II SA/Ol 763/06

Dnia 9 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 roku sprawy ze skargi E. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. WSAJwyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" Starosta odmówił E. C. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu podano, iż E. C. był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w dniach od 26 sierpnia 2003r do 30 września 2003r. od 3 marca 2004r. do 21 marca 2004r. i od 20 stycznia 2006r. W dniu 20 czerwca 2006r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie znowelizowanej od 1 listopada 2005r. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazano, iż w myśl tych przepisów osoby, które złożyły wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego do dnia 28 lutego 2006r. i spełniają warunki określone w ustawie nabywają prawo do tych świadczeń. Rozpatrując przedmiotowy wniosek stwierdzono, iż wnioskodawca nie spełnił warunku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia do dnia 28 lutego 2006r., gdyż złożył go w dniu 20 czerwca 2006r. Wskazano, iż termin ten został ustalony przez ustawodawcę i organ nie ma możliwości jego zmiany. Od decyzji tej odwołał się E. C., podnosząc iż nie zgadza się z decyzją organu. Podał, iż spełnia wszystkie warunki niezbędne do przyznania świadczenia, a wniosek złożył w terminie późniejszym, gdyż nie był poinformowany o konieczności wniesienia go w ustalonym terminie. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż ustawą nowelizującą z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wprowadzono z dniem 1 listopada 2005r. regulacje pozwalające na przyznawanie prawa między innymi do świadczenia przedemerytalnego dla pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej na zasadach obowiązujących uprzednio w okresie od 1 stycznia 2002r. do 31 lipca 2004r. Powołano treść stosownych przepisów określających wymogi do uzyskania przedmiotowego świadczenia, wskazując iż odwołujący się spełnia kryteria ustawowe. Podniesiono jednak, iż ustawodawca ograniczył okres w jakim osoby zainteresowane mogły złożyć wniosek o przyznanie świadczenia na podstawie przepisów znowelizowanych z dniem 1 listopada 2005r., określając iż wniosek taki należało złożyć do 28 lutego 2006r. do właściwego dla miejsca zamieszkania powiatowego urzędu pracy. Wskazano ponadto, iż z art. 150a ust. 6 przedmiotowej ustawy wynika, iż starosta rozpatruje wnioski złożone w powyższym terminie, wydaje decyzje i wypłaca z Funduszu Pracy zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne za okres do dnia 31 lipca 2004r. Zatem złożenie wniosku w podanym terminie stanowi dodatkowy formalny warunek niezbędny do uzyskania świadczenia, a termin ten jest nieprzekraczalny. Podano, iż informacja o możliwości składania wniosków była wywieszona na tablicy informacyjnej w siedzibie urzędu pracy, w urzędach gmin, jak również była rozpowszechniona za pośrednictwem lokalnego radia. Odwołujący się złożył wniosek w dniu 20 czerwca 2006r., a zatem po upływie terminu i dlatego nie spełnił jednego z warunków koniecznych do przyznania świadczenia. Na tę decyzję skargę wniósł E. C. Podał, iż nie złożył wniosku w terminie, gdyż nie był o tym poinformowany. Wyjaśnił, iż pracując sporadycznie tylko odwiedzał urząd pracy w celu dowiedzenia się o możliwości uzyskania świadczenia, lecz nie został poinformowany o jakichkolwiek zmianach, Informacji takiej nie uzyskał także w ZUS. Podniósł, iż w styczniu 2006r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna, ale urzędnik nie poinformował go, iż istnieje możliwość przyznania zasiłku przedemerytalnego i że powinien złożyć podanie do 28 lutego 2006r. O takiej możliwości dowiedział się od przypadkowych osób, ale już po upływie terminu do złożenia wniosku. Natychmiast udał się do urzędu pracy, gdzie pracownik poinformował go, iż spełnia wszystkie warunki do uzyskania świadczenia, jednakże odmówiono mu tego prawa z uwagi złożenie podania po upływie oznaczonego terminu. Podniósł, iż czuje się pokrzywdzony, gdyż brak prawa do świadczenia wynika jedynie z niedbałości urzędu pracy, gdzie nie poinformowano go o przysługującym mu uprawnieniu, mimo iż organ dysponował całą dokumentacją dotyczącą jego zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, iż z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika obowiązek indywidualnego pouczania o możliwości uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wskazano, iż urząd pracy może ustalić, czy dana osoba spełnia kryteria dopiero po rozpatrzeniu jej uprawnień pod tym kątem, co jest możliwe dopiero po złożeniu odpowiedniego wniosku. Wskazano, iż w odwołaniu skarżący nie podawał, iż przy rejestracji w styczniu 2006r. pytał urzędnika o aktualne regulacje dotyczące