II SA/Ol 738/11
WyrokWSA w Olsztynie2011-12-06
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Bogusław Jażdżyk, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, które powołuje się na cele statutowe związane z ochroną przyrody i środowiska, może być uznane za stronę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej na obszarze parku krajobrazowego i obszaru Natura 2000, nawet jeśli nie posiada bezpośredniego interesu prawnego w rozumieniu prawa własności lub użytkowania wieczystego sąsiednich działek?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze umarzając postępowanie odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 9, 77 i 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób należyty i wszechstronny statusu Stowarzyszenia A. w postępowaniu, ograniczając się jedynie do stwierdzenia braku interesu prawnego. Sąd uznał, że organ powinien był rozważyć możliwość dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania na podstawie art. 31 k.p.a., uwzględniając jego cele statutowe i interes społeczny, a także stosować zasadę informowania stron i pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 i 9 k.p.a.).Stan faktyczny
Stowarzyszenie A. wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy siedliska. Stowarzyszenie, powołując się na swoje cele statutowe związane z ochroną przyrody i środowiska, a także na fakt, że działka objęta wnioskiem leży w granicach parku krajobrazowego i obszaru Natura 2000, domagało się dopuszczenia go do udziału w postępowaniu jako strony. Kolegium uznało, że Stowarzyszenie nie posiada interesu prawnego, a jedynie faktyczny, i umorzyło postępowanie odwoławcze.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Wnioskiem z dnia "[...]" E. F. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy "[...]" o ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie siedliska składającego się z budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych na działce nr "[...]" w obrębie geodezyjnym "[...]", gm. "[...]". We wniosku podał parametry inwestycji i zapotrzebowanie w zakresie infrastruktury technicznej.
Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz Miasta i Gminy "[...]" ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedliska składającego się z budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego i stajni na działce nr "[...]" w obrębie geodezyjnym "[...]". W uzasadnieniu decyzji podano, że gmina "[...]" aktualnie nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren, który jest przedmiotem wniosku oraz nie ogłosiła o przystąpieniu do sporządzania planu przed złożeniem wniosku. Wnioskowana działka nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia terenów rolnych na cele nierolnicze w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ponadto, w toku postępowania wystąpiono o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W związku z tym, iż organ współdziałający nie wydał postanowienia w określonym ustawowo terminie przyjęto, iż projekt decyzji został uzgodniony zgodnie z art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Stowarzyszenie A. Podniosło, iż zgłasza swój udział, jako strona w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie siedliska na podstawie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego i wnosi protest, co do lokalizacji przedsięwzięcia z uwagi na zniszczenie walorów krajobrazowych miejsca i zagrożeń związanych z ochroną przyrody. Wskazało również, że działka objęta wnioskiem położona jest w granicach "[...]" oraz obszaru Natura 2000 - "[...]" z Dyrektywy Ptasiej UE. W ocenie Stowarzyszenia, lokalizacja przedmiotowej zabudowy zmieni charakter przestrzeni i polny krajobraz. Inwestycja dotyczy bowiem terenu otwartego, polnego, niezabudowanego, poza wsią "[...]", stanowiącego łąki i pastwiska. Podniosło też, iż lokalizacja inwestycji narusza: § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody w sprawie Parku Krajobrazowego bowiem nie zbadano, czy lokując budynki poza 100 m odległością od zbiorników wodnych zachowano 12 m odległość od granicy działki leśnej nr "[...]" oraz § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Wojewody w sprawie Parku Krajobrazowego, gdyż działka nr "[...]" to pagór kemowy, który w momencie realizacji planowanej inwestycji zostanie trwale zniekształcony, praktycznie na całej powierzchni.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), umorzyło postępowanie odwoławcze. Argumentowało, że stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłanką niezbędną do uznania za stronę postępowania administracyjnego jest posiadanie w danej sprawie interesu prawnego. