II SA/Ol 724/07

WyrokWSA w Olsztynie2007-09-25

Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Tadeusz Lipiński, Katarzyna Matczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy pomocy społecznej prawidłowo obniżyły wysokość zasiłku okresowego od miesiąca lutego, uwzględniając zdarzenie (powołanie syna do służby wojskowej), które nastąpiło w trakcie miesiąca, a o którym strona poinformowała organ przed jego zaistnieniem?
Ratio decidendi
Organy pomocy społecznej nieprawidłowo obniżyły wysokość zasiłku okresowego od miesiąca lutego, uwzględniając zdarzenie (powołanie syna do służby wojskowej), które nastąpiło w trakcie miesiąca. Strona nie miała obowiązku informowania organu o zdarzeniu, które miało dopiero nastąpić, a organ powinien był rozstrzygnąć według stanu rodziny ustalonego na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zmiana wysokości świadczenia powinna nastąpić z pierwszym dniem następnego miesiąca po faktycznej zmianie sytuacji rodzinnej.
Stan faktyczny
Skarżąca E. K. wniosła o przyznanie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. Organ I instancji przyznał zasiłek, jednak obniżył jego wysokość od lutego, uwzględniając powołanie syna do służby wojskowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że wysokość zasiłku została ustalona prawidłowo. Skarżąca zarzuciła organom ogólnikowość uzasadnień i poczucie zlekceważenia. Sąd administracyjny uznał skargę za dopuszczalną i uwzględnił ją, uchylając obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał E. K. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia od 1 do 31 stycznia 2007r. w wysokości 207,50 zł oraz od 1 lutego do 31 marca 2007r. w wysokości 119,80 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne: w dniu 15 stycznia 2007r. E.K. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. W wyniku przeprowadzonego rozeznania ustalono, iż wnioskodawczyni mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci, przy czym dwoje z nich są osobami pełnoletnimi. Jedynym źródłem dochodu w rodzinie są alimenty wyegzekwowane przez komornika w wysokości 574,06 zł. Wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej nie otrzymywała ofert odpowiedniej pracy ani możliwości przekwalifikowania zawodowego. Ponadto organ podał, iż w miesiącu lutym uległa zmianie sytuacja rodzinna wnioskodawczyni, gdyż syn G. z dniem 6 lutego 2007r. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 5 oraz art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.)zasiłek okresowy przysługuje ze względu na bezrobocie w rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Minimalna wysokość zasiłku wynosi w przypadku rodziny 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, a także rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), ustalającym kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w wysokości 351 zł - kryterium dochodowe rodziny wnioskodawczyni w miesiącu styczniu wynosiło 1404 zł, natomiast od miesiąca lutego 1053 zł. Organ zaznaczył, iż w myśl art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, wysokość pomocy społecznej ustala się na podstawie szczegółowego rozeznania sytuacji osoby lub rodziny podczas wywiadu środowiskowego i nie może ona pozostawać w rażącej dysproporcji z ustalonymi potrzebami podopiecznego, jednakże jest ona również uzależniona od możliwości ośrodka pomocy społecznej. Podkreślił, że organ przyznający pomoc społeczną nie jest zobligowany prawem do zaspokojenia wszystkich niezbędnych potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. W konkluzji organ stwierdził, iż orzekł jak w sentencji decyzji, ponieważ mimo wykorzystania przez wnioskodawczynię wszelkich możliwości, uprawnień i środków nie jest ona w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się aktualnie znajduje z uwagi na występujące w rodzinie bezrobocie. E. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając nazbyt ogólnikowe jej uzasadnienie. Z obszernego pisma odwołującej wywnioskować można, iż uważa, że organ w treści uzasadnienia nie przedstawił dokładnie sytuacji jej rodziny i z tego powodu czuje się zlekceważona. Podniosła między innymi, iż w decyzji w ogóle nie wspomniano o jej córce A. i ojcu dzieci. Nie zgodziła się, aby traktować ją jako osobę bezrobotną, podkreślając, że jest osobą bezrobotną zawodowo. Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i treść rozstrzygnięcia jest zgodna z tymi ustaleniami, tym samym decyzja nie narusza prawa. Stwierdziło, iż wysokość zasiłku w przypadku rodziny może być ustalona do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym rodziny a jej dochodem – nie mniej jednak niż 30 zł miesięcznie i nie mniej niż 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Organ wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie maksymalna kwota zasiłku mogła wynieść w styczniu 829,94 zł, zaś w lutym i marcu 478,94 zł. Wyjaśnił, iż różnica w tych kwotach spowodowana jest zmianą w ilości osób wspólnie gospodarujących, gdyż z dniem 6 lutego 2007r. syn odwołującej został powołany do odbycia służby wojskowej, tym samym od miesiąca lutego nie zamieszkuje z matką i rodzeństwem. Organ zauważył, że kwota zasiłku jest najniższą jaka mogła zostać rodzinie przyznana, jednak w jego ocenie stanowi wsparcie dla rodziny, zwłaszcza, iż jednocześnie organ pomocy społecznej przyznał rodzinie strony zasiłki celowe. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania organ zaznaczył, iż trudno jednoznacznie ustalić w jakim zakresie wydana przez organ pomocy społecznej decyzja jest w ocenie odwołującej krzywdząca czy też niezgodna z prawem. Wyjaśnił jednak, iż córka A. nie została wymieniona w decyzji, gdyż prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe i przekazuje jedynie matce 250 zł miesięcznie na pokrycie kosztów własnego wyżywienia. Także o ojcu dzieci nie zawarto w treści uzasadnienia żadnej informacji, bowiem nie mieszka on pod tym samym adresem i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, zatem jego osoba jest nieistotna w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zauważył też, że organy orzekające nie są upoważnione do moralnej oceny postępowania ojca dzieci. Natomiast z zaświadczeń wystawionych przez PUP jednoznacznie wynika, że odwołująca i jej syn G. są osobami bezrobotnymi, co oznacza, iż wnioskodawczyni nie jest osobą zatrudnioną. Decyzja ta doręczona została skarżącej w dniu 4 kwietnia 2007r. Natomiast w dniu 5 kwietnia 2007r. E.K. złożyła osobiście w Samorządowym Kolegium Odwoławczym pismo adresowane do Prezesa Kolegium, w którym podniosła, iż w decyzji z dnia "[...]" nie wyjaśniono dlaczego w wydanych rozstrzygnięciach jest zbyt wiele ogólników. Stwierdziła, iż została zdyskryminowana oraz zignorowana. Wniosła o wyjaśnienie co do treści uzasadnień decyzji. W dniu 25 czerwca 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało tut. Sądowi jako skargę na decyzję nr "[...]" z dnia "[...]"pisma złożone osobiście przez E. K. w siedzibie Kolegium w dniach 23 maja, 1 i 8 czerwca 2007r., wraz z aktami sprawy, wnioskując jednocześnie o odrzucenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Organ uzasadnił, iż w dniu 23 maja 2007r. E. K. złożyła w siedzibie Kolegium pismo adresowane do Prezesa Kolegium opisując w nim okoliczności złożenia w organie pomocy społecznej w dniu 16 kwietnia 2007r. wniosku o pomoc finansową. Pismem z dnia 24 maja 2007r. (doręczonym w dniu 25 maja 2007r.) Kolegium zwróciło się do E. K. z prośbą o wskazanie czy złożone przez nią pismo należy potraktować jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. E. K. nie wskazała jednak konkretnych rozstrzygnięć, które zaskarża do Sądu. W dniu 1 czerwca 2007r. podczas osobistego składania pisma, Wiceprezes Kolegium usiłowała w bezpośredniej rozmowie ze stroną ustalić w jakim celu w/w złożyła pismo w dniu 23 maja, jednakże bezskutecznie. Kolejne pismo wpłynęło do Kolegium w dniu 8 czerwca 2007r. Strona zawarła w nim wiele wątków, które zupełnie nie dotyczą rozstrzygnięć wydanych przez organ odwoławczy w ostatnim czasie w sprawach E. K. Organ stwierdził, iż nie jest w stanie ze złożonych przez w/w pism wywieść zarzutów odnośnie wydanych rozstrzygnięć. Nie jest także możliwe ustalenie oczekiwań strony ani tego jakich efektów