II SA/Ol 721/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia "[...]", Z. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W rubryce nr 7.1 skarżący wykazał mieszkanie o pow. "[...]", natomiast w rubryce nr 10 – dochód własny i żony z tytułu emerytur. Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do uzupełnienia braku formalnego formularza wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, tj. oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie ponoszonych miesięcznie wydatków; dokumentów, z których wynika wysokość netto dochodu jego i jego żony oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. Skarżący pouczony został jednocześnie, że nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył uzupełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którego rubryce nr 5 wykazał ponoszone wydatki: na leki ("[...]"), mieszkanie ("[...]"), telefon ("[...]"), energię ("[...]"), Internet i TV ("[...]"), żywność ("[...]"), odzież i obuwie ("[...]"), naprawę i zakup sprzętów domowych ("[...]"). Oświadczył również, iż on i żona nie posiadają lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Do formularza wniosku, skarżący załączył kserokopie decyzji o przyznaniu emerytury dla niego i jego żony, z których wynika, iż dochód 2-osobowej rodziny wynosi "[...]" brutto ("[...]" netto). Zauważyć należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje wyłącznie kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji finansowej skarżącego i jego żony skierowane zostało do niego wezwanie z dnia "[...]". Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, skarżący nie przedłożył jednak wszystkich żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń, a mianowicie wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. Do rubryki nr 5 skarżący wpisał wprawdzie: "Ja i żona nie posiadamy lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy", lecz z przedmiotowego oświadczenia nie wynika, że skarżący i jego żona nie posiadają jakichkolwiek rachunków bankowych. To zaś, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych jego i jego żony. Brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący i jego żona nie posiadają na tych rachunkach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania, szczególnie że wykazane wydatki nie wyczerpują całego ich dochodu. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż nieujawnienie przez skarżącego sytuacji finansowej jego rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W warunkach niniejszej sprawy, z przyczyn wskazanych wyżej, nie jest natomiast możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący spełnia przesłankę, uzasadniającą ustanowienie dla niego adwokata. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.