II SA/Ol 702/16

WyrokWSA w Olsztynie2016-10-11

Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Alicja Jaszczak-Sikora, Ewa Osipuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej, wydana przez Wójta Gminy, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, w szczególności w kontekście oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 i sposobu doręczenia decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach nie była dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. W szczególności, nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa w zakresie oceny oddziaływania na obszary Natura 2000, gdyż planowane przedsięwzięcie nie oddziaływało znacząco na te obszary, a w okresie przejściowym właściwość do oceny mogła należeć do starosty. Zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji uznano za proceduralne, niepowodujące nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z 2009 r. określającej środowiskowe uwarunkowania dla budowy farmy wiatrowej. Skarżący zarzucali SKO naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w szczególności w zakresie oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 oraz wadliwe doręczenie decyzji Wójta. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja Wójta nie była dotknięta kwalifikowanymi wadami.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant referent Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skarg: E.M., K. M., J. G., W. G., H. Z., J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia – stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi. Decyzją z dnia 22 maja 2009 r., po rozpatrzeniu wniosku "[...]" i po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, Wójt Gminy "[...]" określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego budowie farmy wiatrowej planowanej na działkach położonych w gminie "[...]". Z wnioskami o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpili: "[...]". Po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 19 października 2015 r., odmówiło stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Organ stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została przez właściwy organ, zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zwanej dalej u.o.u.i.ś. W dniu wydania ocenianej decyzji obowiązywała ustawa w brzmieniu ogłoszonym w Dz.U. z 2008 r., Nr 197, poz. 1227 (z uwzględnieniem zmian z Dz.U. z 2008 r., Nr 227, poz. 1505 i z 2009 r. Nr 42, poz. 340). Organ stwierdził, że analiza zarzutów stawianych przez strony odwołania nie pozwala na uznanie, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym tzn. ewidentnym naruszeniem prawa. Organ wskazał, że raport oddziaływania na środowisko spełnia wymagania określone w art. 66 u.o.u.i.ś., zawiera wskazane w tym przepisie elementy. Opisuje oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska. Z raportu wynika, że planowane przedsięwzięcie nie znajduje się na terenach objętych ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2003 r., poz. 627 z późn. zm.). Przeprowadzona ocena nie potwierdziła istotnego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, w tym na klimat akustyczny, ani na obszary, objęte ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Odnosząc się do kolejnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja z dnia 22 maja 2009 r. dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Organ odniósł się także do podstawy stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., wskazując, że w wyroku z dnia 26 marca 205 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że decyzja Wójta Gminy "[...]" z dnia 22 maja 2009 r. nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną w zakresie oznaczenia jej adresata. W ocenie organu, analiza akt sprawy nie pozwala również na stwierdzenie, że decyzja z dnia 22 maja 2009 r. jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. .156 punkty 5, 6 i 7. Po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, z złożonych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego między innymi przez "[...]", organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 19 października 2015 r. znak"[...]". Organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji w procedurze administracyjnej należy do nadzwyczajnych środków wzruszenia decyzji ostatecznych. Stwierdził, że decyzja została wydana przez organ właściwy do jej wydania zarówno pod względem rzeczowym, jaki miejscowym. Wskazał, iż w postępowaniu liczba stron przekracza 20. W związku z tym, w sprawie znalazł zastosowanie art. 49 K.p.a., tj. doręczenie przez ogłoszenie publiczne. Organ zapewnił też stronom możliwość udziału w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania na środowisko. SKO podniosło, że istnieje co prawda pewna ułomność w postępowaniu, polegająca na wydawaniu tych samych obwieszczeń kierowanych do stron postępowania oraz do społeczeństwa, jednak uchybieniu temu z całą pewnością nie można przypisać rażącego naruszenia prawa. Wbrew zarzutom, prezentowanym we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie doszło w niej do naruszenia art. 49 K.p.a. W toku postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z dnia 22 maja 2009 r., organ ten zawiadamiał o dokonywanych w sprawie czynnościach w formie obwieszczeń zamieszczanych na stronie internetowej BIP Urzędu Gminy "[...]" oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu. Należy to uznać za wystarczające i czyniące zadość wymogom, określonym w art. 49 K.p.a. Mając to na uwadze, za nieuzasadnione należy również uznać twierdzenia wnioskodawców, że decyzja nie została im doręczona. Skoro bowiem zgodnie z art. 73 ust. 4 u.o.u.i.ś., przedmiotowej sprawie zastosowanie miał art. 49 K.p.a., to zgodnie z tym przepisem, wskazaną wyżej decyzję uważa się za doręczoną z upływem 14 dni od dokonania publicznego obwieszczenia. Organ stwierdził również, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko spełnia wymagania, określone w art. 66 u.o.u.i.ś. oraz innych przepisach tej ustawy. Zawiera bowiem wskazane w tym przepisie elementy. W raporcie przedstawiono opis analizowanych wariantów realizacji planowanej inwestycji, dokonano ich analizy oraz wskazano najkorzystniejszy, w ocenie inwestora, wariant realizacji przedsięwzięcia. Na terenie inwestycji nie występują gniazda dużych gatunków ptaków, dla których planowana inwestycja mogłaby być zagrożeniem. Raport zawiera również inwentaryzację chronionych gatunków roślin i zwierząt. Z uwagi na odległość planowanej inwestycji od obszarów objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody, nie wykazano negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na te obszary. Decyzja zawiera niezbędne elementy, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 u.o.u.i.ś. Brak jest podstaw do stwierdzenia jasnego, jednoznacznego przekroczenia prawa materialnego jak i procesowego. W ocenie organu, brak w sprawie podstaw do uznania, aby decyzja z dnia 22 maja 2009 r. dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a tym samym, że zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Organ podkreślił również, że w sprawie nie może ulegać wątpliwości, że jako adresata decyzji Wójt wskazał: "[...]" którzy byli jedynymi wspólnikami Spółki. Wspólnicy wymienieni zostali z imienia i nazwiska. W sytuacji gdy w nazwie spółki wskazania są wszyscy wspólnicy, a decyzja została skierowana do tak oznaczonej spółki, pomimo, że wydana została z naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a., nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną z art. 156 § 1 pkt 2 lub 4 K.p.a. Analiza akt sprawy nie pozwala również, w ocenie Kolegium, na stwierdzenie, że wydana decyzja jest dotknięta którąkolwiek z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Należy więc przyjąć, że decyzja Wójta Gminy "[...]" nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. Skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia 31 marca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyli: "[...]". Skarżący zarzucili naruszenie: 1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a. oraz art. 85 ust. 2 pkt 1) lit. a) u.u.i.o.ś. w brzmieniu obowiązującym na dzień 22 maja 2009 r. oraz art. 33, art. 34 oraz art. 52 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień 22 maja 2009 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., z uwagi na brak rzetelnego i wyczerpującego zbadania przedmiotu sprawy, brak analizy przebiegu postępowania przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, pod kątem spełnienia wymogów szczególnej ochrony niektórych obszarów cennych przyrodniczo, a objętych przepisami Dyrektywy Ptasiej i Dyrektywy Siedliskowej; 2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.o.u.i.ś. w brzmieniu obowiązującym na dzień 22 maja 2009 r. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., z uwagi na brak rzetelnego i wyczerpującego zbadania sposobu publikacji decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia 22 maja 2009 r., pod kątem spełnienia wymogów ustawowych., a co mogło mieć wpływ na wynik postępowania. W ocenie Skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", działając w obu instancjach, nie sprostało zadaniu przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wójta Gminy "[...]" mimo, że toczyło się ono od 2012 r. Jakkolwiek przedsięwzięcie objęte decyzją Wójta nie jest zlokalizowane na terenie obszaru chronionego, to jednak z uwagi na jego bliskie sąsiedztwo, niezbędna była ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na ten obszar chroniony i gatunki chronione, dla których został ustanowiony ten obszar, m.in. podlegające ścisłej ochronie gatunkowej ptaki: żuraw, cietrzew, zielonka, derkacz i lelek kozodój, a także inne zwierzęta Przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, kluczowe więc znaczenie prawne ma ustalenie przez organ czy nie zachodzi jakakolwiek sprzeczność planowanego przedsięwzięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, co wyklucza wtedy ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla konkretnego przedsięwzięcia. Skarżący podnieśli, że przepis art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880) - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia 22 maja 2009 r. - jednoznacznie zabraniał podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Również, przepis art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przez Wójta Gminy "[...]", nakładał oczywisty obowiązek uzyskania analizy oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 "[...]". Co więcej, zgodę, o której mowa w przepisie 34 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody mógł wydać jedynie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w "[...]", jako miejscowo właściwy organ ochrony przyrody po przeprowadzeniu analizy planowanego przedsięwzięcia na ten obszar. Z przebiegu postępowania przed Wójtem Gminy "[...]" wynika, że organ ten nie zwracał się o przeprowadzenie oceny przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i nie uzyskał zgody na Regionalnego Dyrektora na to przedsięwzięcie, a co należy – zdaniem Skarżących - kwalifikować, jako rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności wydanej decyzji administracyjnej. Samodzielne zaś stwierdzenie przez organ w wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, że planowana inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na gatunki roślin i zwierząt oraz siedliska przyrodnicze, dla ochrony których wyznaczone zostały obszary Natura 2000 i to bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, nie może być uznana za działanie zgodne z prawem. Jest to naruszenie prawa o charakterze jasnym i oczywistym, a więc kwalifikującym się do zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. Kolegium błędnie uznało, że przepis art. 156 ustawy środowiskowej wyłączał zastosowanie przepisów art. 33 i art. 34 ustawy o ochronie przyrody, mimo że wprost z jego treści wynika, że kompetencja starosty w okresie przejściowym nie dotyczy obszarów Natura 2000. W tym stanie rzeczy, decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" wydane w I i II instancji, jako nieuzasadnione, są w sposób oczywisty wadliwe z uwagi na brak rzetelnego i wyczerpującego zbadania przedmiotu sprawy, brak analizy przebiegu postępowania przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, pod kątem spełnienia wymogów szczególnej ochrony niektórych obszarów cennych przyrodniczo, a objęte przepisami Dyrektywy Ptasiej i Dyrektywy Siedliskowej, i w związku z tym przy ich wydaniu zostały naruszone przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" obarczone są – w ocenie Skarżących - również inną wadą prawną, która powinna skutkować uchyleniem tych decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie Skarżących, Kolegium w sposób wadliwy oceniło okoliczność, iż decyzja Wójta Gminy "[...]"z dnia 22 maja 2009 r. w ogóle nie została opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy "[...]" w maju 2009 r., zgodnie z wymogiem przepisów art. 38 i art. 74 ust. 3 u.o.u.i.ś. Z uwagi na ilość stron w przedmiotowym postępowaniu, Wójt Gminy "[...]"miał prawny obowiązek zamieszczenia informacji o wydanej przez siebie decyzji "bez zbędnej zwłoki" w siedzibie organu (tablica ogłoszeń), na tablicach ogłoszeń w sołectwach gminy "[...]"oraz przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania. Zastosowanie przepisu art. 3 pkt 11) lit. d) u.o.u.i.ś. było konieczne dlatego, że siedziba urzędu gminy "[...]" (gminy wiejskiej) mieści się w mieście "[...]", a nie na terenie samej Gminy, która okala miasto "[...]". W przedmiotowej sprawie doszło zatem do sytuacji, w której jednocześnie organ uchybił następującym obowiązkom związanym z upublicznieniem wydanej przez siebie decyzji: - brak publikacji na BlP w ustawowym terminie wynikającym z art. 33 ust. u.o.u.i.ś. Publiczny wykaz danych, o których wspomina w swoich obu decyzjach Kolegium zawiera informację, że decyzja Wójta Gminy "[...]"została tam upubliczniona dopiero w dniu 26 lipca 2010 r., gdyż taką datę noszą pliki z rozszerzeniem (.pdf) zawierające treść decyzji; - brak potwierdzenia o dokonaniu obwieszczeń o wydanej decyzji przez Wójta Gminy "[...]" z dnia 22 maja 2009 r. przez sołtysów wsi "[...]"wraz z ich adnotacjami o miejscu i terminie wywieszenia informacji o wydanej decyzji; - brak ogłoszenia w prasie o zasięgu lokalnym o wydanej decyzji przez Wójta Gminy "[...]" z dnia 22 maja 2009 r. Na powyższe kwestie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zwróciło należytej uwagi i nie odniosło się w obu swoich decyzjach do tych zagadnień, czym uchybiło obowiązkom rzetelnego wyjaśnienia sprawy sposobu publikacji decyzji Wójta Gminy "[...]"z dnia 22 maja 2009 r. Właściwe rozpoznanie zarzutów Skarżących i ustalenie czy faktycznie doszło do zgodnego z prawem doręczenia stronom decyzji z dnia 22 maja 2009 r. ma kluczowe znaczenie dla sprawy i dla ustalenia czy zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2) K.p.a. W przypadku bowiem potwierdzenia się zarzutów Skarżących (wady w publikacji samej decyzji) mamy bowiem do czynienia z ewidentnym i oczywistym naruszeniem prawa, które powinno eliminować decyzję Wójta Gminy "[...]" z obrotu prawnego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją Kolegium oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego braku publikacji decyzji Wójta z dnia 22 maja 2009 r., Kolegium zauważyło, że zarzut ten nie dotyczy wady tkwiącej w samej decyzji, ale jest to zarzut o charakterze proceduralnym. Dotyczy uchybień, jakich organ miał się dopuścić już po wydaniu decyzji. Uchybienie tego rodzaju nie może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2016 r., Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg "[...]"na decyzję SKO z dnia 31 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ nie narusza ona przepisów prawa. Zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 31 marca 2016 r., którą odmówiło stwierdzenia nieważności wydanej przez Wójta Gminy "[...]"decyzji z dnia 22 maja 2009 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej planowanej na działkach o numerach "[...]". W pierwszej kolejności podnieść należy, ze stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: K.p.a. Oznacza to, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (a taką jest decyzja z dnia 22 maja 2009 r.), może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie ustalone, że decyzja dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Dodać należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji winny być interpretowane ściśle, a ustalenie, że decyzja nie jest dotknięta jedną z nich, wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności kwestionowanego aktu. Skuteczność zarzutów wywodzonych z art. 156 § 1 K.p.a. zależy od wykazania szczególnej wadliwości decyzji podjętej w postępowaniu zwykłym, co wiąże się z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, uregulowaną w art. 16 K.p.a. Z zasady tej wynika, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest jedną w wad kwalifikowanych, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11, LEX 1228463; 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2565/10, LEX 1219119; 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2449/10, LEX 1219108; 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11, LEX nr 1145109; 14 marca 2012 r., sygn. .akt II OSK 2525/10, LEX 1145613; 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1192/10, LEX 1151823). W judykaturze podkreśla się, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Nie należy zatem utożsamiać tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa". Samo naruszenie prawa materialnego lub przepisów procedury, mające nawet istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Podkreślić również należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Ustalenie zatem, że decyzja nie jest dotknięta jedną z nich, wyklucza stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu. Ponadto, trzeba podnieść, że kodeksowa konstrukcja nieważności oparta jest na założeniu istnienia przyczyny nieważności w momencie podejmowania decyzji administracyjnej. Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani zmiana interpretacji przepisu prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 396/14, dostępny [w:] internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia. nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Kontrola organu orzekającego w trybie art. 156 § 1 K.p.a. zasadza się więc wyłącznie na ocenie stanu prawnego i faktycznego ustalonego na podstawie materiału dowodowego istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej objętej tym postępowaniem (zob. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, CBOSA). Ponadto, wymaga podkreślenia, że rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, właściwy organ nie bada sprawy merytorycznie, lecz jedynie ustala, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadą prawną. W konsekwencji powyższego, nie prowadzi już postępowania dowodowego, lecz orzeka w oparciu o stan sprawy istniejący w dacie wydania badanej decyzji. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena, czy wskazana wyżej decyzja Wójta Gminy "[...]"zawiera wadę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła podstawa stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., tj. decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Decyzja została wydana bowiem przez organ właściwy do jej wydania zarówno pod względem rzeczowym, jaki i miejscowym. Właściwość rzeczowa Wójta Gminy "[...]"wynika bowiem z art. 75 ust. 1 pkt 4 u.o.u.i.ś. (w brzmieniu obowiązującym w dniu 22 maja 2009 r.). W ocenie Sądu, w sprawie nie wystąpiła w sprawie również przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że podstawą prawną decyzji może być wyłącznie norma materialna prawa, ustanowiona przepisem powszechnie obowiązującym. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza zatem, że decyzja nie ma podstawy w żadnym obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Podstawą prawną decyzji z 22 maja 2009 r. były przepisy art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 (dotyczący właściwości rzeczowej), oraz art. 82, 84 i 85 ust. 1 u.o.u.i.ś. Przepisy te regulują m.in., iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uregulowaniach dla przedsięwzięcia wymagane jest dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, określają, co powinna zawierać taka decyzja i wskazują, że wymaga ona uzasadnienia. Decyzji Wójta z dnia 22 maja 2009 r. nie można zatem zarzucić, że wydana została bez podstawy prawnej. Odnosząc się zaś do zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanki "rażącego naruszenia prawa", należy ponownie podkreślić, że jest to kwalifikowana forma naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, którego rodzaj i skutki powodują, że decyzja nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organ praworządnego państwa (vide: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., II GSK 725/10 – Lex Polonica nr 2573445). Stwierdzone naruszenie prawa powinno więc mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Nie można jako rażąco naruszającego prawo traktować rozstrzygnięcia wynikającego z odmiennej interpretacji danego przepisu. Należy także odróżnić rażące naruszenie prawa od naruszenia prawa. Skarżący zarzucili, naruszenie decyzją z dnia 22 maja 2009 r. szeregu przepisów K.p.a. i przepisów u.o.u.i.ś. z uwagi na brak rzetelnego i wyczerpującego zbadania przedmiotu sprawy, brak analizy przebiegu postępowania pod kątem spełnienia wymogów szczególnej ochrony niektórych obszarów cennych przyrodniczo, a objętych przepisami Dyrektywy Ptasiej i Dyrektywy Siedliskowej. Analiza tych zarzutów nie pozwala na przyjęcie, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Wskazać należy, że Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełnia wymagania, określone u.o.u.i.ś. Zawiera elementy, wskazane w art. 66 tej ustawy. W Raporcie przedstawiono opis analizowanych wariantów, dokonano ich analizy oraz wskazano najkorzystniejszy, w ocenie inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Na terenie planowanej inwestycji nie występują żadne z gatunków roślin objętych ochroną na mocy obowiązującego prawa. W pobliżu nie ma gniazd dużych gatunków ptaków, dla których inwestycja mogłaby być zagrożeniem (str. 20 i 79 Raportu). Nie występują duże obszarowo tereny leśne, jedynie w postaci skupisk śródpolnych (str. 59 raportu). Nie przewiduje się negatywnego oddziaływania inwestycji na ludzi i zwierzęta (str. 79 raportu). Lokalizacja przedsięwzięcia planowana jest poza obszarami objętym ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Raport zawiera również inwentaryzację chronionych gatunków roślin i zwierząt, występowanie których stwierdzono w przeprowadzonej w latach 2006-2007 inwentaryzacji środowiskowej dokonanej przez Nadleśnictwo "[...]". Wynika z niego, że stwierdzone gatunki zwierząt nie występują na terenie inwestycji. Ponadto, z uwagi na odległość planowanej inwestycji od obszarów objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody, nie wykazano negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na te obszary. Decyzja zawiera zaś niezbędne elementy, wymagane w myśl art. 82 u.o.u.i.ś. Stwierdzić też należy, że wbrew zarzutom skargi, Wójt nie naruszył rażąco prawa nie zwracając się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska celem przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i uzyskania zgody RDOŚ na to przedsięwzięcie. Kolegium bowiem prawidłowo przyjęło, że w sprawie miał zastosowanie art. 156 u.o.u.i.ś. W celu płynnego przejścia ze stosowania "starych" rozwiązań prawnych do nowych oraz w celu uniknięcia związanego z tym przedłużania postępowania administracyjnego, w art. 156 ustawy przewidziano, że w odniesieniu do przedsięwzięć, które mogą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (a zatem tych, o których mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy), z wyłączeniem przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, w okresie przejściowym jednego roku zadania regionalnych dyrektorów ochrony środowiska w zakresie wynikającym z tego przepisu wykonują starostowie. Skoro zaś ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Dz. U. Nr 199, poz. 1227) weszła w życie z dniem 15 listopada 2008 r., to przepis ten miał zastosowanie do dnia 15 listopada 2009 r. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na Budowie farmy wiatrowej wydana zaś została w dniu 22 maja 2009 r. Nie wystąpiły zaś w sprawie przesłanki wyłączenia zastosowania przedmiotowego przepisu, co wskazano powyżej, bowiem planowane przedsięwzięcie znacząco nie oddziałuje na obszar Natura 2000. Podkreślić również należy, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być zarzuty dotyczące nierzetelnego, czy niewyczerpującego zbadania przedmiotu sprawy. Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem rażące naruszenie prawa, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut Skarżących dotyczący nieprawidłowości w doręczeniu decyzji z dnia 22 maja 2009 r. Wskazać należy, że sankcją nieważności może zostać objęta decyzja, zawierająca wady, wyczerpująco wskazane w art. 156 § 1 K.p.a. bądź w przepisach odrębnych. Wady muszą tkwić w samej decyzji i godzić w podmiotowe elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też podstawę prawną, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym – a taką wadę zarzucają Skarżący- gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Ocenie podlega więc sama decyzja i jej skutki prawne. Ocena decyzji nie pozwoliła zaś na przyjęcie, że jest ona dotknięta wadą nieważności. Reasumując, należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]"prawidłowo zaskarżoną decyzją odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy "[...]"z dnia 22 maja 2009 r., gdyż nie była ona dotknięta kwalifikowaną wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Kolegium nie naruszyło również wskazach w skardze przepisów postępowania, gdyż rozpatrzyło cały materiał dowodowy i nie pominęło, wbrew zarzutowi Skarżących, żadnych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Dokonało prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i odniosło się do wszystkich kwestii podniesionych przez Skarżących w toku postępowania nadzwyczajnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło