II SA/Ol 759/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Hanna Raszkowska (spr.) Alicja Jaszczak - Sikora Katarzyna Matczak Urszula Wojciechowska Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Decyzją z dnia 5 lipca 2005 r., znak: "[...]" Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641), zwolnił A. B. ze służby w Izbie Celnej w O. z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że Prokuratura Okręgowa - VI Wydział do Spraw Przestępczości Zorganizowanej pismem z dnia "[...]" 2005 r., (sygn. akt "[...]"), poinformowała, że w dniu 31 maja 2005 r. Prokurator Okręgowy skierował przeciwko A. B. akt oskarżenia o przestępstwo z art. 228 § 3 kk w związku z art. 12 kk, o przestępstwo z art. 228 § 3 kk, o przestępstwo z art. 18 § 3 kk w związku z art. 63 § l kks i art. 86 § 2 kk w związku z art. 37 § l kks w związku z art. 7 § l kks i w związku z art. 6 § 2 kks. Akt oskarżenia został skierowany do Sądu Rejonowego w dniu 31 maja 2005 r., tym samym zaistniały przesłanki do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na postawie powołanego wyżej przepisu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. B. stwierdził, że w zawiadomieniu z dnia 13 czerwca 2005 r. powołano w podstawie prawnej przepis art. 25 ust. 18 a ustawy o Służbie Celnej, którego nie ma w tej ustawie. Podał, że w toku postępowania w sprawie zwolnienia ze służby złożył do Sądu Rejonowego wniosek o zwrot sprawy prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego, termin posiedzenia w tej sprawie wyznaczono na dzień 14 lipca 2005 r. W związku z powyższym zwrócił się z prośbą o zawieszenie postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby. W braku odpowiedzi na swoje pisma uznał, że w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie na podstawie art. 25 ust. 18 a ustawy o Służbie Celnej, a nie art. 25 ust. l pkt 8 a tej ustawy. Zarzucił, że decyzję wydano bez uprzedniego wszczęcia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 25 ust. l pkt 8 a. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Dyrektor Izby Celnej., decyzją z dnia 8 sierpnia 2005 r., znak: "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził w uzasadnieniu, że art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej stosuje się obligatoryjnie w przypadku zaistnienia wskazanej w nim przesłanki. Ustawodawca nie przewidział możliwości zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Przepis ten ma zastosowanie do odwołującego się ze względu na charakter zarzucanych mu czynów. Jednocześnie poinformował, że w piśmie z dnia 9 czerwca 2005 r. wystąpił błąd pisarski polegający na podaniu jako podstawy prawnej zwolnienia ze służby art. 25 ust. l 8 a zamiast art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej. Funkcjonariusz w swoim piśmie z dnia 14 czerwca 2005 r. nie wytknął błędu i wskazał właściwą podstawę prawną zwolnienia ze służby, wnosząc o zwieszenie postępowania w tej sprawie. Wskazał, że odpowiedź na pisma z dnia 14 i 20 czerwca 2005 r. zawarto w decyzji z dnia 5 lipca 2005 r., natomiast informację o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby A. B. odebrał osobiście w dniu 13 czerwca 2005 r., co stwierdził własnoręcznym | podpisem. W złożonej na powyższą decyzję skardze A.B. zarzucił naruszenie art. art. 7, 8, 61, 77, 80 i 97 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej i nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz zastosowanie art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, który jest niezgodny z naczelnymi zasadami praw i wolności określonymi w art. 24, art. 60 i art. 65 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz narusza art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku w dniu 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że podniesione przez skarżącego zarzuty stanowią powtórzenie zarzutów sformułowanych we wniosku o powtórne rozpatrzenie sprawy, do których organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Wywiódł, że ustawodawca nie dopuścił instytucji zawieszenia postępowania pierwszoinstancyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w celu oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu karnym. Samo wystąpienie zdarzenia określonego w art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej stanowi samodzielną i wyłączną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Odnośnie do zarzutu niekonstytucyjności wskazanego przepisu Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że nie jest uprawniony do rozstrzygania o zgodności zapisów ustawowych z aktami wyższego rzędu, jest natomiast związany przepisami prawa do czasu, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna je za niezgodne z Konstytucją. Stwierdził ponadto, że Trybunał badał zgodność art. 2 pkt l i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), wprowadzającego do art. 25 ust. l ustawy o Służbie Celnej nowe punkty 8a i 8b i orzekł w wyroku z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, że przepis ten jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Z treści cytowanego przepisu wynika, że ustalenie istnienia faktu w nim wskazanego rodzi obowiązek zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby. Zatem, do zastosowania art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w stanie faktycznym sprawy niezbędne, i jednocześnie wystarczające, było samo wniesienie przez Prokuratora Okręgowego do Sądu Rejonowego aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu o popełnienie przez niego przestępstwa z art. 228 § 3 kk w związku z art. 12 kk, przestępstwa z art. 228 § 3 kk oraz przestępstwa z art. 18 § 3 kk w związku z art. 63 § l kks i art. 86 § 2 kk w związku z art. 37 § l kks w związku z art. 7 § l kks i w związku z art. 6 § 2 kks. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący podjął w postępowaniu karnym określone przepisami prawa środki obrony, w szczególności złożył do Sądu Rejonowego wniosek o przekazanie, na podstawie art. 345 § l kpk, sprawy prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego. Użycie w art. 25 ust. l pkt 8 a powołanej ustawy zwrotu "zwalnia się" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter obligatoryjny, a więc niezależny od uznania organu. Innymi słowy, w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, organ ma obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od zastosowania tej regulacji. Dyrektor Izby Celnej nie naruszył zatem prawa rozstrzygając sprawę przed wydaniem postanowienia przez Sąd Rejonowy w przedmiocie zwrotu sprawy prokuratorowi. Należy przy tym wskazać, że Sąd ten nie zwrócił sprawy prokuratorowi, co ustalił organ w dniu 8 sierpnia 2005 r., tj. w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. art. 7, 8, 77, 80 i 97 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący naruszenia wskazanych przepisów upatruje w przedwczesnym, jego zdaniem, wydaniu decyzji przed rozstrzygnięciem kwestii zwrotu sprawy do prokuratury. Zarzut ten nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie. Jak wyżej stwierdzono, art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej zawiera wyłącznie jedną, samodzielną przesłankę i nie uzależnia obowiązku zwolnienia funkcjonariusza ze służby od zaistnienia innych okoliczności niż wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia. Organ nie był zatem zobowiązany do poszukiwania jakichkolwiek innych dowodów w celu wyjaśnienia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, gdyż okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości. Błędne jest również przekonanie skarżącego o konieczności zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia go ze Służby Celnej, gdyż ani art. 97 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, ani art. 98 § l nie zawiera przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania w stanie faktycznym sprawy. Nie wystąpiła bowiem żadna z podstaw obligatoryjnego zawieszenia postępowania, tj. śmierć lub utrata zdolności do czynności prawnych strony bądź jej przedstawiciela ustawowego oraz konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Należy wyjaśnić, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuację, w której wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem danego postępowania, uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego a zawieszenie postępowania na tej podstawie możliwe jest jedynie wtedy, gdy zachodzi związek przyczynowego między tym zagadnieniem a rozstrzygnięciem rozpatrywanej sprawy. W niniejszej sprawie brak było związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby a jego wnioskiem złożonym w postępowaniu karnym o zwrot sprawy prokuratorowi. Ustawodawca zobligował organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby już tylko po ustaleniu, że został wniesiony przeciwko niemu akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Niemniej jednak w rozpatrywanej sprawie organ, przed wydaniem ostatecznej decyzji, ustalił treść rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w kwestii zwrotu sprawy prokuratorowi. Nie zachodzi również możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby nie zostało wszczęte na wniosek strony. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że wbrew wyrażonemu w odpowiedzi na skargę stanowisku organu celnego, odesłanie w 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczy całego postępowania, o jakim mowa w art. 81 ust. l, a nie tylko postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wynika to z literalnej treści tego przepisu, w którym jest mowa o "postępowaniu", a nie tylko fragmencie tego postępowania w zakresie dotyczącym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2004 r., sygn. akt II SA 2235/03, LEX nr 150877). Przy czym organ nie postąpił konsekwentnie, gdyż w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania oraz decyzji z dnia 5 lipca 2005 r. powołał odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego Sąd uznał, że nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia reguł postępowania administracyjnego określonych w art. art. 7, 8, 61, 77, 80 i 97 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu braku zgodności art. 25 ust. l pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej z art. 24, art. 60 i art. 65 ust. l Konstytucji, Sąd nie podziela wątpliwości skarżącego w tym względzie. Należy przyznać, że rzeczywiście regulacja ta nie była badana pod kątem zgodności ze wskazanymi wyżej wzorcami. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 (Dz. U. Nr 236, poz. 2371) orzekł, że art. 2 pkt l i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), który wprowadził m.in. kwestionowany art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże w uzasadnieniu do tego orzeczenia Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności zakwestionowanych przepisów nie może (...) dokonywać się z punktu widzenia zasady domniemania niewinności. Karnoprawna zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, aby stanowiła usprawiedliwienie czy formę zabezpieczenia obiektywnych naruszeń prawa, zwłaszcza wtedy, gdy od adresata normy prawnej wymaga się zawodowych zachowań, zarówno w sferze ekonomicznej, jak i prawnej. Ponadto Trybunał podkreślił doniosłość zadań i specyfikę pracy służb mundurowych, uznając je za przesłanki uzasadniające dopuszczalność wprowadzania odmiennego i bardziej rygorystycznego niż w przypadku pozostałych profesji ukształtowania zasad utraty statusu pracowniczego. Zauważył ponadto, że służby mundurowe nie tworzą jednolitej kategorii zawodowej, a każda z grup obejmowanych tym mianem - w tym także Służba Celna - ma własną specyfikę, która może uzasadniać ich swoiste różnicowanie. Należy także powołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt SK 19/03, w którym orzeczono o zgodności z art. 32 ust. l i art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 25 ust. l pkt 3 ustawy o Służbie Celnej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził wprost, że "przepis art. 60 Konstytucji gwarantuje każdemu obywatelowi, korzystającemu z pełni praw publicznych, prawo ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej. Nie wyraża jednakże .gwarancji, iż każda osoba posiadająca obywatelstwo polskie oraz pełnię praw publicznych zostanie przyjęta do służby publicznej. Ustawodawca uprawniony jest bowiem do sformułowania dodatkowych warunków, uzależniając od ich spełnienia uzyskanie określonych stanowisk w służbie publicznej, z uwzględnieniem jej rodzaju oraz istoty". W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).