II SA/Ol 76/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak- Sikora (Spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2004 r. sprawy ze skargi J M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej : I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. UZASADNIENIE: Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 17 grudnia 2003r. nr "[...]" , z powołaniem się na § 10 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, póz. 294 z późniejszymi zmianami) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, póz. 1115), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 17 listopada 2003r. Nr "[...]" co do braku podstaw do stwierdzeniu u J. M. choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w pozycji 15 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. Nr 65,poz.294 z późn. zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor Sanitarny przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: J. M. pracował w Nadleśnictwie "[...]" jako kierowca ciągnika od 15 grudnia 1973 r. do 17 kwietnia 1993 r. oraz jako drwal motorniczy od l września 1991 r. do 17 kwietnia 1993 r., średnio 4 godziny dziennie. Od stycznia 1994 r. przebywa na rencie. Był dwukrotnie badany przez jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Orzeczeniem lekarskim nr "[...]" z dnia 11 września 2002 r., wydanym przez Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej rozpoznano stan po zapaleniu ucha środkowego prawego, obustronny odbiorczy ubytek słuchu (średnie ubytki UP-16 dB, UL-29 dB). Orzeczeniem lekarskim nr "[...]" z dnia 18 grudnia 2002 r., wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w L. rozpoznano obustronny odbiorczy wysokoczęstotliwościowy asymetryczny ubytek słuchu małego stopnia, przebyte zapalenie ucha środkowego prawego w wywiadzie, obustronne zapalenie ucha zewnętrznego. W obu przypadkach stwierdzono, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W trakcie postępowania uzupełniającego przeprowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (po uchyleniu jego decyzji z dnia 30 maja 2003 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia) strona dostarczyła wyniki dodatkowych badań, które zostały przesłane do Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej celem rozważenia ich znaczenia dla sprawy. W odpowiedzi Zakład stwierdził, iż stopień ubytku słuchu nie spełnia warunków wymaganego kryterium diagnostyczno-orzeczniczego do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Poziom obniżenia ostrości słuchu u J. M. jest niewielki i nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o zawodowym tle choroby narządu słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, iż schorzenie "zespół bólowy kręgosłupa l-S z rwą kulszową lewostronną", stwierdzone orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej z dnia 11 września 2002 r., nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, a zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), aby móc określone schorzenie uznać za chorobę zawodową muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki, tj. choroba musi być wyszczególniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do w/w rozporządzenia, oraz musi istnieć ścisły związek przyczynowy pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Organ uznał, iż brak jest uzasadnienia do przeprowadzenia ponownych badań lekarskich zwłaszcza, że orzeczenie IMP w L., wydane w trybie odwoławczym, w świetle obowiązujących przepisów jest ostateczne. Nadto organ wskazał, że stopień ubytku słuchu nie spełnia warunków wymaganego kryterium diagnostyczno- orzeczniczego, ponieważ uszkodzenie słuchu jest niewielkie oraz nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o zawodowym tle choroby narządu słuchu. W konkluzji organ II instancji wskazał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ nie została ona u J. M. rozpoznana i dlatego utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. J. M. zaskarżył decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił , iż jego stan zdrowia został nieprawidłowo oceniony przez lekarzy w Poradni Chorób Zawodowych w O. Powoływał się na to, że ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Ma duży ubytek słuchu wysokich częstotliwości. Ponadto ma chore oczy, niedowidzi, choruje na kręgosłup. W kwietniu 1993r. uległ wypadkowi przy pracy doznając otwartego złamania nogi. Od tej pory narzeka na zdrowie fizyczne i psychiczne. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późniejszymi zmianami). Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych aniżeli przytoczone przez skarżącego. W myśl jednak art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U Nr 153, póz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. W rozpatrywanej sprawie należało uznać, że organy orzekające w sprawie nie uczyniły zadość powinności należytego wyjaśnienia sprawy. Przede wszystkim nie zostało właściwie wyjaśnione w jakiej dacie nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Ustalenie tej daty jest kluczowym zagadnieniem dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ma to związek ze zmianą w tym zakresie obowiązującego porządku prawnego. Okoliczność ta była znana organowi drugiej instancji, co wynika z uzasadnienia jego decyzji z dnia 21 lipca 2003r. Niewątpliwie w dniu 30 maja 2003r., to jest w dacie wydania pierwszej decyzji przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w B. obowiązywało już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, póz. 1115), zwanego dalej " nowymi przepisami". Rozporządzenie to zawierało jednakże przepisy przejściowe dla spraw wszczętych przed 3 września 2002r. W myśl § 10 postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczęte przed wejściem rozporządzenia w życie jest prowadzone według dotychczasowych przepisów. Wprawdzie według stanowiska organu drugiej instancji, wyrażonym w uzasadnieniu decyzji z dnia 21.07.2003r., przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ale stanowisko to nie jest w żaden sposób uzasadnione i nie można go uznać za słuszne. Bez wątpienia bowiem, jeśli J. M. złożył żądanie stwierdzenia choroby zawodowej przed datą wejścia w życie " nowych przepisów", to do jego wniosku będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, to jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, póz. 294 z późniejszymi zmianami) , zwanego w dalszym ciągu " przepisami dotychczasowymi" . Formularz postępowania wyjaśniającego w związku ze zgłoszonym podejrzeniem choroby zawodowej datowany jest 5 czerwca 2002r. , a więc pod rządami "przepisów dotychczasowych". Nie wiadomo kiedy został on złożony Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w B. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej w piśmie z dnia 7 sierpnia 2003r. jako datę rozpoczęcia postępowania w sprawie wskazuje datę 14.03.2002r. Wobec tych rozbieżności i wątpliwości kiedy faktycznie zostało wszczęte postępowanie, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zadaniem organów administracji publicznej będzie ustalenie daty rozpoczęcia postępowania w sprawie. Dopiero to pozwoli na zastosowanie właściwych przepisów, obowiązujących w dniu, o którym mowa w art. 61 § 3 kpa. Jest to szczególnie istotne wobec odmiennych uregulowań w zakresie wykazu chorób zawodowych. " Nowe przepisy" bowiem pozwalają na stwierdzenie choroby zawodowej w razie rozpoznania obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 decybeli w uchu lepiej słyszącym. Poza tym stawiają one barierę czasową określającą okres, w którym mają wystąpić udokumentowane objawy choroby upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W przypadku ubytku słuchu jest to okres dwuletni. Według zaś "przepisów dotychczasowych" nie ma takiego ograniczenia czasowego ani też ograniczenia związanego ze stopniem szkodzenia słuchu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wnosić, iż organ drugiej instancji rozstrzygnął sprawę na podstawie " przepisów dotychczasowych", cytuje bowiem przepisy rozporządzenia z 18 listopada 1983r. Wykazuje się jednak niekonsekwencją, ponieważ wskazuje, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne. Tymczasem § 9 tegoż rozporządzenia dawał możliwość ponownego badania przez inny instytut naukowo - badawczy w przypadku, gdy pracownik nie zgadzał się z treścią orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 10.01.2003r. przez inspektora PSSE w B. jednoznacznie wynika, iż J. M. nie godził się z orzeczeniem lekarskim wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w L. Obowiązkiem organu było wówczas skierowanie skarżącego do jednostki orzeczniczej równorzędnego stopnia, bez względu na to, czy jego zarzuty były słuszne. Pozwoliłoby to na wyczerpanie trybu przewidzianego powoływanym przepisem § 9 ust. l . Tego jednak organ nie uczynił. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem organu I instancji będzie przede wszystkim ustalenie kiedy zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie. Bez względu na to w jakiej dacie rozpoczęto postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej koniecznym też będzie uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na ustalenie związku przyczynowego między wszystkimi schorzeniami, na które powołuje się skarżący, a warunkami jego pracy. W tym celu organ wyjaśni działanie w miejscu pracy J. M. czynników szkodliwych , z uwzględnieniem stopnia oraz czasu narażenia zawodowego. Gdyby okazało się ,że postępowanie zostało rozpoczęte pod rządami nowych przepisów organ będzie miał na względzie upływ czasu od ustania narażenia zawodowego. W razie stosowania przepisów dotychczasowych koniecznym zaś będzie skierowanie skarżącego na badania przez instytut naukowo- badawczy inny niż wydający orzeczenie w sprawie i uwzględnienie okoliczności, iż przepisy te, odmiennie niż nowe uregulowania, nie stawiały warunku określonego stopnia uszkodzenia słuchu. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych , stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. , wymienione było "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Brak jest podstaw prawnych do tego, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidywały przepisy dotychczasowego prawa materialnego, które wymagały jedynie związku uszkodzenia słuchu z hałasem. Zauważyć należy, że pogląd ten w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie jest odosobniony. Został on powtórzony m.in. w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. w sprawie o sygnaturze III RN 202/99, opublikowanym w Wokandzie nr 9 z 2000 r., str. 33. Powołane powyżej okoliczności powodują, iż postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów kpa, a w szczególności art. 7, 77 § l i 80 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § l pkt l a i c p.p.s.a.