II SA/Ol 723/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał E. K. zasiłek celowy w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącu 02/2007r., w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na zakup środków czystości w miesiącu 03/2007r. oraz w wysokości 80 zł z przeznaczeniem na zakup odzieży w miesiącu 03/2007r. W uzasadnieniu organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne: w dniu 15 stycznia 2007r. E. K. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej. W wyniku przeprowadzonego rozeznania ustalono, iż wnioskodawczyni mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci, przy czym dwoje z nich jest osobami pełnoletnimi. Jedynym źródłem dochodu w rodzinie są alimenty wyegzekwowane przez komornika w wysokości 574,06 zł. Wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej nie otrzymywała ofert odpowiedniej pracy ani możliwości przekwalifikowania zawodowego. W ocenie organu wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności: ubóstwa, bezrobocia, samotnego rodzicielstwa. Zauważył, że stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), ustalającym kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w wysokości 351 zł - kryterium dochodowe rodziny wnioskodawczyni w miesiącu styczniu wynosiło 1404 zł. Organ przytoczył ponadto treść art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, wskazując w jakim zakresie może być przyznany zasiłek celowy. Przy czym zaznaczył, iż wysokość przyznanego zasiłku celowego podyktowana jest zarówno środkami finansowymi, jakimi dysponuje ośrodek, jak również dużą liczbą osób oczekujących pomocy. Podkreślił, iż w myśl art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, organ pomocy społecznej rozpoznając wniosek osoby ubiegającej się o wsparcie, uwzględnia nie tylko potrzeby tej osoby, ale także własne możliwości finansowe. E. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając nazbyt ogólnikowe jej uzasadnienie. Z obszernego pisma odwołującej wywnioskować można, iż uważa, że organ w treści uzasadnienia nie przedstawił dokładnie sytuacji jej rodziny i z tego powodu czuje się zlekceważona. Podniosła między innymi, iż w decyzji w ogóle nie wspomniano o jej córce A. i ojcu dzieci. Nie zgodziła się, aby traktować ją jako osobę bezrobotną, podkreślając, że jest osobą bezrobotną zawodowo. Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i treść rozstrzygnięcia jest zgodna z tymi ustaleniami. Tym samym, zdaniem organu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Podniósł, iż ponieważ E. K. złożyła wniosek o pomoc finansową w dniu 15 stycznia 2007r., najpilniejsze potrzeby i forma pomocy zostały ustalone w trakcie przeprowadzonego w dniu 31 stycznia 2007r. wywiadu środowiskowego. Podkreślił, iż strona potwierdziła wówczas swoją zgodę na przyznanie pomocy finansowej we wskazanej wysokości i na określone w decyzji potrzeby. Kolegium zauważyło także, że organ pomocy społecznej na bieżąco monitoruje sytuację rodziny i udziela jej wsparcia w formach i wysokościach, na jakie posiada środki. W chwili obecnej rodzina strony jest objęta kompleksową pomocą, gdyż otrzymuje zasiłek okresowy i zasiłek celowy. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania organ zaznaczył, iż trudno jednoznacznie ustalić w jakim zakresie wydana przez organ pomocy społecznej decyzja jest w ocenie odwołującej krzywdząca czy też niezgodna z prawem. Decyzja ta doręczona została skarżącej w dniu 4 kwietnia 2007r. Natomiast w dniu 5 kwietnia 2007r. E. K. złożyła osobiście w Samorządowym Kolegium Odwoławczym pismo adresowane do Prezesa Kolegium, w którym podniosła, iż w decyzji z dnia "[...]" nie wyjaśniono dlaczego w wydanych rozstrzygnięciach jest zbyt wiele ogólników. Stwierdziła, iż została zdyskryminowana oraz zignorowana. Wniosła o wyjaśnienie co do treści uzasadnień decyzji. W dniu 25 czerwca 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało tut. Sądowi jako skargę na decyzję nr "[...]" z dnia "[...]" pisma złożone osobiście przez E. K. w siedzibie Kolegium w dniach 23 maja, 1 i 8 czerwca 2007r., wraz z aktami sprawy, wnioskując jednocześnie o odrzucenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Organ uzasadnił, iż w dniu 23 maja 2007r. E. K. złożyła w siedzibie Kolegium pismo adresowane do Prezesa Kolegium opisując w nim okoliczności złożenia w organie pomocy społecznej w dniu 16 kwietnia 2007r. wniosku o pomoc finansową. Pismem z dnia 24 maja 2007r. (doręczonym w dniu 25 maja 2007r.) Kolegium zwróciło się do E. K. z prośbą o wskazanie czy złożone przez nią pismo należy potraktować jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. E. K. nie wskazała jednak konkretnych rozstrzygnięć, które zaskarża do Sądu. W dniu 1 czerwca 2007r. podczas osobistego składania pisma, Wiceprezes Kolegium usiłowała w bezpośredniej rozmowie ze stroną ustalić w jakim celu w/w złożyła pismo