II SA/Ol 743/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", W. Z. wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", Nr "[...]". Do wniosku załączył zaświadczenie PUP, zgodnie z którym jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył wniosek z dnia "[...]", w którym rozszerzając zakres pierwotnego wniosku, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniósł, iż jest bezrobotny i pozostaje na utrzymaniu matki, z którą mieszka. W piśmie procesowym, które załączył do przedmiotowego wniosku, wskazał, iż matka częstuje go posiłkami i ponosi opłaty mieszkaniowe związane ze wspólnym zamieszkiwaniem. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Jako składnik majątku wykazał mieszkanie komunalne, natomiast jako źródło dochodu 2-osobowej rodziny – emeryturę matki w kwocie "[...]", załączając jednocześnie do wniosku kserokopię przekazu pocztowego emerytury. W rubryce nr 11 skarżący wskazał, iż matka ponosi wydatki mieszkaniowe (czynsz i energia) w łącznej kwocie "[...]" oraz spłaca pożyczkę w ratach w kwocie "[...]", czego dowodem są załączone do wniosku kserokopie dokumentów. W konsekwencji, 2-osobowej rodzinie pozostaje kwota "[...]". Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym w zakresie zaciągniętej pożyczki (b) oraz przeznaczenia i wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków, poza wykazanymi już wydatkami na czynsz, energię i spłatę pożyczki (a), oświadczenia, wskazującego typ, rocznik i wartość szacunkową posiadanego przez skarżącego i/lub jego matkę samochodu oraz miesięczny koszt jego eksploatacji (c), a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego matkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku braku posiadania rachunków bankowych – pisemnego oświadczenia skarżącego o braku posiadania przez niego i/lub jego matkę jakichkolwiek rachunków bankowych (d). Skarżący pouczony został jednocześnie, że nieprzedłożenie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczył, iż nie ponosi wydatków na utrzymanie własne, gdyż pozostaje na utrzymaniu matki, która ponosi wydatki na wyżywienie i opłaty, w tym obecnie związane z zapewnieniem opału. Zarówno on, jak i matka, nie posiadają żadnych "oszczędności bankowych". Środki pieniężne z emerytury wystarczają jedynie na bieżące wydatki i nie pozwalają na gromadzenie oszczędności w banku. Skarżący wyjaśnił, iż spłacana obecnie przez matkę pożyczka zaciągnięta została na pokrycie "[...]", a dobrana część – na zakup samochodu dla niego i związane z tym opłaty. Skarżący załączył dowód zakupu samochodu ("[...]"). Wskazał ponadto, iż wydatki związane z samochodem to jedynie koszt paliwa. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wskazanych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych w całości lub w części. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Dodać jednocześnie należy, iż nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje sytuacja materialna członków najbliższej rodziny strony. Dzięki ich pomocy może bowiem ona przezwyciężyć własne trudności finansowe. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego matki, skierowane zostało do niego wezwanie z dnia "[...]". Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, skarżący nie przedłożył jednak wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym przede wszystkim wyciągów z posiadanych przez siebie i matkę rachunków bankowych. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada przedmiotowych wyciągów uniemożliwia natomiast ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i jego matki. Brak ich przedłożenia nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący i jego matka nie posiadają na tych rachunkach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego matki. Dodać jednocześnie należy, iż skarżący nie oświadczył, że on i jego matka nie posiadają jakichkolwiek rachunków bankowych. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż nieujawnienie przez skarżącego sytuacji finansowej jego i jego matki w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.