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa interes prawny ma charakter materialnoprawny. Musi więc istnieć norma prawa materialnego, która przewiduje w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 września 2001 r., sygn. I SA 2326/00, publ. LEX nr 54528). Podniosło (powołując się na uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 4 grudnia 1995 r., sygn. VI S.A. 20/95, publ.: ONSA z 1996 r. Nr 2, poz. 54 oraz uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 25 września 1995 r., sygn. VI S.A. 13/95, publ. ONSA z 1995 r. Nr 4, poz. 154), iż w orzecznictwie ukształtowane zostało stanowisko, zgodnie z którym stronami postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy mogą być właściciele i użytkownicy wieczyści sąsiednich działek. Wskazało, że w sprawie organ pierwszej instancji nie uznał Stowarzyszenia za stronę, a w postępowaniu odwoławczym zgłosiło ono swój udział na podstawie art. 28 k.p.a. Zatem Stowarzyszenie uznało, że posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, gdyż nie wskazało, że żąda dopuszczenia do udziału postępowaniu, na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., czyli wówczas kiedy jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny. W konsekwencji, należało przyjąć, iż brak jest normy prawa materialnego, która pozwoliłaby uznać Stowarzyszenie za stronę w niniejszym postępowaniu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, działka objęta wnioskiem położona jest w granicach Parku Krajobrazowego oraz obszaru Natura 2000 - "[...]" z Dyrektywy Ptasiej UE. Materiał dowodowy sprawy wskazuje jednak, iż status strony uzyskał Park Krajobrazowy, któremu doręczona została decyzja organu pierwszej instancji. Przywołane zaś w odwołaniu przepisy rozporządzenia Wojewody nie mogą stanowić podstawy do uznania Stowarzyszenia za stronę. Ocena zgodności planowanej inwestycji z przywołanymi przepisami rozporządzenia należy bowiem do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który w toku postępowania winien wydać postanowienie uzgadniające. Rekapitulując Kolegium podniosło, iż Stowarzyszenie posiada jedynie interes faktyczny, który jednak nie ma źródła w normach prawa materialnego, w związku z tym nie może być podstawą do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Z kolei konsekwencją uznania przez organ odwoławczy, że podmiot wnoszący odwołanie nie jest stroną, jest umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę na decyzję Kolegium z dnia "[...]" wniosło do Sądu Stowarzyszenie A wskazując, że działka objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy położona jest w granicach Parku Krajobrazowego oraz w granicach obszaru Natura 2000 – "[...]". Podniosło, iż posiada statut określający w sposób jednoznaczny m.in. cele działania i uprawniający do uczestnictwa, jako strona, w postępowaniach administracyjnych, które dotyczą inwestycji nie pozostających bez wpływu na stan obszarów chronionych. Z kolei organy prowadzące postępowanie (zgodnie z art. 77 i 136 k.p.a.) powinny brać pod uwagę argumenty organizacji społecznych, działających aktywnie na rzecz ochrony środowiska. Argumentowało, że sformułowanie celów statutowych daje mu, jako organizacji społecznej, przymiot strony w postępowaniu, bowiem zapisy statutowe - § 4 lit. b – wyraźnie mówią o działaniach na rzecz konkretnych form ochrony przyrody, jak Park Krajobrazowy. Ustalenie warunków zabudowy, jak najbardziej mieści się w tych działaniach, bowiem wynika to między innymi z powiązań prawnych dotyczących decyzji ustalających warunki zabudowy z ochroną form przyrody. Dodało, iż nie może zgodzić się z argumentacją organu, że zgłosiło udział w sprawie na podstawie art. 28, a nie art. 31 k.p.a. Podniosło w tym zakresie, że właściwa kwalifikacja wniosków i żądań stron, które nie posiadają zagwarantowanej pomocy prawnej, czy to z przyczyn organizacyjnych, czy tez z finansowych, należy do organu administracji publicznej, co wynika z art. 9 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.
Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej (jego) nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie, przy orzekaniu, przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 tej regulacji.
Przepisy k.p.a. zawierają wiążące reguły, którym podporządkowane są działania procesowe organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie administracyjnej i do podejmowania orzeczeń. Naruszenie przepisów należących do takiej kategorii norm procesowych powoduje wadliwość orzeczenia uzasadniającą jego weryfikację.
Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" umarzającej postępowanie odwoławcze w związku z odwołaniem Stowarzyszenia A od wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie siedliska.
Zdaniem Sądu skarga jest zasadna, gdyż decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Nie zostały bowiem wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia.
