II SA/Ol 717/05
WyrokWSA w Olsztynie2005-12-20
Skład orzekający: Hanna Raszkowska, Marzenna Glabas, Katarzyna Matczak, Urszula Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwolnieniu z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej może zostać wydana bez należytego wyjaśnienia przez organ przesłanek wniosku żołnierza o zwolnienie, w szczególności "szczególnie ważnych względów osobistych lub rodzinnych"?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ponieważ organy nie wykazały, że prawidłowo zastosowały przepis art. 87a ust. 3 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Z akt sprawy nie wynikało, jakie konkretnie "szczególnie ważne względy osobiste lub rodzinne" uzasadniały zwolnienie żołnierza, a organy nie przeprowadziły w tym zakresie wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Dodatkowo, brak było dowodów na popełnienie przez żołnierza przestępstwa z art. 178a § 1 kk, co uniemożliwiło sądowi weryfikację tej informacji.Stan faktyczny
Skarżący, R. K., złożył wniosek o zwolnienie z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej z powodu osobistych powodów. Dowódca jednostki wojskowej wydał decyzję o zwolnieniu i przeniesieniu do rezerwy. Skarżący odwołał się, twierdząc, że decyzja była wynikiem presji i pochopna, a on sam chce nadal służyć. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując na sformalizowany charakter służby i możliwość negatywnych konsekwencji związanych z toczącym się postępowaniem karnym. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie praworządności i słusznego interesu obywatela. WSA uchylił obie decyzje z powodu braków w aktach sprawy i niewystarczającego wyjaśnienia przesłanek zwolnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Hanna Raszkowska Marzenna Glabas Katarzyna Matczak (spr.) Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr "[...]" z dnia "[...]" r. w przedmiocie zwolnienia z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Wnioskiem z dnia 7 lipca 2005r. st. szer. ndt. R. K. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej w B. o zwolnienie go z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do dnia 31 lipca 2005r. Podał, że z powodów osobistych nie może pełnić dalej służby wojskowej.
Dowódca "[...]" Brygady Kawalerii Pancernej decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" r., wydaną na podstawie art. 87a ust. 3 pkt l ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21, póz. 205, ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem i żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej przed upływem okresu, na który zgłosili się do tej służby (Dz.U. Nr 153, póz. 1613), zwolnił st. szer. ndt R. K. z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy z dniem 8 lipca 2005r.
R. K. od powyższej decyzji złożył odwołanie wskazując, iż wniosek o zwolnienie był efektem namowy oraz presji jaką na niego wywarli przełożeni w związku z okolicznością, iż wobec niego toczy się postępowanie przygotowawcze z art. 178a § l kk. Za powyższy czyn nie został skazany prawomocnym wyrokiem. Podał, że jego decyzja była pochopna i nieprzemyślana, gdyż nadal chce służyć w wojsku. Podczas dotychczasowej służby wywiązywał się w sposób bardzo dobry z nakładanych obowiązków. Brał także udział w III zmianie misji stabilizacyjnej "[...]".
Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" r. Dowódca Jednostki Wojskowej w E., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dowódcy "[...]" Brygady Kawalerii Pancernej z dnia "[...]"r.
Organ odwoławczy wskazał, iż zasady służby wojskowej są bardzo sformalizowane i ściśle regulowane stosownymi przepisami. Nie jest więc możliwe aby ktoś wbrew własnej woli został zmuszony do podjęcia decyzji o zwolnieniu z odbywania służby nadterminowej zwłaszcza, że skarżący był żołnierzem doświadczonym znającym przepisy pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Wyjaśniono, iż znając przepisy skarżący wiedział jaki wpływ na dalszy tok
jego służby może mieć wymierzenie mu kary za przestępstwo z art. 178a § l kk, które popełnił przed złożeniem wniosku o zwolnienie ze służby. W ocenie organu prawdziwe jest natomiast stwierdzenie, że decyzja o zwolnieniu została podjęta przez skarżącego w sposób pochopny, nieprzemyślany. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Na powyższą decyzję R. K. wniósł skargę. Zarzucił w niej nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy bądź ich pracowników, jak również naruszenie praworządności i słusznego interesu jego jako obywatela RP. Wskazał, iż stosownie do art. 128 Kpa nie uzasadnia swoich zarzutów z uwagi na fakt, iż w toku prowadzonego postępowania odwoławczego nie zrobiono niczego w zakresie zgłębienia istoty sprawy oraz motywów i przesłanek dotyczących przedmiotowej sprawy.
