II SA/Ol 713/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Alicja Jaszczak - Sikora po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. i F. Ł. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. i F. Ł. na działalność Starosty W. w zakresie geodezji i kartografii postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W. i F. Ł. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na działalnie Starosty W. Zarzucili temu organowi administracji dokonanie w sierpniu 2006 r. oraz w dniu 8 listopada 2007 r. zmian w operacie geodezyjnym działki nr "[...]", położonej w miejscowości K., niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Wskazali, iż operat techniczny nr "[...]", jest niezgodny ze stanem faktycznym i prawnym tej nieruchomości, argumentując między innymi, że powierzchnia działki jest w rzeczywistości mniejsza, postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia "[...]" jest niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości i powinno zostać sprostowane, zaś operat z 1993 r., w oparciu o który ustalono granicę działki, dotyczył jedynie projektu podziału. Wobec powyższego skarżący wnieśli o przywrócenie w ewidencji gruntów stanu sprzed sierpnia 2006 r., zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Starosta W. wskazał, iż w dniu 8 listopada 2007 r. w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej został zarejestrowany i włączony do zasobu operat techniczny nr "[...]", wykonany przez geodetę uprawnionego R. N., który na zlecenie współwłaścicieli działki nr "[...]" - J. i M. Z., dokonał podziału tej działki zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia "[...]"., sygn"[...]", o zniesieniu współwłasności działki oraz zarejestrowaną dokumentacją geodezyjną. Podział działki wykonano zgodnie z "wersją II" zatwierdzonego przez Sąd Rejonowy projektu podziału nieruchomości, w taki sposób, że powstały dwie nowe działki równe powierzchniowo, odpowiadające wielkości udziałów posiadanych w tej nieruchomości przez F. i W. Ł. oraz J. i M. Z.. Organ wyjaśnił, iż granica działki nr "[...]" została przyjęta przed jej podziałem, zgodnie z przepisami prawa, na podstawie danych zawartych w obowiązujących dokumentach archiwalnych - operacie technicznym z prac wykonanych w 1993 r., polegających na ustaleniu granic działki nr "[...]" przed jej podziałem (który wówczas nie został zrealizowany, tzn. uwidoczniony w operacie ewidencji gruntów oraz w księdze wieczystej) oraz w operacie technicznym z prac wznowienia granic działki nr "[...]" z 2002 r. Z treści operatu z 1993 r. wynika, że geodeta ustalił położenie wszystkich punktów granicznych działki nr "[...]", obliczył powierzchnię działki (wyniosła 0,3350 ha), ustaloną granicę okazał stronom postępowania, a zainteresowani przyjęli położenie punktów granicy, składając podpisy w protokole. Jednak wobec niezniesienia współwłasności podział ten nie został wówczas uwidoczniony w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Dopiero w postępowaniu o zniesienie współwłasności w 2006 r. geodeta przyjął granice z 1993 r. oraz uwzględnił wynikającą z obliczeń nową powierzchnię działki. Organ zaznaczył, iż zmiany wynikające z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. zostały w dniach 31 grudnia 2007 r. i 6 lutego 2008 r. uwidocznione w księgach wieczystych oraz na podstawie § 46 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego K. - w dniu 28 lutego 2008 r. Dodatkowo Starosta wskazał, że w dniu 9 lutego 2008 r. F. i W. Ł. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na decyzję Starostwa Powiatowego w W. nr "[...]", zarzucając zmianę danych ewidencyjnych działki nr "[...]". Natomiast w dniu 11 lutego 2008 r. złożyli skargę na Geodetę Powiatowego w W. dotyczącą podpisania wykazu zmian gruntowych sporządzonego przez geodetę uprawnionego R. N.. Ponadto w pismach z dnia 13 maja i 16 czerwca 2008 r. ponownie zgłosili zarzuty dotyczące nieprawidłowości w ewidencji gruntów. Organ poinformował ich wówczas, iż nie zaistniały żadne nowe okoliczności mogące wpłynąć na zmianę stanu prawnego nieruchomości. Skarżący, w dniu 10 października 2008 r. (data stempla pocztowego), złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podali, że posiadają połowę budynku mieszkalnego i nieruchomość rolną o powierzchni 8,7771 ha oraz budynki gospodarcze. Dochód z prowadzonej produkcji rolnej za ostatnie 10 miesięcy określili na kwotę 2058 zł. Wskazali ponadto, że na troje dzieci otrzymują zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 272 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Prawo pomocy, o które ubiegają się skarżący, wiąże się ściśle z realizacją prawa do sądu. Ma ono zapewnić podmiotom znajdującym się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jednakże, stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli obowiązujące przepisy prawa jednoznacznie, bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego, wykluczają możliwość uznania żądania skarżącego, a w konsekwencji odrzucenie skargi. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest dokonanie przez Starostę W. zmian w operacie ewidencyjnym działki, której skarżący są współwłaścicielami. Przy czym zarzuty skarżących dotyczą głównie legalności operatu technicznego z 29 października 2007 r. zawierającego wykaz zmian danych ewidencyjnych oraz zasadności jego przyjęcia w dniu 8 listopada 2007 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W.. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Przez inne akty lub czynności organu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., należy rozumieć działania materialno-techniczne, wywołujące określone skutki prawne. Są to działania o charakterze władczym, dotyczące uprawnień lub obowiązków danych podmiotów, wynikających z przepisów prawa administracyjnego materialnego lub ustrojowego (zob. B. Adamiak "Z problematyki właściwości sądów administracyjnych" Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2/2006, str. 9-19). Wyjaśnić skarżącym należy, iż sporządzenie operatu technicznego oraz okoliczność jego przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Operat techniczny stanowi bowiem dokumentację techniczną, zawierającą materiały powstałe po wykonaniu prac geodezyjnych i kartograficznych przez uprawnionego geodetę, w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, który nadto z mocy prawa wchodzi w skład państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Działania te nie są zatem rozstrzygnięciami o charakterze władczym z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, ze zmianami) wykonawca prac geodezyjnych i kartograficznych jest jedynie obowiązany zgłosić do organów, o których mowa w art. 40 ust. 3 ustawy, prace przed przystąpieniem do ich wykonania, a po wykonaniu prac przekazać powstałe materiały lub informacje o tych materiałach do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie określenia rodzajów materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny, sposobu i trybu ich gromadzenia i wyłączania z zasobu oraz udostępniania zasobu (Dz. U. Nr 49 poz. 493) materiały geodezyjne gromadzone w zasobie to m.in.: zbiory map, materiałów i dokumentów gromadzonych w postaci operatów. Zasady przyjmowania materiałów geodezyjnych i kartograficznych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego określa rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 16 lipca 2001r. w sprawie zgłaszania prac geodezyjnych i kartograficznych, ewidencjonowania systemów i przechowywania kopii zabezpieczających bazy danych, a także ogólnych warunków umów o udostępnianie tych baz (Dz. U. Nr 78 poz. 837). W świetle uregulowań zawartych w tym rozporządzeniu wykonawca po zakończeniu pracy przekazuje dokumentację do zasobu w formie i zakresie przewidzianym w standardach technicznych, dokumentacja ta podlega kontroli w zakresie określonym w § 9 rozporządzenia, przez osoby posiadające uprawnienia zawodowe do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii, upoważnione przez starostę. Dopiero zapisy dokonane w ewidencji gruntów przez właściwy organ w oparciu o przyjęty do zasobu operat techniczny, stanowią władcze działanie, którego legalność podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 7d Prawa geodezyjnego i kartograficznego do zadań starosty należy m.in. prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków. Według art. 2 pkt 8 tej ustawy ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących również gruntów, stosownie do art. 22 ustawy oraz § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1 i § 47 ust. 1 rozporządzenia). W szczególności § 46 ust. 1 wskazanego rozporządzenia w tej mierze stanowi, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11, przy czym ust. 2 przewiduje, że z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z : 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Z art. 22 ust. 2 ustawy wynika obowiązek właściciela gruntu do zgłaszania właściwemu staroście wszelkich zmian dotyczących ewidencji gruntów i budynków. Według zaś art. 23 - właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego. Na tle powyższych regulacji, do zadań starosty należy przede wszystkim utrzymywanie ewidencji gruntów i budynków, która jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Ma ona charakter deklaratoryjny, czyli odzwierciedla jedynie stan faktyczny i prawny wynikający m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej, czy też opracowań geodezyjno-kartograficznych. Zapisy dokonywane w ewidencji - jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie - są czynnościami materialno-technicznymi, w wyniku których wykazuje się informacje objęte art. art. 22 - 26 Prawa geodezyjne i kartograficzne. Dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności materialno-technicznej uwarunkowana jest -z uwagi na treść art. 52 § 3 P.p.s.a.- uprzednim wezwaniem na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Należy podkreślić, iż termin czternastodniowy, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., choć ma znaczenie procesowe, jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Upływ tego terminu wyłącza możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności lub aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Ponadto stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a. skargę na czynność wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z powyższego wynika, iż warunkiem skutecznego zaskarżenia czynności materialno-technicznych jest najpierw wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w zawitym terminie 14 dni liczonych od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów, a następnie wniesienie skargi w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zmiany, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym skarżący kwestionują, zostały wprowadzone w dniu 28 lutego 2008 r. Przed ich dokonaniem skarżący podejmowali działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego operatu technicznego nr "[...]". Natomiast dopiero pismem z dnia 13 maja 2008 r. skarżący zwrócili się do Starosty W. o sprostowanie zapisów dokonanych w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w G. i operat techniczny z 2007 r. Należy zatem stwierdzić, że nie zachowali oni prawidłowego trybu zaskarżenia kwestionowanej czynności administracyjno - technicznej, co stanowi przesłankę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że wobec oczywistej bezzasadności skargi W. i F. Ł., Sąd jest zobowiązany treścią art. 247 P.p.s.a. odmówić im przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 247 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.