II SA/Ol 739/10

Dnia 22 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 22 października 2010 roku w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu A.K. od zarządzenia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 739/10 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia 1. zwolnić A.K. od kosztów sądowych w całości, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu. Po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w sprawie zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, A.K. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Po wezwaniu skarżącego do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, strona przedłożyła częściowo wypełniony formularz. Wskazała w nim, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, gdyż utrzymuje się z renty, z której po potrąceniu alimentów na utrzymanie pozostaje jedynie kwota 271 zł miesięcznie. Wyjaśnił, iż zamieszkuje w mieszkaniu matki, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku,. Z uwagi na dużą wadę wzroku musi kupować soczewki i płyny pielęgnacyjne oraz leki na cholesterol. Po wezwaniu do uzupełnienia rubryki 7.2.2. złożonego formularza dotyczącej posiadanych przez wnioskodawcę przedmiotów o wartości powyżej 3000,00 euro, A.K. przesłał urzędowy formularz wniosku bez uzupełnienia wskazanej rubryki. Zarządzeniem z dnia 30 września 2010 r., (sygn. akt II SA/Ol 739/10) Referendarz Sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia, pomimo wezwania, rubryki nr 7.2.2. formularza. Na to zarządzenie skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że wysłał niewypełniony w tym miejscu formularz, gdyż nie zrozumiał co miał w nim napisać. Nadal wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata z urzędu wobec bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie , zważył co następuje: W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu zarządzeniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: ustawą ppsa.). Zgodnie z treścią art. 245 § 1 tej ustaw, strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy ppsa.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy ppsa. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich środków bowiem pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do okoliczności zaistniałych w rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy ppsa. przesłanka zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Zarówno bowiem stan majątkowy skarżącego, jak i wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów, przemawiają za przyjęciem poglądu, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący nie posiada żadnego majątku, mieszka w mieszkaniu z matką i utrzymuje się z renty, z której po potrąceniu alimentów pozostaje mu na własne utrzymanie kwota 271 zł. Należy zatem uznać, że skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia adwokata zwłaszcza, że z uwagi na stan zdrowia z posiadanych skromnych środków musi zakupić lekarstwa, soczewki wraz z niezbędnymi płynami. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.