Stosownie do zasad zawartych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W myśl art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem "stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., będzie osoba fizyczna lub prawna lub też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie prawa obowiązującego może, czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Każda tak rozumiana strona postępowania musi być przez organ administracyjny wezwana do udziału w postępowaniu wszczętym z urzędu, jak również strona - tak rozumiana - wnosząc swoje żądanie, powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego" (J. Borkowski, B. Adamiak ; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2000, wyd. III, s. 206).
Orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz NSA konsekwentnie lansuje tezę, iż ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Z drugiej jednak strony, przymiot strony w jej aspekcie procesowym, tj. zdolność do występowania w konkretnym postępowaniu, uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim procesowym żądaniem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., sygn. III ARN 64/94, publ. OSNAPU 1995 r. Nr 10, poz. 118). Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego, a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku (nie wyłączając postępowania odwoławczego) jest pojęcie interesu prawnego pojmowanego ogólnie, jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten powinien być zarazem konkretny, indywidualny, dający się zaspokoić poprzez wydanie decyzji. W każdym razie chodzi o interes prawny szeroko pojmowany, tzn. chroniony prawem przedmiotowym powszechnie obowiązującym (E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Warszawa 1970, str. 88).
W tym kontekście wskazać należy, iż stosownie do dyspozycji art. 29 k.p.a. stronami postępowania (w tym stronami postępowania odwoławczego) mogą być osoby fizyczne i prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Organizacje społeczne w myśl definicji zawartej w art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. obejmują organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Mając na uwadze różny status organizacji społecznych można do nich zaliczyć partie polityczne, stowarzyszenia i organizacje im podobne, związki zawodowe i społeczno-zawodowe organizacje rolników, samorządy zawodowe oraz związki wyznaniowe.
Zgodnie natomiast z art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej przysługują dwa uprawnienia, które mogą być realizowane odrębnie tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu. W pierwszym przypadku wszczęcie postępowania powoduje przyznanie tej organizacji społecznej praw strony. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Obie te przesłanki muszą być spełnione równocześnie. Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Oceny wymienionych przesłanek dokonuje organ prowadzący postępowanie i wydaje stosowne postanowienie. Organ ten jest także zobowiązany do oceny, czy żądanie zostało złożone w imieniu organizacji społecznej przez należycie umocowany organ tej organizacji. Przedmiotowe umocowanie winno być wykazane poprzez dołączenie odpisu lub wyciągu z właściwego rejestru lub ewidencji, ewentualnie poprzez dołączenie odpisu uchwały podjętej przez jednostkę, dla której rejestr lub ewidencja nie są prowadzone. Organizacja społeczna nie spełniająca wskazanych warunków nie może skutecznie zgłosić swego udziału w sprawie ani przedstawić poglądu istotnego dla sprawy.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji, odwołanie tylko do jednej instancji służy stronie. Przepis ten daje więc legitymację do wniesienia odwołania "stronie", a więc podmiotowi, który spełnia przesłanki wypływające z art. 28, 29 i 30 k.p.a. Interes prawny strony wyrażający się między innymi w możliwości bycia stroną w postępowaniu odwoławczym należy pojmować szeroko w ścisłej zależności z ustrojową zasadą dwuinstancyjności sformułowaną w art. 15 k.p.a., która nakłada na organ odwoławczy obowiązek rozpatrzenia na nowo sprawy, w której wniesiono odwołanie w jej całokształcie i z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Obowiązek rozpatrzenia na nowo sprawy w jej całokształcie i z uwzględnieniem wszystkich okoliczności odnosi się również do badania statusu strony w postępowaniu odwoławczym.
Odnosząc przytoczone powyżej rozważania prawne do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że organ odwoławczy nie ustalił bezspornie, czy Stowarzyszenie A jest stroną, czy też może uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony, jako organizacja społeczna zgodnie z art. 31 k.p.a.