zasad przyznawania świadczeń przedemerytalnych oraz że nie otrzymał informacji o możliwości złożenia wniosku. Przy czym taką informację mógł bez przeszkód uzyskać po przeczytaniu tablicy ogłoszeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przede wszystkim należy podnieść, iż jedynym powodem odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego jest fakt, iż swój wniosek w tej sprawie złożył po upływie ustawowego terminu. Słuszne jest przy tym stanowisko organu, iż to ustawodawca ograniczył okres, w jakim możliwe jest składanie wniosków o przyznanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego ustalając go na dzień 28 lutego 2006r. (art. 150a ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001). W związku z tym jednym z warunków uzyskania przedmiotowego świadczenia jest złożenie wniosku w powyższym terminie. Podnieść jednak także należy, iż zgodnie z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego jednym z podstawowych obowiązków organów jest czuwanie nad tym, aby strony i inni uczestnicy nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa oraz udzielanie im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądowadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż obowiązek wynikający z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego powinien być rozumiany tak szeroko, jak to tylko jest możliwe. Organ nie tylko ma obowiązek informować strony o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, ale wręcz ma czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa co wyraża się m.in. w udzielaniu wszelkich niezbędnych wyjaśnień. Zasada wyrażona w tym przepisie ma na tyle fundamentalne znaczenie, iż tylko jej naruszenie może przynieść w rezultacie uchylenie decyzji administracyjnej formalnie nawet odpowiadającej prawu materialnemu szczególnie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki (tak między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992r. Sygn. akt II ARN 40/92, opublik. POP z 1993r. Nr 4 poz. 68, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000r. Sygn. akt I SA/Kr 1740/98, LEX 42031), w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2001r. Sygn. akt I SA 2447/00, LEX nr 54741). W niniejszej sprawie wątpliwość budzi fakt, czy organ dopełnił obowiązku wynikającego z wyżej powołanego przepisu art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący rejestrował się w urzędzie pracy w dniu styczniu 2006r., a więc w okresie w którym zgodnie z art. 150a ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy można było składać wnioski o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Skarżący zarzucił, iż opóźnienie w złożeniu wniosku wyniknęło z faktu, iż w tym czasie nie został poinformowany o możliwości jego wniesienia. Wprawdzie okoliczność tę podniósł dopiero w skardze do sądu, lecz na brak informacji w tej sprawie (bez podawania bliższych okoliczności) wskazywał już w odwołaniu do organu wyższego stopnia. Wskazać przy tym należy, iż Sąd bierze pod uwagę także naruszenia prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania, a powoływana przez skarżącego okoliczność – jeżeli zostanie potwierdzona - jako istniejąca w dniu wydania decyzji a nie znana organowi stanowi podstawę wznowieniową (art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przy czym okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W świetle poczynionych wyżej uwag nie można bowiem uznać, aby wystarczającym dla wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego było wywieszenie stosowanej informacji na tablicy ogłoszeń. Skoro bowiem skarżący zarejestrował się w urzędzie pracy, a tym samym zostało wszczęte postępowanie administracyjne w jego sprawie, to obowiązkiem organu było poinformowanie skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach dotyczących nie tylko zasiłku dla bezrobotnych, ale także ewentualnie innych świadczeń wynikających z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym świadczenia przedemerytalnego. Przy czym organ nie może powoływać się na fakt, iż obowiązek takiego informowania nie został zawarty w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skoro organ prowadzi to postępowanie w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym powołany wyżej art. 9. W związku z tym organ odwoławczy winien ustalić, czy skarżący został o takim uprawnieniu poinformowany, a w związku z tym czy brak złożenia wniosku w ustawowym terminie wyniknął z błędu organu (braku stosownej informacji), czy też z powodu niepodjęcia przez skarżących stosownych działań pomimo prawidłowego pouczenia. Przy czym brak stosownej informacji nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Wobec powyższego w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.