oczekuje w wyniku złożonych w organie odwoławczym pism. Jednak w sytuacji, gdy Sąd uzna, iż złożone pisma uznać należy za skargę na przedmiotową decyzję, Kolegium wniosło o jej odrzucenie z uwagi na niezachowanie terminu do złożenia skargi. Wskazało, że decyzja ta doręczona została stronie w dniu 4 kwietnia 2007r., zatem termin do złożenia skargi upłynął w dniu 7 maja 2007r. Natomiast pismo strony wpłynęło do organu dopiero 23 maja 2007r. Organ zaznaczył, iż wprawdzie E. K. złożyła również wcześniej - w dniu 5 kwietnia 2007 r. pismo adresowane do Prezesa Kolegium. Już wówczas Kolegium prosiło ją o informację, czy to pismo jest skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, lecz strona nie udzieliła żadnej informacji, dopiero w dniu 23 maja 2007 r. złożyła kolejne pismo. Z ostrożności procesowej Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia W dniu 29 czerwca 2007r. tut. Sąd wezwał skarżącą do nadesłania informacji, czy pisma kierowane do Kolegium są skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W odpowiedzi E. K. wniosła o rozpatrzenie sprawy przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi co do istoty sprawy, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię jej dopuszczalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uważa, że skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, gdyż decyzja doręczona została skarżącej 4 kwietnia 2007r., natomiast pismo strony wpłynęło do organu 23 maja 2007r. Przy czym organ sam przyznaje, że E. K. już 5 kwietnia 2007r. złożyła w siedzibie organu pismo adresowane do Prezesa Kolegium. Z treści tego pisma, datowanego na dzień 4 kwietnia 2007r., wynika, iż strona kwestionuje wskazane rozstrzygnięcie, wyrażając niezadowolenie z działania organów orzekających w sprawie i domagając się oceny tego stanu rzeczy. Pismo to zostało złożone przez stronę w ustawowym terminie do zaskarżenia decyzji SKO nr "[...]" z dnia "[...]", wobec tego należało uznać je za skargę na przedmiotową decyzję, która podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez tut. Sąd. Podnieść należy, iż mimo tego, że pismo to zostało zaadresowane do Prezesa Kolegium, a strona nie sprecyzowała, że jest to skarga, winno zostać przekazane tut. Sądowi do rozpoznania. Zauważyć można, iż wprawdzie art. 57 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa wymogi co do treści skargi, jednak w orzecznictwie przyjęto, że przepis ten należy interpretować w ten sposób, że określone w nim wymagania muszą być spełnione w stopniu umożliwiającym nadanie skardze dalszego biegu. W szczególności wzmiankowany przepis nie wymaga przedstawienia w skardze wyczerpującego wywodu prawnego lub wskazania konkretnego przepisu prawa, który został naruszony. Wystarczy, jeżeli skarżący wskaże - nawet w sposób bardzo ogólny - na czym polega jego zdaniem naruszenie prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym akcie lub czynności (tak. NSA w wyroku z 28 lutego 2006r. sygn. akt I OSK 528/05 LEX nr 194352). Ponadto zważyć trzeba, iż to Sąd dokonuje wstępnego badania skargi pod względem spełnienia wymagań formalnych i w razie stwierdzonych braków wzywa do ich uzupełnienia. W związku z powyższym oraz mając na względzie stanowisko skarżącej, która domaga się rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, stwierdzić należy, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku organu w przedmiocie odrzucenia skargi i należało ją rozpoznać co do meritum. W tym zakresie należy podkreślić na wstępie, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Przy czym zaznaczyć najpierw trzeba, że organy prawidłowo ustaliły, że rodzina skarżącej spełnia przesłanki z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do przyznania zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia. Jak wynika z akt administracyjnych E. K. oraz jej pełnoletnie dzieci pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, nie mają pracy. Skarżąca jak i jej syn G. zarejestrowani są w PUP jako bezrobotni bez prawa do zasiłku, natomiast córka B. jest uczennicą szkoły policealnej. Jedyne źródło dochodu rodziny stanowią alimenty