Powołany art. 28 k.p.a. ustala podstawowy krąg podmiotów, które w postępowaniu administracyjnym mogą być stronami, w sytuacji gdy mają w sprawie indywidualnej interes prawny lub obowiązek, o którym trzeba rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Wskazać bowiem należy, iż pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 k.p.a. oraz pozostałe przepisy kodeksu może być wprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu na sferę prawną nie pozwala na uznanie za stronę (v: postanowienie NSA z dnia 30 maja 1984 r., sygn. II SA 789/84, niepubl.). Od tak pojmowanego interesu odróżnić trzeba interes faktyczny, czyli stan, w którym strona jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak poprzeć tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
W świetle powyższych uwag orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy uznać co najmniej za przedwczesne. Zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy odnośnie statusu Stowarzyszenia A w przedmiotowym postępowaniu. Przede wszystkim należy zauważyć, iż bezsporne w sprawie jest, że w złożonym odwołaniu Stowarzyszenie zadeklarowało, powołując się na art. 28 k.p.a., swój udział w postępowaniu w charakterze strony. Pisma stron, szczególnie tych które nie są reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika tak jak w niniejszej sprawie, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast. k.p.a., zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw, jako strony postępowania administracyjnego. Organ z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy, winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków. Organ administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym winien przede wszystkim stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.). Wskazać przy tym należy, że art. 8 k.p.a. obliguje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie rozważył w szczególności w sposób należyty i wszechstronny, czy odwołujące się Stowarzyszenie jest samoistną stroną postępowania. W tym zakresie Kolegium ograniczyło się wyłącznie do wskazania, że Stowarzyszenie nie ma interesu prawnego, gdyż nie wskazało, że żąda dopuszczenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 k.p.a. Uszło uwadze Kolegium, ze postępowanie administracyjne nie ma charakteru ściśle formalnego, a decydujące znaczenie zawsze powinny mieć intencje wnioskodawcy (v: wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 1428/09, publ. LEX Nr 745012). Zasadnym jest również wskazać, iż art. 9 k.p.a. zawiera zasadę, że strona postępowania administracyjnego nie może ponieść szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa. Tymczasem, jak wynika to z materiału dowodowego sprawy, organ odwoławczy uzasadniając zaskarżoną decyzję ograniczył się jedynie do zakwestionowania podstawy prawnej wniesionego, zadeklarowanego udziału w postępowaniu i nie poparciu chęci przystąpienia do postępowania odpowiednimi zapisami statutowymi (interesem faktycznym). Stwierdzić zatem należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie została prawidłowo rozpatrzona zarówno kwestia możliwości dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania, jak też jego statusu, jako strony postępowania, co nie jest obojętne dla strony skarżącej, zwłaszcza, iż ten zarzut Stowarzyszenia został podniesiony w skardze do Sądu. Stowarzyszenie choć wskazało jako podstawę swojego wniosku art. 28 k.p.a. to w uzasadnieniu odwołania żadnymi argumentami tej podstawy prawnej nie poparło. W szczególności swojego uprawnienia do bycia stroną nie uzasadniało przysługującym mu prawem własności bądź użytkowaniem wieczystym działek sąsiadujących z nieruchomością na której zaplanowano inwestycję będącą przedmiotem sprawy.
Konkludując, brak wnikliwej oceny statusu Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w odniesieniu do przepisów art. 29 i 31 k.p.a. stwarzających stowarzyszeniom możliwość aktywnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym narusza, wskazaną wyżej, zasadę zaufania do organów Państwa wynikającą z art. 8 k.p.a. i zasadę informowania stron i pozostałych uczestników postępowania wynikającą z art. 9 k.p.a. I chociaż z treści odwołania wyłania się dość lakoniczny obraz postawy strony skarżącej oczekującej uwzględnienia zgłaszanych postulatów związanych z szeroko pojętą ochroną przyrody, jednakże nie zwalnia to organu odwoławczego od należytego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Z kolei nieprecyzyjne odniesienie się przez organ administracji publicznej do treści wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu narusza wskazane już przepisy postępowania, powagę organu administracji publicznej i nie ma nic wspólnego z zasadami dobrej praktyki administracyjnej określonymi w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji przyjętym przez Parlament Europejski dnia 6 września 2001 r.
Ponadto zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. decyzja wydana w postępowaniu administracyjnym musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a zadośćuczynienie temu obowiązkowi oceniać należy z uwzględnieniem komplementarnej zasady zawartej w art. 11 k.p.a. Statuuje ona powinność organu administracji publicznej wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Treść powołanych przepisów interpretowana jest przede wszystkim, jako obowiązek organu orzekającego w postępowaniu administracyjnym przedstawienia w wyczerpujący, logiczny i przekonywujący sposób motywów podjętego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, nie przesądzając o treści rozstrzygnięcia Kolegium, które zapadnie po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie przez Sąd z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku - art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło