II SA/Ol 709/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na rzecz adwokat H.S. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" działająca z upoważnienia Prezydenta "[...]" Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" odmówiła K. B. podwyższenia zasiłku stałego do kwoty 444 zł miesięcznie. Na skutek odwołania wniesionego przez K. B. decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że podwyższyło wysokość zasiłku stałego ustaloną decyzją organu pierwszej instancji z dnia "[...]" do kwoty 389 zł miesięcznie począwszy od dnia "[...]". Pismem z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" poinformowała Kolegium, iż w dniu "[...]" została wydana decyzja organu I instancji, którą zmieniono K. B. wysokość zasiłku stałego od dnia "[...]" z kwoty 324 zł na kwotę 389 zł miesięcznie. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia "[...]" zawiadomiło K. B. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej własnej decyzji Kolegium z dnia "[...]". Następnie decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia "[...]". W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Podniesiono, że przepis ten ma zastosowanie w przypadku, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego. Podano, że taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Z ustaleń organu wynik bowiem, że decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia "[...]" podwyższyło K. B. wysokość zasiłku stałego do kwoty 389 zł miesięcznie począwszy od dnia "[...]". Wcześniej jednak, bo decyzją z dnia "[...]", doręczoną stronie w dniu "[...]", organ pierwszej instancji także zmienił wysokość zasiłku stałego przyznanego K. B. z kwoty 324 zł na kwotę 389 zł miesięcznie, począwszy od "[...]". Decyzja organu I instancji stała się ostateczna z dniem "[...]". Z zestawienia dat i kwot zawartych we wskazanych decyzjach wynika, że świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego zostało podwyższone do tej samej wysokości dwukrotnie, a zatem Kolegium orzekło w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Okoliczność ta uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia "[...]". K. B. pismem z dnia "[...]" wystąpił z o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia "[...]", zarzucając organowi pierwszej instancji błędne wyliczenie wysokości przyznanego mu zasiłku stałego. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w całości w mocy własną decyzję z dnia "[...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w przedmiotowej sprawie nie jest ustalenie wysokości przysługującego K. B. zasiłku stałego. Wysokość tego zasiłku została bowiem ustalona w kwocie 389 zł na mocy decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z dnia "[...]". W związku z niezaskarżeniem tej decyzji przez stronę stała się ona ostateczna w dniu "[...]". W niniejszej sprawie natomiast - związku z tym, że decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu pierwszej instancji z dnia "[...]" również podwyższyło wysokość zasiłku stałego przysługującego stronie do kwoty 389 zł miesięcznie począwszy od dnia "[...]" - decyzja ta musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 Kodeku postępowania administracyjnego. Ponownie przytoczono argumentacje dotyczącą tożsamości spraw, zawartą w decyzji Kolegium z dnia "[...]". Wskazano, że Kolegium, nie mając wiedzy o wcześniejszej decyzji organu pierwszej instancji, orzekło w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, podwyższając po raz drugi świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego do tej samej wysokości. W związku z tym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" narusza przepis art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w całości. Zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", stwierdzająca nieważność własnej decyzji z dnia "[...]", jest zgodna z prawem. W skardze wywiedzionej do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" K. B. wskazał na swoją trudną sytuację bytową. Jednocześnie wyraził swoje niezadowolenie z działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]". Ponownie także zakwestionował wysokość przyznanego mu zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy administracji w niniejszej sprawie nie była kwestia zmiany, czy też ustalenia wysokości zasiłku stałego przysługującego skarżącemu. Sprawa dotycząca zmiany wysokości zasiłku stałego – jak wynika z materiału dowodowego – została rozstrzygnięta decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" działającą z upoważnienia Prezydenta z dnia "[...]", którą zmieniono wysokość zasiłku stałego przyznanego skarżącemu od dnia "[...]" z kwoty 324 zł na kwotę 389 zł miesięcznie. W sprawie tej skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków zaskarżenia, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna w dniu "[...]" i nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Natomiast przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, czyli przedmiotem kontroli w zakresie legalności, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" utrzymująca w mocy własną decyzję Kolegium z dnia "[...]", na mocy której stwierdzono nieważność decyzji Kolegium z dnia "[...]", orzekającą o podwyższeniu K. B. wysokości zasiłku stałego do kwoty 389 zł miesięcznie począwszy od dnia "[...]". Wyjaśnić zatem należy, że decyzja ta została wydana wyłącznie z tego powodu, że orzekając o podwyższeniu skarżącemu zasiłku stałego od "[...]" Kolegium nie miało wiedzy o fakcie, że zasiłek ten został już wcześnie podwyższony do tej samej kwoty, także od "[...]", wcześniejszą decyzją organu I instancji z dnia "[...]", która stała się ostateczna z dniem "[...]". W tej sytuacji niewątpliwie zaistniały podstawy do zastosowania art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Kolegium orzekło bowiem w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, podwyższając po raz drugi świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego do tej samej wysokości, na ten sam okres. Wskazać przy tym należy, że prawidłowo Kolegium przyjęło, że ponowne orzekanie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. Jak słusznie wskazało Kolegium przepis art. art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej wyrażonej w art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Jest to konstrukcja przyjmowana we wszystkich procedurach, polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Dotyczy ona sytuacji, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, a z których pierwsza ma charakter ostateczny (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005). Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, NSA 1981, nr 1, poz. 47). Dodatkowo należy wskazać, że uwzględnienie żądania skarżącego i uchylenie zaskarżonych decyzji prowadziłoby do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie decyzje przyznające skarżącemu ten sam rodzaj świadczenia z pomocy społecznej – zasiłek stały, na ten sam okres i w tej samej wysokości. Uprawniałoby to skarżącego do uzyskania nieuprawnionej korzyści, gdyż art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r. poz. 182 ze zm.), regulujący kwestie dotyczące zasiłku stałego nie daje podstaw do przyznawania go w podwójnej wysokości. Zatem niewyeliminowanie z obrotu prawnego kolejnej decyzji orzekającej o tej samej zmianie wysokości zasiłku stałego naruszałoby nie tylko wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale także powołanej ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 461).