w dniu 23 maja, jednakże bezskutecznie. Kolejne pismo wpłynęło do Kolegium w dniu 8 czerwca 2007r. Strona zawarła w nim wiele wątków, które zupełnie nie dotyczą rozstrzygnięć wydanych przez organ odwoławczy w ostatnim czasie w sprawach E. K. Organ stwierdził, iż nie jest w stanie ze złożonych przez w/w pism wywieść zarzutów odnośnie wydanych rozstrzygnięć. Nie jest także możliwe ustalenie oczekiwań strony ani tego jakich efektów oczekuje w wyniku złożonych w organie odwoławczym pism. Jednak w sytuacji, gdy Sąd uzna, iż złożone pisma uznać należy za skargę na przedmiotową decyzję, Kolegium wniosło o jej odrzucenie z uwagi na niezachowanie terminu do złożenia skargi. Wskazało, że decyzja ta doręczona została stronie w dniu 4 kwietnia 2007r., zatem termin do złożenia skargi upłynął w dniu 7 maja 2007r. Natomiast pismo strony wpłynęło do organu dopiero 23 maja 2007r. Organ zaznaczył, iż wprawdzie E. K. złożyła również wcześniej - w dniu 5 kwietnia 2007 r. pismo adresowane do Prezesa Kolegium. Już wówczas Kolegium prosiło ją o informację, czy to pismo jest skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, lecz strona nie udzieliła żadnej informacji, dopiero w dniu 23 maja 2007 r. złożyła kolejne pismo. Z ostrożności procesowej Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia W dniu 29 czerwca 2007r. tut. Sąd wezwał skarżącą do nadesłania informacji, czy pisma kierowane do Kolegium są skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W odpowiedzi E. K. wniosła o rozpatrzenie sprawy przez Sąd. Na rozprawie w dniu 25 września 2007r. skarżąca podniosła, iż nie kwestionuje wysokości przyznanej jej pomocy, ale nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji, w której organ ogólnikowo uzasadnił swoje stanowisko, a niektóre fakty pominął. Wyjaśniła, że chodzi jej o to, że ze sformułowania o dochodzie z alimentów nie wynika, czy alimenty są przyznane na nią czy na dzieci, poza tym alimentów tych nie otrzymała od Komornika, a jedynie wyegzekwował on pieniądze od dłużnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi co do istoty sprawy, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię jej dopuszczalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uważa, że skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, gdyż decyzja doręczona została skarżącej 4 kwietnia 2007r., natomiast pismo strony wpłynęło do organu 23 maja 2007r. Przy czym organ sam przyznaje, że E. K. już 5 kwietnia 2007r. złożyła w siedzibie organu pismo adresowane do Prezesa Kolegium. Z treści tego pisma, datowanego na dzień 4 kwietnia 2007r., wynika, iż strona kwestionuje wskazane rozstrzygnięcie, wyrażając niezadowolenie z działania organów orzekających w sprawie i domagając się oceny tego stanu rzeczy. Pismo to zostało złożone przez stronę w ustawowym terminie do zaskarżenia decyzji SKO nr "[...]" z dnia "[...]", wobec tego należało uznać je za skargę na przedmiotową decyzję, która podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez tut. Sąd. Podnieść należy, iż mimo tego, że pismo to zostało zaadresowane do Prezesa Kolegium, a strona nie sprecyzowała, że jest to skarga, winno zostać przekazane tut. Sądowi do rozpoznania. Zauważyć można, iż wprawdzie art. 57 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa wymogi co do treści skargi, jednak w orzecznictwie przyjęto, że przepis ten należy interpretować w ten sposób, że określone w nim wymagania muszą być spełnione w stopniu umożliwiającym nadanie skardze dalszego biegu. W szczególności wzmiankowany przepis nie wymaga przedstawienia w skardze wyczerpującego wywodu prawnego lub wskazania konkretnego przepisu prawa, który został naruszony. Wystarczy, jeżeli skarżący wskaże - nawet w sposób bardzo ogólny - na czym polega jego zdaniem naruszenie prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym akcie lub czynności (tak. NSA w wyroku z 28 lutego 2006r. sygn. akt I OSK 528/05 LEX nr 194352). Ponadto zważyć trzeba, iż to Sąd dokonuje wstępnego badania skargi pod względem spełnienia wymagań formalnych i w razie stwierdzonych braków wzywa do ich uzupełnienia. W związku z powyższym oraz mając na względzie stanowisko skarżącej, która domaga się rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, stwierdzić należy, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku organu w przedmiocie odrzucenia skargi i należało ją rozpoznać co do meritum. W tym zakresie należy podkreślić na wstępie, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja przyznająca skarżącej zasiłek celowy w zakresie i wysokości przez nią wnioskowanej. Jak wynika bowiem z akt sprawy, ponieważ w piśmie z dnia 15 stycznia 2007r. strona w ogóle nie sprecyzowała o jakie formy pomocy występuje, w związku z tym podczas przeprowadzonego w dniu 31 stycznia 2007r. wywiadu środowiskowego, pracownik socjalny ustalił z wnioskodawczynią najpilniejsze potrzeby rodziny i uzgodnił z nią zakres wnioskowanej pomocy. Poczynione uzgodnienia zostały następnie uwzględnione w wydanych w sprawie decyzjach przez organy obu instancji. Dlatego też skarżąca, jak sama podkreśla, nie kwestionuje wysokości przyznanej jej pomocy. E. K. nie zgadza się natomiast z uzasadnieniem decyzji, w części dotyczącej ustaleń faktycznych, zarzucając ogólnikowość twierdzeń oraz pominięcie niektórych faktów. Z argumentów powołanych przez skarżącą w odwołaniu, skardze, jak i na rozprawie wynika, iż czuje się ona zlekceważona przez organy, gdyż nie przedstawiły dokładnie sytuacji jej rodziny. Stwierdzić należy, iż stanowisko skarżącej nie jest zasadne. Organy orzekające nie miały bowiem obowiązku w uzasadnieniu szczegółowo przedstawiać sytuacji rodzinnej strony, a jedynie, stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa, powołać te fakty, na których oparte zostało rozstrzygnięcie. Podnieść należy bowiem, iż uzasadnienie decyzji, w dziedzinie faktów musi wyjaśnić okoliczności wskazujące na potrzebę wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów. Zatem uzasadniając decyzję organy obowiązane były powołać fakty świadczące o spełnieniu przez E. K. przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, co też w niniejszej sprawie uczyniono. Zasadnym jest wskazać, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, który może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści powołanego przepisu wynika jedynie, że zasiłek celowy przyznawany jest na konkretny cel bytowy. Zauważyć też można, iż ustawodawca w przypadku tego rodzaju zasiłku odstąpił od szczegółowego określenia jego wysokości. Tym samym ustalenie kwoty wsparcia pozostawiono organowi przyznającemu świadczenie, który dokonuje oceny "niezbędnej potrzeby bytowej". Pozostałe przesłanki, których spełnienie warunkuje przyznanie przedmiotowego zasiłku, wynikają z przepisów ogólnych powołanej ustawy. Należy mieć tu na uwadze przede wszystkim, iż udzielenie pomocy społecznej może być uzasadnione wystąpieniem trudnej sytuacji życiowej połączonej z niemożnością jej przezwyciężenia przy wykorzystaniu własnych uprawnień, możliwości i zasobów (art. 2 ust. 1 ustawy). Ponadto świadczenie pieniężne może być przyznane tylko wówczas, gdy dochód rodziny wnioskodawcy, z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, nie przekracza kryterium dochodowego rodziny oraz jednocześnie wystąpi co najmniej jeden z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub inna okoliczność uzasadniająca udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 8 ust. 3 omawianej ustawy). W rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo ustaliły, iż wnioskodawczyni spełnia powyższe wymagania, ponieważ jedynym dochodem rodziny w miesiącu grudniu były alimenty wyegzekwowane przez komornika w wysokości 574,06 zł, a kwota ta była niższa od kryterium dochodowego rodziny, które w miesiącu styczniu wynosiło 1404 zł (4 x 351 zł). W tym miejscu zasadnym jest zauważyć, iż organ pomocy społecznej prawidłowo zweryfikował stan rodziny skarżącej, ustalając, iż składa się ona z czterech osób: wnioskodawczyni i trójki pozostających na jej utrzymaniu dzieci. Podnieść należy, iż rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Tylko osoby spełniające wskazane kryteria brane są pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku. Dlatego też, organ prawidłowo postąpił nieuwzględniając przy obliczeniu dochodu rodziny i kryterium dochodowego rodziny – córki skarżącej – A., gdyż jak wynika z ustaleń organu nie jest ona na utrzymaniu wnioskodawczyni, uzyskuje dochody, które przeznacza jedynie na zaspokojenie własnych potrzeb. Zgodzić się należy też z organem pomocy społecznej, iż przedmiotowe świadczenie przysługiwało skarżącej z tytułu ubóstwa oraz bezrobocia (art. 7 pkt 1 i 4). Poza tym cele na jakie zostały przyznane środki bez wątpienia stanowiły niezbędną potrzebę bytową. Powyższe okoliczności zostały powołane przez organy orzekające w uzasadnieniu decyzji, co czyniło w tym zakresie zadość wymogom art. 107 § 3 kpa. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje natomiast, powołanie przez organ okoliczności, które nie mają żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie ma także wpływu na wynik sprawy podnoszona przez stronę okoliczność, iż organ nie wskazał w decyzji, iż alimenty zasądzone są na trójkę dzieci od ich ojca, okoliczności te bowiem nie mają w ogóle znaczenia w sprawie. Zamierzonego skutku nie może odnieść także powołany przez skarżącą argument, iż organ nieprecyzyjnie podał, że alimenty uzyskuje od komornika. Przy czym rację ma skarżąca, iż organy orzekające winny poprawnie formułować zawarte w uzasadnieniu twierdzenia, ma to bowiem wpływ na czytelność motywów rozstrzygnięcia, jak i kulturę prawną obywateli. W tym stanie rzeczy skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..