II SA/Ol 750/13

Dnia 8 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 roku sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", działając na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zażądał od A. T. zwrotu świadczeń rodzinnych wypłaconych na podstawie decyzji z dnia "[...]", znak: "[...]", w łącznej kwocie "[...]" wraz z odsetkami, które na dzień wydania decyzji wyniosły "[...]". Wnioskiem z dnia "[...]" A. T. zwróciła się do organu pierwszej instancji o umorzenie kwoty "[...]" wraz z odsetkami w kwocie "[...]". Wskazała na swoją trudną sytuację finansową oraz podniosła, że jest samotną, bezrobotną matką. Decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", Kierownik MOPS w "[...]" odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń (zasiłku rodzinnego w kwocie "[...]" i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie "[...]"), oraz odsetek za zwłokę (w łącznej kwocie "[...]"). W uzasadnieniu wyjaśniono, iż A. T. jest osobą w wieku aktywności zawodowej. Jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w "[...]" bez prawa do pobierania zasiłku. Utrzymuje się z pracy dorywczej. Choruje przewlekle w związku z przepukliną jądra miażdżycowego oraz rwy kulszowej, lecz nie ponosi kosztów z tym związanych. Nie posiada orzeczonej niepełnosprawności i nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od lutego 2007 r. Córka K. T. jest uczennicą II klasy Liceum Profilowanego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w "[...]". Choruje z powodu stwierdzonego płaskostopia. W okresie od "[...]" do "[...]" uczęszczała na zabiegi fizjoterapeutyczne w Gabinecie Fizjoterapii w "[...]" w związku ze stwierdzonym płaskostopiem. Poza jednorazowym zakupem wkładek ortopedycznych nie są ponoszone koszty związane z leczeniem córki. Wskazano, iż głównym źródłem utrzymania rodziny we "[...]" były: praca dorywcza w wysokości "[...]" (według oświadczenia) i świadczenia rodzinne w kwocie "[...]". Łączny dochód rodziny A. T. wyniósł "[...]". Natomiast wydatki związane z utrzymaniem mieszkania we "[...]" łącznie wyniosły "[...]". Po odjęciu wydatków rodzina A. T. dysponowała kwotą "[...]". Wskazano, że pomocy finansowej i rzeczowej udziela systematycznie A. T. matka I. P. Jak wynika z oświadczenia złożonego przez I. P., udziela ona córce pomocy finansowej w wysokości po "[...]" miesięcznie oraz pomocy w formie rzeczowej (tj. w postaci żywności). Wyjaśniono, iż we wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych A. T. podniosła, iż sytuacja finansowa jej rodziny jest trudna. Z uwagi na stan zdrowia jej i jej córki, rodzina zmuszona jest do ponoszenia dodatkowych kosztów (np. wyjazdy do placówek służby zdrowia). Wskazano, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż A. T. posiada samochód, który zdaniem strony jest niezbędny do egzystencji jej rodziny. Utrzymanie i eksploatacja samochodu ponosi za sobą wysokie koszty finansowe (przegląd techniczny - 160,00 zł, OC - 700,00 zł). Organ wskazał, iż w związku z tym, że samochód nie służy stronie jako środek transportu niezbędny do wykonywanej pracy oraz nie zachodzi konieczność stałego kontaktu z placówkami służby zdrowia, trudno uznać tego typu wydatki za niezbędne. Nadto podano, iż zarówno decyzje przyznające świadczenia, jak i pouczenia we wnioskach zawierały informację o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (między innymi o uzyskaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), czego strona nie uczyniła. Ustalono, że A. T. figuruje w ewidencji osób bezrobotnych w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania zasiłku. Podejmuje prace dorywcze i jak oświadczyła pracuje fizycznie, co pomimo posiadanych schorzeń nie przeszkadza jej w wykonywaniu pracy. Ponadto A. T. odmówiła udzielania informacji jaki charakter ma wykonywana przez nią praca dorywcza i czy ma możliwości większego zarobkowania. Pomimo wykazania małego dochodu z pracy dorywczej oraz pomocy finansowej i rzeczowej ze strony matki strona jest w stanie zabezpieczyć potrzeby swojej rodziny i ponosić wydatki (koszt utrzymania mieszkania, eksploatacji samochodu oraz koszt utrzymania rodziny), które są nieadekwatne do wykazywanych środków finansowych. Ponadto strona na czas rozpatrywania wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń zaprzestała ubiegania się o kontynuację formy wsparcia w postaci dodatku mieszkaniowego, co przyczyniłoby się do pomniejszenia wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Co więcej, nie wykorzystuje swoich możliwości w celu podjęcia legalnego zatrudnienia dającego większe możliwości zarobkowania, a co za tym idzie umożliwiającego uzyskanie dochodu pozwalającego na spłatę powstałego zadłużenia. W odwołaniu od powyższej decyzji A. T. wskazała, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z zasiłku dla samotnych matek i świadczeń rodzinnych, dodatku mieszkaniowego i pracy dorywczej. Pomaga jej też matka. Wyjaśniła, iż od kilku lat ma problemy z kręgosłupem, jest pod opieką lekarza rodzinnego i powinna prowadzić oszczędny tryb życia. Córka leczy się w przychodni alergologicznej w "[...]", ma problemy z nogami i musi nosić wkładki ortopedyczne. Odniosła się do kwestii posiadania samochodu, wyjaśniając, iż lekarz rodzinny przyjmuje w miejscowości oddalonej o 6 km, zaś koszty utrzymania posiadanego przez nią samochodu nie są aż tak duże, bowiem tylko raz w roku płaci za ubezpieczenie i przegląd. Samochód jest potrzebny aby dojechać do lekarza. Wyjaśniła, iż radzi sobie bez pomocy społecznej, a od śmierci ojca córki nie otrzymuje żadnej pomocy. Wskazała, iż córka pracowała latem przy zbiorze owoców, ale zarobek wydała na swoje potrzeby. Przyznała, iż od czasu do czasu dorabia, ale nie jest to praca stała. Ma przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie "[...]" miesięcznie. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), utrzymało w całości w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. Argumentowało m.in., iż nie ulega wątpliwości, że sytuacja zarówno dochodowa jak i zdrowotna strony jest trudna. Osiąga ona średni miesięczny dochód w kwocie "[...]". Niemniej jednak, co należy podkreślić, w chwili przyznawania stronie zasiłku rodzinnego ustawowy próg dochodowy wynosił 504,00 zł. Jednocześnie przy tak niskim kryterium dochodowym warunkującym przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami ustawodawca przewidział instytucję obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z przyczyn wskazanych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. A zatem ustawodawca przyjął, iż w sytuacji nienależnego pobrania świadczenia rodzinnego, z różnych przyczyn, to właśnie osoby o najniższych dochodach zobowiązane będą do ich zwrotu. Wyjątek od tej zasady, uregulowany w art. 30 ust. 9 ustawy, dający stronie możliwość ubiegania się o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, a organowi prawo do podjęcia takiej decyzji, winien być traktowany incydentalnie, w sytuacjach rażąco odbiegających od normy, jaką jest niski dochód i trudna sytuacja bytowa rodzin. Sytuacja A. T. wskazuje, iż pomimo trudności ze zdrowiem, jest ona w stanie uzyskać dochód rzędu około "[...]" miesięcznie z prac dorywczych. Nadto, pomaga jej rodzina w postaci produktów żywnościowych i utrzymania samochodu (matka strony pokryła opłaty związane z ubezpieczeniem i badaniami technicznymi pojazdu - łącznie "[...]" i oświadczyła, iż miesięcznie wspomaga córkę kwotą "[...]"). Podkreślono również, iż dochód A. T., mimo iż niski, przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osób ubiegających się o przyznanie zasiłku rodzinnego. Analiza akt sprawy wskazuje również, iż córka strony jest w stanie przyczynić się do poprawy stanu dochodowego rodziny, bowiem jak wskazała sama odwołująca córka w okresie letnim podjęła pracę przez zbiorze owoców z czego zarobek przeznaczyła na własne potrzeby. Zarówno A. T. jak i jej córka, pomimo trudności zdrowotnych, nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności i jak wskazuje materiał dowodowy są w stanie podjąć choćby dorywczą pracę celem polepszenia sytuacji dochodowej. Kolegium podniosło, że nie zgadza się z twierdzeniem strony, iż w sytuacji trudnej dochodowo, utrzymanie i korzystanie z samochodu, choćby tylko w celu dojazdu do lekarza, nie stanowi dużego wydatku. Utrzymanie samochodu łączy się bowiem w ciągu roku z koniecznością pokrycia ubezpieczenia i badań technicznych pojazdu, napraw bieżących, co w sytuacji posiadania pojazdu z 1993 r. musi mieć miejsce i pokrywania kosztów paliwa. Ekonomiczniejszym z punktu widzenia sytuacji strony, choć może mniej wygodnym rozwiązaniem, byłoby korzystanie ze środków publicznego transportu, co jak wskazano w toku wywiadu środowiskowego, jest możliwe. Wszystkie te okoliczności, łącznie z faktem podnoszonym przez stronę, iż utrzymanie samochodu nie stanowi dużego kosztu, powodują, iż Kolegium, pomimo niskiego dochodu strony, nie uznało za uzasadnione umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Skoro