II SA/Ol 725/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", znak "[...]" o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. L. w postaci przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Po rozpatrzeniu skargi A. L. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 września 2004 roku, sygn. akt II SA/Ol 154/04 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że organ nie podjął wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sprawie pojawiły się rozbieżne orzeczenia lekarskie, dlatego też zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, inspektor sanitarny powinien był skierować skarżącą na badania w innym ośrodku diagnostycznym. Po skierowaniu A. L. na badania do kolejnej niezależnej jednostki orzeczniczej, Instytut Medycyny Pracy i "[...]" w S. orzeczeniem lekarskim z dnia "[...]", nr "[...]" stwierdził brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym u A. L.. W uzasadnieniu stwierdzono, że przeprowadzone badania laryngologiczne, pogłębione badaniem lupenfaryngoskopowym, wykazało u pacjentki błonę śluzową przedsionka krtani miernie zaczerwienioną, fałdy głosowe blade, bez cech obrzęku, w - długości obecność guzków głosowych miękkich, zwarcie fonacyjne o charakterze klepsydrowatym. Powyższe zmiany nie mają cech organicznej patologii narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, bowiem u badanej nie występują guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych czy niedowład fałdów głosowych. Ponadto narażenie na nadmierny wysiłek głosowy ustało w 1998 roku, a w 2003 roku pacjentka była badana w IMP w L., gdzie również nie stwierdzono choroby zawodowej narządu głosu. Po przedłożeniu przez A. L. dokumentacji medycznej z leczenia szpitalnego w ZZOP "[...]" Oddział Laryngologiczny w dniach 5 - 9 grudnia 2005 roku z diagnozą: przewlekłe zapalenie krtani z guzkami śpiewaczymi, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i "[...]" w S. o wyjaśnienie, czy rozpoznane guzki u pacjentki mogą mieć wpływ na zmianę wydanego w dniu "[...]" stycznia 2006 roku orzeczenia. W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. pismem z dnia 12 maja 2006 roku, znak "[...]" stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany wydanego w dniu "[...]" stycznia 2006 roku orzeczenia lekarskiego. Wyjaśniono, że guzki fałdów głosowych (tzw. guzki śpiewacze) są to małe okrągłe otwory powstające jako obrzęk w górnej warstwie blaszki właściwej błony śluzowej. W pierwszym stadium choroby występują guzki głosowe miękkie, podatne na rehabilitację głosu. Z kolei guzki głosowe twarde są następstwem ponadbłonkowego bliznowacenia oraz wtórnego przerostu nabłonka i często wymagają leczenia mikrochirurgicznego. Jako chorobę zawodową można rozpatrywać tylko zmiany utrwalone, tj. guzki głosowe twarde oporne na rehabilitację, nawet po leczeniu chirurgicznym. Natomiast u A. L. w trakcie obserwacji w klinice w S. stwierdzono zgrubienie ponadbłonkowe śluzówki obu fałdów głosowych odpowiadające guzkom głosowym miękkim. Z dostarczonej dokumentacji wynika, że badana była kilkakrotnie hospitalizowana z powodu przewlekłego zapalenia krtani, które jest jednym z czynników odpowiedzialnych za powstawanie stwierdzonych u pacjentki guzków głosowych miękkich. Decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u A. L. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o trzy orzeczenia lekarskie (Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej PChZ nr "[...]", Instytutu Medycyny Pracy w L. nr "[...]" oraz Instytutu Medycyny Pracy i "[...]" w S. nr "[...]") oraz opracowaną kartę oceny narażenia zawodowego zawierającą przebieg pracy zawodowej i zawartego w niej rodzaju narażenia w miejscu pracy. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, A. L. w odwołaniu wniosła o ponowne skierowanie jej na badania w Akademii Medycznej lub innej jednostce, która nie ma związku z orzekaniem o chorobach zawodowych. Skarżąca podniosła, że pomimo stwierdzenia występowania u niej guzków głosowych miękkich długotrwałe leczenie nie przynosi poprawy, a w trakcie leczenia szpitalnego niejednokrotnie proponowano jej operację. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pomimo pracy A. L. w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy (na stanowisku telefonistki od "[...]" stycznia 1983 roku do "[...]" kwietnia 1998 roku) trzy jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych nie rozpoznały u niej choroby, która znajdowałaby się w wykazie chorób zawodowych. Badania wykonane w tych jednostkach obejmowały analizę przedłożonej przez skarżącą dokumentacji oraz analizę przeprowadzonych badań w pracowniach własnych. Wyniki badań wideostroboskopowych wykonane we wszystkich jednostkach są ze sobą zbieżne. Ponadto organ podniósł, że na potrzeby postępowania w sprawie choroby zawodowej skarżąca mogła być badana tylko w jednostce posiadającej uprawnienia do wypowiadania się w sprawach chorób zawodowych. Bowiem zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia wydanego przez jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Na powyższą decyzję A. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyjaśniła, że ze względu na problemy z głosem od 1998 roku leczyła się w poradni laryngologicznej, a od 2002 roku leczy się u specjalisty foniatry. Występowanie u niej guzków śpiewaczych zostało potwierdzone wykonanymi kilkakrotnie badaniami wideostroboskopowymi w Wojewódzkim Zespole Medycyny Przemysłowej. Pomimo leczenia zmiany obrzękowe utrzymują się, co, zdaniem skarżącej, oznacza występowanie u niej guzków głosowych twardych, bowiem od dawna nie pracuje głosem. Skarżąca podniosła, że w celu obiektywnej oceny stanu jej zdrowia powinna zostać zbadana w innej jednostce, która nie ma związku z orzekaniem o chorobach zawodowych. Do skargi dołączyła wyniki badań, w tym badania wideostroboskopowego z dnia "[...]" sierpnia 2006 roku z rozpoznaniem: przewlekłe zapalenie krtani z twardymi guzkami śpiewaczymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdził, że badanie wideostroboskopowe z dnia "[...]" sierpnia 2006 roku, zostało wykonane po wydaniu zaskarżonej decyzji i 8 lat po ustaniu narażenia zawodowego. W tej sytuacji występujących zmian nie można wiązać z narażeniem zawodowym, zwłaszcza, że badania wykonane po ustaniu narażenia w latach 2002 - 2005 nie wykazały zmian charakterystycznych dla następstw narażenia na wysiłek głosowy. U badanej stwierdzono jedynie guzki głosowe miękkie. Stwierdzenie pogorszenia stanu zdrowia po 8 latach od ustania narażenia przemawia przeciwko etiologii zawodowej i wskazuje na inną przyczynę powstania schorzenia. Na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 roku skarżąca przedłożyła wynik badania wideostroboskopowego z dnia "[...]" października 2006 roku z rozpoznaniem: przewlekłe zapalenie krtani z twardymi guzkami śpiewaczymi, którego kserokopia została dołączona do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na podstawie art. 1 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u A. L. zostało wszczęte na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z dnia 23 kwietnia 2002 roku i było prowadzone na podstawie obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Rozporządzenie to zostało uchylone w dniu 3 września 2002 roku przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115), które w § 10 stanowiło, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Zatem w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u A. L. nadal miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe były uważane choroby określone w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zatem, aby rozpoznana choroba została uznana za chorobę zawodową, musiały być spełnione dwa warunki: choroba musiała być wyszczególniona w wykazie chorób zawodowych, określonych w załączniku do powyższego rozporządzenia i musiał zaistnieć związek przyczynowy pomiędzy chorobą a działaniem występujących w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia. W przedmiotowej sprawie, na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, było prowadzone postępowanie mające na celu ustalenie czy choroba A. L. jest chorobą zawodową. Bowiem u skarżącej, która w latach 1983 - 1998 pracowała jako telefonistka, podejrzewano wystąpienie przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W celu stwierdzenia choroby zawodowej skarżąca została w latach 2002 - 2005 przebadana przez trzy jednostki orzecznicze - Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej PChZ, Instytut Medycyny Pracy w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i "[...]" w S. W orzeczeniach powyższych jednostek stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, bowiem nie stwierdzono u niej występowania, wymienionych w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych czy niedowładu fałdów głosowych. Stwierdzono u niej jedynie przewlekłe obrzękowe zapalenie krtani (orzeczenie nr "[...]" z dnia "[...]" października 2002 r. Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej PChZ), przewlekłe zapalenie krtani z obrzękiem fałdu głosowego (orzeczenie nr "[...]" z dnia "[...]" kwietnia 2003 r. Instytutu Medycyny Pracy w L.) oraz występowanie guzków głosowych miękkich (orzeczenie nr "[...]" z dnia "[...]" stycznia 2006 r. Instytutu Medycyny Pracy i "[...]" w S.). Na podstawie otrzymanych orzeczeń jednostek organizacyjnych właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych nie sposób jest nie zauważyć, iż orzeczenia te choć jednoznacznie wskazywały na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w pewnym stopniu się różniły co do schorzenia na które cierpi skarżąca. Powyższa sytuacja nie może jednak dziwić ani tym bardziej dyskwalifikować wydanych orzeczeń lekarskich, a to dlatego, że badania te były wykonywane między 2002 a 2005 rokiem kiedy to następowały zmiany w stanie zdrowia A. L. Słuszność powyższej tezy potwierdza przedstawiony przez skarżącą wynik badania wideostroboskopowego z dnia "[...]" sierpnia 2006 roku, jak również z dnia "[...]" października 2006 roku, z rozpoznaniem: przewlekłe zapalenie krtani z twardymi guzkami śpiewaczymi. Badania, te zostały przeprowadzone 8 lat po ustaniu przyczyny narażenia na wysiłek głosowy. Pojawienie się tego typu guzków, w tak długim okresie po ustaniu przyczyny narażenia zawodowego jest spowodowane innymi czynnikami niż czynniki szkodliwe występujące w miejscu pracy telefonistki. Podkreślił to Instytut Medycyny Pracy i "[...]" w S. wskazując na to, że A. L. była kilkakrotnie hospitalizowana z powodu przewlekłego zapalenia krtani, które jest jednym z czynników odpowiedzialnych za powstanie guzków głosowych. Zwrócić należy uwagę także na to, że załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku za chorobę zawodową uznawał wystąpienie guzków śpiewaczych bez rozróżnienia na to czy są one twarde czy miękkie, jednak guzki stwierdzone ostatnim badaniem w S. u skarżącej nie mogły być spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a wskazuje na to brak stwierdzenia tego schorzenia w dwóch poprzednich badaniach, rozpiętość czasowa (ponad 7 lat) między wykryciem schorzenia a ustaniem przyczyny narażenia związanego z wykonywaną pracą i wreszcie wskazanie przez Instytut w S. jako przyczyny wystąpienia guzków głosowych miękkich wcześniejszej zachorowalności A. L. na przewlekłe zapalenie krtani. W tej sytuacji należy zgodzić się z Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym, że nie miał on podstaw do uznania choroby A. L. za chorobę zawodową, gdyż w niedługim czasie od ustania przyczyny narażenia na wysiłek głosowy nie stwierdzono u niej występowania guzków głosowych. Ponadto należy wyjaśnić skarżącej, że za właściwe do rozpoznania chorób zawodowych ustawodawca wskazał poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych). Odstępstwa od tej zasady zostały uregulowane w § 7 ust. 2 i 3 cyt. rozporządzenia, bowiem, gdy pracownik na skutek wystąpienia ostrych objawów choroby zawodowej jest leczony w szpitalu, to rozpoznania dokonuje ten zakład, ale również terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw zdrowia i opieki społecznej stopnia wojewódzkiego został upoważniony do wyznaczenia na obszarze swojego działania innych jednostek organizacyjnych zakładów społecznej służby zdrowia uprawnionych do rozpoznawania określonych chorób zawodowych. Zatem właściwe do rozpoznania u danej osoby choroby zawodowej są jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych. Nie została natomiast przewidziana możliwość skierowana pacjenta do innej jednostki organizacyjnej. Bowiem to właśnie na podstawie orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, a także wyników dochodzenia epidemiologicznego, właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 10 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w dniu 12 maja 2005 roku w sprawie OSK 1488/04 (Lex nr 166671) stwierdził, iż wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzenia choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to nie spełniająca wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych. Z powyższą tezą należy w pełni się zgodzić, zgodzić się z tym winna też skarżąca i zdać sobie sprawę z tego, iż nie może skutecznie żądać powoływania kolejnych instytutów medycznych dlatego, że przeprowadzone u niej dotychczasowe badania nie stwierdziły istnienia choroby zawodowej. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że nie było podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, gdyż rozpoznana u niej choroba nie była wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, natomiast pojawienie się u skarżącej guzków głosowych w narządzie głosu dopiero po ponad siedmiu latach po ustaniu przyczyny narażenia na wysiłek głosowy, trudno uznać za mające związek z działaniem występujących w środowisku pracy telefonistki czynników szkodliwych dla zdrowia. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.