Dowódca Jednostki Wojskowej w E. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniesiono, iż ustalono w związku z prowadzonym postępowaniem o czyn z art. 178a § l kk, że skarżący został pozbawiony prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, wobec czego nie mógł wykonywać czynności na dotychczas zajmowanym stanowisku kierowcy mechanika. Wobec powyższego z uwagi na brak innego stanowiska w jednostce nie było możliwe uwzględnienie jego prośby o cofnięcie decyzji organu I instancji.
Zarządzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 października 2005r. i 7 listopada 2005r. Dowódca Jednostki Wojskowej w E. został wezwany do przedłożenia kompletnych akt tej sprawy poprzez dołączenie akt osobowych st. szer. ndt R. K.
Żądane akta sprawy nie zostały Sądowi uzupełnione przez Dowódcę Jednostki Wojskowej w E.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. l ust. l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie zaś do art. 133 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą p.p.s.a.
sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a. Dlatego podstawę oceny wydanych w sprawie decyzji stanowił jedynie materiał dostępny Sądowi w dniu orzekania. Materiał ten zawiera istotne braki. Przede wszystkim przedstawione przez organ akta sprawy nie pozwalają na ocenę czy w sprawie tej organy prawidłowo zastosowały przepis art. 87a ust. ust. 3 pkt l w zw. z art. 87 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2004r. Nr 241, póz. 2416, ze zm.).
Zgodnie z art. 87a ust. 3 pkt l tej ustawy zwolnienie żołnierza z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej przed upływem okresu, na który zgłosił się do tej służby, może nastąpić na wniosek żołnierza, uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi. Z przekazanych akt sprawy nie wynika jakie ważne względy osobiste lub rodzinne zostały uwzględnione przez organy orzekające w sprawie, które upoważniałyby do zwolnienia żołnierza nadterminowej zasadniczej służby w tym trybie. We wniosku o zwolnienie skarżący wskazał ogólnie na względy osobiste natomiast z nadesłanych akt sprawy nie wynika aby organy ustaliły w toku postępowania wyjaśniającego, jakie to ważne względy osobiste lub rodzinne uzasadniały jego zwolnienie przed terminem, na który się zgłosił do służby.
Odnośnie zaś twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczących popełnienia przestępstwa przez skarżącego z art. 178a § l kk, to sąd nie ma żadnej możliwości zweryfikowania tej informacji, bowiem w aktach brak na ten temat jakiejkolwiek informacji. Poza tym o popełnieniu przestępstwa przez konkretną osobę można mówić jedynie w oparciu o prawomocny wyrok sądu skazujący za popełnienie konkretnego przestępstwa, natomiast takiego dowodu w sprawie również brak.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że nie zostały sądowi przedstawione akta sprawy administracyjnej. Przez akta sprawy administracyjnej należy bowiem rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżącego (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 200Ir. sygn. akt IV SA 1992/99, niepublikowany).
Przedstawione sądowi wybiórczo dokumenty nie spełniają ww. wymogów. Uniemożliwia to sądowi dokonanie należytej kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dowódcy "[...]" Brygady Kawalerii Pancernej z dnia "[...]" r.
Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przytoczone wyżej uchybienia stanowią naruszenie zasad określonych w art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec czego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogła się ostać.
Z opisanych wyżej powodów Sąd postanowił jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz. U Nr 153, póz. 1270, ze zm.). Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego orzeczenia podjęto w oparciu o art. 152 wyżej powołanej ustawy zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygniecie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło