II SA/Ol 74/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r., sprawy ze skargi W. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących 200 złotych (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 4 września 2003r. Dyrektor Zarządu Dróg Wojewódzkich w O. działający z upoważnienia Marszałka Województwa obciążył W. i K. K. karą pieniężną w wysokości 5640 zł za przejazd w dniu 16 lipca 2003r. pojazdem nienormatywnym marki "[...]" po drodze wojewódzkiej. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 64 Prawa o ruchu drogowym przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Wskazano, iż ładunek na pojeździe musi być zabezpieczony przed zmianą położenia oraz nie może powodować przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, a w związku z tym wyjaśnienia złożone przez stronę nie mogą być podstawą umorzenia postępowania. Podniesiono, iż karę wymierzono za przejazd pojazdem nienormatywnym w dniu 16 lipca 2003r., co zostało potwierdzone protokołem, stanowiącym integralną część decyzji. Od decyzji tej odwołali się W. i K. K., zarzucając rażące naruszenie prawa przez mylne ustalenia faktyczne. Podnieśli, iż przedmiotowy pojazd był ważony zaledwie kilka kilometrów przed punktem kontrolnym, przy wyjeździe z zakładu gdzie był załadowywany i jego waga odpowiadała normie. Ponadto wskazano, iż pojazd znajdował się w bliskiej odległości od drogi krajowej, gdzie dopuszczalny jest nacisk na oś jak stwierdzony w protokole, a w związku z tym kierowcy można przypisać co najwyżej lekkomyślność lub zaniedbanie, co winno rzutować na znaczne zmniejszenie kary. W tej sytuacji wysokość kary nałożona decyzją nie jest zgodna z zasadami współżycia społecznego. Decyzją z dnia 30 października 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż w toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż w pojeździe należącym do W. i K. K., poruszającym się po drodze wojewódzkiej, nacisk na drugą oś przekroczył dopuszczalną normę. Na ponadnormatywny przewóz kierowca nie posiadał zezwolenia. Wskazano, iż przeprowadzone pomiary nie budzą zastrzeżeń, gdyż wykonano je przy użyciu wagi posiadającej świadectwo legalizacji, wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi został potwierdzony protokołem, do którego kierowca pojazdu nie wniósł żadnych uwag. Podano, iż wprawdzie organ pierwszej instancji powołał się w podstawie prawnej decyzji na nieobowiązujące rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, lecz obowiązujące aktualnie rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002r. przyjęło tożsame uregulowania co do dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Wyjaśniono, iż powołane w odwołaniu zasady winy i wymiaru kary mają zastosowanie jedynie w prawie karnym, natomiast w przedmiotowej prawie organ - w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm - zmuszony jest do wydania decyzji wymierzającej stosowną karę. Podano przy tym, iż kara została wymierzona w wysokości określonej w Załączniku do ustawy o drogach publicznych. Na powyższą decyzję skargę wnieśli W. i K. K. Podnieśli, iż w ich ocenie istotną okolicznością jest fakt, iż samochód przejechał z miejsca załadunku do miejsca kontroli zaledwie kilka kilometrów a zatem stopień ewentualnego uszkodzenia drogi oraz skutki związane z ewentualnością przeładowania samochodu są niewielkie. Podnieśli, iż nie jest zasadne wymierzanie kary rażąco wysokiej w stosunku do zabronionego czynu. Zarzucili, iż błędne jest powoływanie się przez Kolegium na bezwzględnie obowiązujący taryfikator. Dlatego też wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc iż rażąco narusza ona zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, iż przepisy ustawy o drogach publicznych w części dotyczącej pobierania kar za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Ponadto ustawodawca określił katalog kar pieniężnych przypisanych konkretnym zdarzeniom związanym z przekroczeniem dopuszczalnych norm pojazdu, a ich wysokość nie jest uzależniona od długości przejazdu takiego pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Skarga wniesiona w mniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazane. Podnieść należy, iż stosownie do art. 61 ust. l i ust. 2 pkt l ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, nr 58, póz. 515 ze zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i powinien być umieszczony w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Jeżeli zaś masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Za przejazd zaś po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez stosownego zezwolenia wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku do ustawy o drogach publicznych (art. 13 g ust. l i 2 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych - tekst jedn. Dz.U. z 2000 roku, nr 71, póz. 838 ze zm.). Jednakże dla prawidłowego wymierzenia wspomnianej kary pieniężnej niezbędne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, stosownie do wymogów określonych w art. 7 i 77 § l Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym w niniejszej sprawie znaczenie ma przede wszystkim dokumentacja związana z dokonanym ważeniem pojazdu, gdyż wynik tego ważenia stanowi podstawowy dowód w sprawie. Wskazać przy tym należy, iż z protokołu z kontroli pojazdu z dnia 16 lipca 2003r. wynika, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano przy użyciu wag przenośnych, posiadających świadectwa legalizacji, lecz w aktach sprawy brak jest stosownych świadectw legalizacji wag. Ponadto sam fakt dokonania ważenia pojazdu przy użyciu wagi posiadającej świadectwo legalizacji nie przesądza jeszcze o prawidłowości przeprowadzonego pomiaru. Musi ono bowiem spełniać także inne wymagania przewidziane prawem, a mianowicie wymogi zachowania przewidzianej procedury jego przeprowadzenia. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 63, póz. 636 ze zm.), która weszła w życie z dniem l stycznia 2003r. minister właściwy do spraw gospodarki został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, przy uwzględnieniu rodzajów tej kontroli, a także warunków właściwego stosowania i warunków technicznych ich użytkowania. Wymagania te zostały określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. nr 35, póz. 316 ze zm.), które zaczęło obowiązywać z dniem 13 marca 2004 roku. Oznacza to, że pomiędzy wejściem w życie cytowanego rozporządzenia a wejściem w życie ustawy nie istniały żadne przepisy określające nie tylko wymagania metrologiczne dotyczące przyrządów pomiarowych, lecz także warunki ich właściwego stosowania i użytkowania. Nie można przy tym uznać za obowiązujące w tym zakresie przepisy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 roku nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, póz. 40), które zostały wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt l i 2 ustawy z 3 kwietnia 1993 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 55, póz. 248 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 87 ust. l Konstytucji RP przepisy zarządzenia nie mogą być źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Zarządzenie to mogło zatem jedynie obowiązywać jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt, natomiast nie mogło stanowić podstawy do wydawania decyzji wobec obywateli, co wynika wprost z art. 93 ust. 2 Konstytucji. Ponadto cytowane zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar utraciło moc (niezależnie od przytoczonych wyżej przepisów rangi konstytucyjnej) najpóźniej z dniem 30 czerwca 2002 roku na podstawie art. 51 ustawy z 21 grudnia 2001 roku o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 154, póz. 1800). Zatem po dniu 30 czerwca 2002 roku, aż do czasu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, brak było jakichkolwiek przepisów, które regulowałyby zasady dokonywania pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Pomimo zatem istnienia podstaw prawnych co do samego nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, brak było przepisów regulujących dokonywanie pomiarów nacisku na osi pojazdu. Skutkiem tego brak jest możliwości ustalenia, czy sposób dokonania pomiaru przebiegał zgodnie z obowiązującym prawem. Przy czym na marginesie należy zaznaczyć, iż gdyby nawet obowiązywały przepisy regulujące procedurę pomiaru nacisków osi w pojeździe, to protokół znajdujący się w aktach sprawy nie dokumentuje faktycznego sposobu dokonanego ważenia, a jedynie zawiera oświadczenie kierowcy o skierowanych do niego pouczeniach w tej kwestii. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty postępowania sądowego stosownie do art. 200 powołanej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.