II SA/Ol 712/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" odmówił T. O. przyznania prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzesze i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu podał, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej, gdyż strona nie przedstawiła w określonym terminie dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. O. podniosła, że wcześniej nie ubiegała się o uprawnienia kombatanckie. Zgodnie zaś z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego osoby takie nie miały wyznaczonego terminu, wobec czego nie wie, jaki termin miał jej dotyczyć. Decyzją Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzje. Podkreślił w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni we wrześniu 1944 r. została wysiedlona przez Niemców z cala rodzina ze wsi P. do obozu przejściowego w G. ("[...]"). Fakt deportacji mieszkańców P. i okolicznych wsi potwierdził Instytut Pamięci Narodowej Oddział w B. w piśmie z dnia 8 maja 2003 r., z którego wynika, że mieszkańców tej wsi skierowano do G., gdzie mężczyzn zabrano do kopania okopów, a kobiety z dziećmi zostały w mieście. Okoliczność istnienia w G. obozu przejściowego potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej Główna Komisja ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. w piśmie z dnia 30 czerwca 2005 r. Wobec powyższego organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie przebywała w obozie pracy, lecz w obozie przejściowym, co nie jest represją w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, zpóźn. zm.). W złożonej skardze T. O. podniosła, że obóz przejściowy, w którym przebywała, spełniał różne role. Był obozem śledczym, karnym, pracy, a nawet egzekucyjnym. Funkcje, które spełniał ten obóz i wszelkiego rodzaju represje są opisane w wielu książkach, m.in. W. Monkiewicza "Za drutami obozów w rejonie północno - wschodnim". Zaznaczyła, że jej ojciec pracował przy przeładunku na kolei, kopaniu okopów oraz wykonywał inne prace. Ona wraz z matką pracowały przy oczyszczaniu torów kolejowych, w ogrodach i pracach porządkowych. Gestapo rozstrzelało jej ojca w dniu "[...]"1945 r., a matka i brat L. zmarli po wojnie. Skarżąca jako sierota została przyjęta do Domu dziecka ""[...]"" w E. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podając w uzasadnieniu, że obóz przejściowy w G. nie byt obozem pracy przymusowej. Skarżąca nie spełniła wiec warunku wynikającego z art. 2 ust. l ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usuniecie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l powołanej ustawy. Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżąca domaga się przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez [II Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, póz. 395, z późn. zm.). Swoje uprawnienie wywodzi z faktu osadzenia w okresie od września 1944 r. do stycznia 1945 r. w obozie przejściowym w G., gdzie wraz z rodzicami pracowała w warunkach przymusu. Zgodnie z art. l ust. l powołanej wyżej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rodzaje represji, których doznanie uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmują: 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych; 2) deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia l września 1939 r. na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945; b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Wskazana wyżej ustawa przewiduje wiec określona rekompensatę dla konkretnie ustalonych grup ofiar, z tytułu ściśle określonych rodzajów represji. Nie każde osadzenie w obozie i nie każda praca przymusowa stanowi podstawę do nabycia uprawnień przewidzianych w tej ustawie. Prawem do świadczenia pieniężnego objęto tylko przypadki represji zaostrzonej w stosunku do obowiązku pracy na terenach okupowanych oraz samej deportacji. Ustawodawca stwierdził bowiem, że wyłącznie osoby zatrudniane w obozach pracy przymusowej oraz deportowane do pracy przymusowej na co najmniej 6 miesięcy na terytoria wskazane w art. 2 ust. pkt 2 lit. a i b powołanej ustawy, są uprawnione do skutecznego ubiegania się o to świadczenie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca osadzona była w obozie przejściowym. Wynika to z treści pisma Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 30 czerwca 2005r., nr "[...]". Stwierdzono w nim, że w założonym w lipcu 1941 r. i zlikwidowanym w połowie stycznia 1945 r. obozie przejściowym w G. przetrzymywane były osoby wywożone na roboty przymusowe do Niemiec oraz mieszkańcy G. i okolicznych wsi, ujęci przez żandarmerię. Okoliczność tę potwierdza również skarżąca we wniosku z dnia 28 kwietnia 2004 r. oraz w skardze. Nie zgadza się jedynie z faktem, że powyższe nie daje jej wnioskowanych uprawnień. Przymusowe zatrudnienie skarżącej w okresie od września 1944 r. do stycznia 1945 r. w obozie przejściowym nie stanowi jednakże represji w rozumieniu art. 2 pkt l ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej... Nie jest możliwa wykładnia rozszerzająca tego przepisu, gdyż byłaby sprzeczna z jego brzmieniem, który nie przewiduje żadnych wyjątków od warunku osadzenia w obozie pracy i wykraczałaby poza wskazany w tytule ustaw}/ zakres regulacji. Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje zatem okoliczność, że osoby przebywające w obozie w G., w tym skarżąca i członkowie jej rodziny, były przymusowo zatrudniane do różnego rodzaju prac. Skoro z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby skarżąca posiadała tytuł do uzyskania świadczenia pieniężnego na podstawie obowiązującej ustawy, to żądane świadczenie jej nie przysługuje. Prawidłowo zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego. Nie można bowiem skutecznie domagać się praw, choćby w subiektywnej ocenie wnioskodawcy żądanie takie było ze wszech miar słuszne, o ile nie wynika ono z konkretnego przepisu obowiązującego prawa. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).