bowiem stronę stać na utrzymanie miesięczne pojazdu i częste podróże do lekarza, winna ona liczyć się również z obciążeniem wynikającym z konieczności zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Reasumując Kolegium wskazało, że A. T. może ubiegać się o rozłożenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń na raty, co w przypadku wyrażenia na to zgody przez organ pierwszej instancji w formie decyzji, znacznie ułatwi jej wywiązanie się z obowiązku. W wywiedzionej do Sądu skardze na powyższą decyzję Kolegium z dnia "[...]" A. T., opisując swoją sytuację bytową podniosła m.in., że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z pracy dorywczej, zasiłku dla samotnych matek i zasiłku rodzinnego, który otrzymuje do końca 2013 r. oraz dodatku mieszkaniowego. Zarówno ona, jak i jej córka są w złej sytuacji zdrowotnej. Poszukuje aktywnie zatrudnienia, ale nie jest w stanie go znaleźć. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też stanowią podstawę wznowienia postępowania. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa analiza zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, jak też nie wykazała istnienia naruszeń prawa procesowego lub materialnego w skardze niepodniesionych, a wymagających uwzględnienia przez Sąd z urzędu. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił między innymi przepis art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, stanowił, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Podkreślenia wymaga, iż w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązkiem osoby, która uzyskała świadczenia, co do których następnie właściwy organ w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdził, iż są one nienależne, jest ich zwrot. Przy czym, nie jest dopuszczalne uchylanie się od tego obowiązku jedynie z powodu związanych z nim uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody ściśle określone przez ustawodawcę. Wobec powyższego osoba zobowiązana winna w pierwszej kolejności podjąć starania celem zwrotu nienależnie pobranego ze środków publicznych świadczenia, w całości lub chociażby w części. Następnie, jeżeli sytuacja rodzinna i majątkowa zobowiązanego nie umożliwia realizacji zobowiązania w całości lub w części, może skorzystać z możliwości umorzenia należnej do zwrotu kwoty, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Wykładnia przepisu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, iż instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego (czyli przymusowego wykonania decyzji zobowiązującej do zwrotu), bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Dodatkowo, z uwagi na charakter spornych świadczeń, należy podkreślić, że w interesie społecznym leży przede wszystkim to, aby ewentualnie pobrane nienależnie świadczenia udzielone w ramach pomocy Państwa jak najszybciej zostały zwrócone, celem dalszego wykorzystania na cele publiczne. Strona, która uprzednio pobrała nienależne świadczenie, do którego zwrotu jest obowiązana, a którego umorzenia się domaga, powołując się na brak możliwości spłaty spowodowany sytuacją majątkową i rodzinną, winna udokumentować ten fakt i przedłożyć organowi orzekającemu stosowne dowody celem uwiarygodnienia swych twierdzeń. Pamiętać jednak należy, że użyty przez ustawodawcę w przepisie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "może umorzyć" oznacza, że decyzja wydana na jego podstawie ma charakter uznaniowy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma więc prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. art. 7, 77 § 1 i innych przepisach k.p.a. jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona. Obejmuje ona zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Nie ulega zatem wątpliwości, że przed wydaniem decyzji na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ powinien ustalić, w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego świadczeń nie pogorszy jego sytuacji na tyle, że będzie on zmuszony ubiegać się o kolejne świadczenia. Organ musi więc ustalić, czy inne okoliczności takie jak wiek, stan zdrowia, stan rodziny wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, osoba zobowiązana będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe i będzie mogła żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Te okoliczności rzutują na sytuację rodzinną zobowiązanego. Jego szczególnie uzasadniona sytuacja jest bowiem przesłanką możliwości umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 554/08, LEX nr 501795). Za prawidłowo podjęte orzeczenie w ramach uznania administracyjnego, może być zatem uznane tylko takie, gdzie organ administracji szczegółowo zbadał stan faktyczny w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacji związania, mając na uwadze szczególną rolę decyzji uznaniowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243). W opinii Sądu, zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z opisanymi zasadami. Z niekwestionowanego w tym zakresie stanu faktycznego sprawy wynika, iż decyzją z dnia "[...]" Kierownik MOPS w "[...]" zażądał od A. T. zwrotu świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Natomiast, decyzją z dnia "[...]" organ ten odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń (zasiłku rodzinnego w kwocie "[...]" i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie "[...]"), oraz odsetek za zwłokę. Rozpoznając wniosek skarżącej z dnia "[...]" oraz odwołanie od decyzji z dnia "[...]", na podstawie złożonych przez A. T. oświadczeń i przedstawionej dokumentacji, organy orzekające dokonały niespornych i prawidłowych ustaleń, z których wynika m.in., że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dorosłą córką. Zarówno A. T. jak i jej córka, pomimo trudności zdrowotnych, nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności i są w stanie podjąć choćby dorywczą pracę celem polepszenia sytuacji dochodowej. Ponadto A. T. odmówiła udzielania informacji jaki charakter ma wykonywana przez nią praca dorywcza i czy ma możliwości większego zarobkowania. Pomimo wykazania małego dochodu z pracy dorywczej skarżąca jest w stanie zabezpieczyć potrzeby swojej rodziny i ponosić wydatki (koszt utrzymania mieszkania, eksploatacji samochodu oraz koszt utrzymania rodziny), które są nieadekwatne do wykazywanych środków finansowych. Ponadto, skarżąca przyznała, iż uzyskuje stałą pomoc materialną od matki. W toku postępowania dokładnie opisała zakres tej pomocy, polegający na wspieraniu jej w zaspokajaniu bieżących potrzeb związanych z utrzymaniem rodziny. Zdaniem Sądu, tak ustalony stan faktyczny pozwalał na podjęcie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Organy orzekające, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, wysnuły słuszne wnioski. Wskazując na trudną sytuację majątkową skarżącej prawidłowo określiły miesięczny dochód skarżącej wskazując, iż przekracza on miesięczny ustawowy próg dochodowy. Właściwie organy skonstatowały, iż skarżąca jest w stanie spłacić posiadane zadłużenie, pomimo wskazywanych przez nią trudności finansowych, a jego spłata nie spowoduje ciężkich i nieodwracalnych skutków dla jej rodziny. Tym bardziej w sytuacji, kiedy uzyskuje regularne wsparcie finansowe ze strony matki, może podjąć pracę w celu poprawy swojej sytuacji materialnej oraz stać ją na utrzymywanie samochodu. Oczywiście niekwestionowaną przez organy orzekające okolicznością jest podkreślana przez skarżącą choroba dziecka, jednakże nie sposób i w tym względzie odmówić im racji, gdy twierdzą, że córka strony jest w stanie przyczynić się do poprawy stanu dochodowego rodziny. Ponadto rację mają organy wskazując, że skarżąca powinna starać się o podjęcie zatrudnienia i podniesienia tym samym kwoty miesięcznie uzyskiwanego dochodu. Istotnym jest także to, że wydając odmowne decyzje organy pouczyły skarżącą o możliwości rozłożenia spłaty należności na raty lub odroczenia terminu jej płatności. Wobec powyższego Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż organy decyzyjne uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącej został rozpatrzony przy uwzględnieniu przedstawionej przez nią sytuacji materialnej i rodzinnej. Wyciągniętych przez nie wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niewystarczające. Na tle zgromadzonego materiału w żaden sposób nie można było wykazać, że skarżąca znajduje się w sytuacji szczególnej, nadzwyczajnej, uzasadniającej umorzenie należności. Konkludując należy podkreślić, że wszelkie świadczenia z szeroko rozumianej pomocy społecznej nie są dodatkowym źródłem dochodu dla ich beneficjenta, lecz mają umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Sytuacja osobista skarżącej, chociaż niewątpliwie trudna, wymagająca poświęceń i zapewne niejednokrotnie wyrzeczeń, zgodnie z prawem została oceniona przez organ jako nieuzasadniająca umorzenia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. W tym stanie rzeczy, na postawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.