zasądzone od ojca na trójkę dzieci w łącznej kwocie 700 zł. Przy czym w grudniu 2006r. na poczet alimentów komornik wyegzekwował i przekazał E. K. kwotę 574,06 zł. Zatem suma ta stanowiła dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Wartość tę przyjmuje się więc do obliczenia wysokości przysługującego zasiłku (art. 8 ust. 3 powołanej ustawy). Kwota ta stosownie do wymogów art. 8 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, jest też niższa od kryterium dochodowego rodziny, które dla czteroosobowej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 1404 zł (4X351- kryterium dochodowe na osobę w rodzinie przyjęte rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 lipca 2006r.). Organy orzekające prawidłowo też wskazały, że w myśl art. 38 ust. 2 ustawy, zasiłek okresowy w przypadku rodziny może zostać przyznany do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, zatem w rozpoznawanej sprawie maksymalna kwota zasiłku mogłaby wynieść 829,94 zł (1404 zł – 574,06 zł). Jednak organy orzekające zdecydowały przyznać wnioskowane świadczenie w najniższej wysokości, której granicę wyznaczył przepis przejściowy art. 147 ust. 3 omawianej ustawy, stanowiący, iż w 2006r. i 2007r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi - w przypadku rodziny - 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Organ I instancji uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie, powołał się na przepis art. 3 ust. 4 ustawy wskazując ogólnikowo, iż przyznana pomoc winna uwzględniać potrzeby rodziny, jednakże jest ona uzależniona również od możliwości ośrodka pomocy społecznej. Organ podkreślił też, iż organy pomocy społecznej nie są zobligowane prawem do zaspokojenia wszystkich niezbędnych potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Natomiast Kolegium rozpoznając ponownie wniosek skarżącej, odnośnie wysokości przyznanego zasiłku, stwierdziło, iż ustalona kwota stanowi wsparcie dla rodziny, zwłaszcza, że rodzinie przyznane zostały w tym czasie również zasiłki celowe. W ocenie Sądu powołane argumenty nie przekonują co do zasadności przyznania przedmiotowego świadczenia w najniższej wysokości, jaką organ mógł przyjąć w sprawie. Stwierdzić należy, iż organy nie przeprowadziły i nie wskazały żadnego dowodu na okoliczność możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, chociaż ich brakiem została uzasadniona wysokość przyznanego zasiłku. Podnieść należy, iż na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością (art. 7 i 77 kpa). Przy czym obowiązek ten dotyczy nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, ale również i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie pozostałych okoliczności decydujących o przyznaniu zasiłku w określonej wysokości. Poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z postanowieniami art. 107 § 3 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 4 października 2002r. sygn. akt I SA 3098/01, LEX nr 83731). W orzecznictwie podkreśla się, iż organ pomocy społecznej wydając decyzję w przedmiocie zasiłku ma obowiązek w szczególności wykazać jakie w istocie miał środki do dyspozycji na udzielenie pomocy w tym zakresie, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o takie zasiłki i jakie kryteria zostały wypracowane przy ich przyznawaniu, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznania zasiłku w pełnej wysokości (tak: NSA w wyroku z 6 marca 1998r. sygn. akt I SA 1682/97 LEX nr 45811). Zaniechanie wykazania danych w tym zakresie stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa, co zwłaszcza przy decyzji uznaniowej ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny, czy granice uznania administracyjnego nie zostały naruszone. Reasumując, w obecnym stanie faktycznym, wobec braku należytego uzasadnienia decyzji obu instancji Sąd nie jest w stanie ocenić, czy orzeczenia zostały wydane po rozważeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału i po dokonaniu jego właściwej oceny. Jednak nie tylko naruszenie wymienionych przepisów procedury administracyjnej przemawiało za uwzględnieniem skargi w rozpoznawanej sprawie. Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji spowodowane jest również tym, że wnioskowany zasiłek został przyznany E. K. niezgodnie z zasadami postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, które określone zostały w rozdziale 7 ustawy o pomocy społecznej. Organy orzekające nie mogły bowiem, działając na niekorzyść strony, z dniem 1 lutego 2007r. ustalić rodzinie skarżącej zasiłek okresowy w niższej wysokości. Organy uzasadniają swoje stanowisko okolicznością, iż z dniem 6 lutego 2007r. zmienił się stan rodziny, gdyż syn skarżącej w tej dacie rozpoczął odbywanie służby wojskowej. Informację, iż takie zdarzenie ma nastąpić organ I instancji uzyskał od wnioskodawczyni w toku rozpoznawania jej wniosku. E. K. przedłożyła bowiem kartę powołania syna, ponadto okoliczność tą potwierdziła podczas przeprowadzonego w dniu 31 stycznia 2007r. wywiadu środowiskowego. Zważyć należy jednak, że skarżąca nie miała obowiązku informowania organu pomocy społecznej o tym zdarzeniu z wyprzedzeniem, ale dopiero po jego nastąpieniu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 109 omawianej ustawy osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Zatem strona zobowiązana jest zawiadomić organ o zmianie sytuacji rodzinnej dopiero po zaistnieniu określonego zdarzenia. Uzyskanie przez ośrodek pomocy społecznej takiej informacji determinuje działanie organu, który stosownie do wymogów art. 107 ust. 4 powołanej ustawy, obowiązany jest zweryfikować na nowo sytuację rodziny, poprzez aktualizację wywiadu środowiskowego, a następnie w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne rozstrzygnąć w przedmiocie zasiłku poprzez jego zmianę. Podnieść należy, że organ pomocy społecznej obowiązany jest działać na korzyść strony. Stanowi o tym art. 100 ustawy, w myśl tego przepisu w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej. Skoro strona nie miała obowiązku informowania organu o zdarzeniu, które miało dopiero nastąpić, to organ rozpatrując wniosek skarżącej z 15 stycznia 2007r. nie powinien był uwzględniać zgłoszonej okoliczności i rozstrzygnąć według stanu rodziny ustalonego na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego tj. 31 stycznia 2007r. Posiadanie przez organ informacji, że sytuacja rodzinna ma ulec zmianie, powinno wywrzeć tylko ten skutek, iż prawidłowo, stosownie do unormowań art. 38 ust. 5 oraz art. 106 ust. 3 ustawy, organ pomocy społecznej powinien był ustalić wnioskowany zasiłek na styczeń i luty w oparciu o kryterium dochodowe czteroosobowej rodziny. Następnie w lutym z urzędu bądź na wniosek strony zweryfikować sytuację rodzinną i w oparciu o poczynione ustalenia przyznać zasiłek na następny okres. Zważyć ponadto należy, że z wymienionych przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak również z unormowania art. 106 ust. 5 cytowanej ustawy wynika, iż dopiero faktyczna zmiana sytuacji rodzinnej może uzasadniać zmianę wysokości świadczenia i to ze skutkiem na przyszłość, tzn. z pierwszym dniem następnego miesiąca - ponieważ świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się na okres miesiąca kalendarzowego, a przepisy ustawy nie określają, aby zmiana wysokości zasiłku następowała z dniem czy miesiącem, w którym zaistniało zdarzenie uzasadniające zmianę. W związku z tym organy niezasadnie ustaliły nową wysokość zasiłku okresowego z mocą wsteczną już od 1 lutego 2007r., mimo że jeszcze nie nastąpiło zdarzenie uzasadniające zmianę wysokości zasiłku. Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej, wskazać należy, iż rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Tylko osoby spełniające wskazane kryteria brane są pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku. Organy orzekające nie mają też obowiązku w uzasadnieniu szczegółowo przedstawiać sytuacji rodzinnej strony, a jedynie powołać te fakty, na których oparte zostało rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny rozstrzygnąć wniosek strony z dnia 15 stycznia 2007r. o przyznanie zasiłku okresowego z uwzględnieniem wniosków wynikających z powyższych rozważań.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło