II SA/Ol 732/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, R. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W jego uzasadnieniu podniósł, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z uwagi na niski dochód. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem jego dochodu jest renta, z której komornik prowadzi egzekucję. "Na życie" pozostaje mu kwota "[...]". W rubryce nr 6 skarżący wykazał syna. Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W celu ustalenia aktualnej sytuacji lokalowej i rodzinnej skarżącego, wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń, dotyczących mieszkania, zlokalizowanego pod adresem, wskazanym jako adres do korespondencji (a), syna wykazanego w rubryce nr 6 jako osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (c) oraz matki, u której jak wynika z akt administracyjnych ("[...]") mieszka (b). Skarżącego wezwano ponadto do złożenia dokumentu, z którego wynika wysokość jego renty po wszystkich dokonywanych z niej potrąceniach (e) oraz dodatkowego oświadczenia dotyczącego wykazanych w rubryce nr 11 potrąceń (d). W związku z tym, że na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i przeznaczenie ponoszonych przez nią wydatków, skarżącego wezwano do złożenia wyjaśnień także w tym zakresie (f). Skarżący zobowiązany został również do wyjaśnienia kwestii związanej z poniesionymi kosztami postępowania w sprawie "[...]" (g). W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczył, iż mieszkanie, zlokalizowane pod adresem, wskazanym jako adres do korespondencji, należy do "[...]". W mieszkaniu tym mieszka matka, która ze względu na przedstawioną ogólnie sytuację materialną nie jest w stanie pomóc mu finansowo. Skarżący oświadczył jednocześnie, iż nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu i nie przysługuje mu żadne prawo do przebywania w tym mieszkaniu. Wyjaśnił również, iż syn mieszka razem ze swoją matką, gdyż on nie ma środków i warunków do życia. Skarżący przedłożył kserokopie: dokumentów dotyczących posiadanych długów oraz decyzji o ustaleniu prawa do renty, z której wynika, iż wysokość świadczenia do wypłaty wynosi "[...]" (po uprzednim pomniejszeniu z powodu egzekucji sądowej o kwotę "[...]"). Oświadczył, iż obecnie uzyskuje dochód z tytułu renty w kwocie "[...]", którą otrzymuje "na konto". Z kwoty tej komornik potrąca "[...]". Pozostałą kwotę skarżącemu "zabiera bank na pobrany kredyt odnawialny". Kredyt zostanie spłacony w "[...]". W tej sytuacji, skarżący oświadczył, iż nie pozostaje mu nic. W odniesieniu do sprawy "[...]", skarżący wyjaśnił, iż z kosztów sądowych był zwolniony, natomiast reprezentujący go radca prawny nie pobrał wynagrodzenia, na dowód czego przedłożył jego oświadczenie w tym zakresie. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Oceny, czy strona wykazała wiarygodnie istnienie podstawy do przyznania jej prawa pomocy dokonuje się w oparciu o złożone przez nią oświadczenia i dokumenty źródłowe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż oświadczenia złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie nie mogą stanowić podstawy do oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej, gdyż w świetle podniesionych w nich okoliczności nie mogą być uznane za w pełni wiarygodne. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, skarżący wbrew ustaleniom, wynikającym z akt administracyjnych, oświadczył, iż nie mieszka z matką. Nie wskazał jednak, gdzie mieszka i z czego aktualnie się utrzymuje, skoro zgodnie z jego oświadczeniem, wszystkie uzyskiwane przez niego środki pieniężne blokuje bank. Mając na uwadze to, że skarżący nie korzysta z gościnności matki i jej pomocy w zakresie niezbędnego utrzymania, za niewiarygodne uznać należy zatem oświadczenia skarżącego dotyczące braku jakichkolwiek środków pieniężnych, którymi mógłby obecnie dysponować. Nie jest bowiem możliwe zaspokajanie nawet tylko podstawowych potrzeb, związanych chociażby z koniecznym wyżywieniem, bez posiadania jakichkolwiek oszczędności, uzyskiwania dochodów (z których środkami można swobodnie dysponować), czy też korzystania z pomocy rodziny lub osób trzecich. Brak ujawnienia przez skarżącego obecnego źródła utrzymania uniemożliwia ocenę jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Uniemożliwia też stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.