II SA/Ol 763/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi W.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 19 lipca 2007 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta B., na podstawie art. 106 ust. 1 i 3, art.8, art.37 ust. 1, pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593,ze zm.), przyznał W.Z. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z tytułu wieku, w wysokości 286 zł miesięcznie od 1 lipca 2007 r. oraz składki zdrowotnej w wysokości 9 % kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono bowiem, że wnioskodawca od trzech miesięcy prowadzi wspólnie z synem gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania jest dochód z ich pracy dorywczej, który wynosi 130 zł (65 zł na osobę) i nie przekracza dochodu gwarantowanego ustawą. Wnioskodawca ukończył 65 lat i nie nabył prawa do emerytury. Następnie, decyzją z dnia 15 kwietnia 2008 r., organ pierwszej instancji zmienił wysokość zasiłku stałego z kwoty 286 zł na kwotę 351 zł z dniem 1 kwietnia 2008 r., w związku ze zmianą sytuacji materialnej w rodzinie, zaś decyzją z dnia 15 kwietnia 2008 r. ponownie zmienił wysokość zasiłku stałego z kwoty 351 zł na kwotę 444 zł z dniem 1 listopada 2008 r., po ustaleniu, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła dochodu. Kolejną decyzją z dnia 7 kwietnia 2009 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., obniżył wysokość zasiłku stałego z kwoty 444 zł do kwoty 351 zł z dniem 1 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu podał, że strona ponownie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, który jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. W złożonym odwołaniu W.Z. zaprzeczył, jakoby prowadził wspólne gospodarstwo z synem. Podał, że syn nie pracuje i otrzymał zapomogę w kwocie 70 zł. Podał ponadto, że odwołanie złożył po terminie, gdyż mieszka w odległości 3 km od B. i ma kłopoty z poruszaniem się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 17 czerwca 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podało, że odwołujący się zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, ma 67 lat i został zaliczony do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności. Jego syn jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a we wcześniejszym okresie mieszkał i pracował w O. Kolegium stwierdziło, że zawarty w odwołaniu wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zasługiwał na uwzględnienie. Strona uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż związane było utrudnieniem w samodzielnym poruszaniu się. Pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania umożliwiło jego merytoryczne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej, za rodzinę uznaje się zarówno osoby ze sobą spokrewnione, jak także niespokrewnione, ale pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy). Wobec tego, uwzględniając fakt, że odwołujący się zamieszkuje z synem, który jako osoba bezrobotna pozostaje na jego utrzymaniu, uzasadnione było twierdzenie, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe i stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Powyższe miało wpływ na ustalenie wysokości zasiłku stałego. Skoro bowiem kryterium dochodowe na osobę w rodzinie strony wynosi 351 zł, a rodzina nie posiada żadnego dochodu, to zasiłek stały powinien zostać przyznany w wysokości 351 zł. W złożonej skardze W.Z. wyjaśnił, że zameldował syna na polecenie funkcjonariuszy Policji. Syn jest dorosły, ma troje dzieci, a jego żona nie pozwala, aby syn zamieszkał wspólnie z nią. Ponadto, syn wyjechał do Warszawy do pracy, a następnie planuje wyjazd do Niemiec, gdzie zamierza osiedlić się. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) obligowało Sąd do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności decyzji w całości, gdyż w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., dalej jako K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżącemu decyzję organu pierwszej instancji doręczono w dniu 17 kwietnia 2009 r. Odwołanie od tej decyzji zostało natomiast nadane w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 25 maja 2009 r. Stosownie zaś do art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Nie budzi też wątpliwości, że skarżący w odwołaniu, poza argumentami dotyczącymi decyzji organu pierwszej instancji, zawarł wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Wskazał bowiem na swoje problemy zdrowotne, które skutkują trudnościami z poruszaniem się. Zaznaczyć przy tym należy, że organ odwoławczy nie miał wątpliwości co do zakresu żądania zawartego w odwołaniu, gdyż stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w stanie faktycznym istnieją przesłanki do przywrócenia terminu. Przypomnieć należy, że wniesienie odwołania po upływie terminu określonego w cytowanym wyżej przepisie wywołuje dwojakie skutki procesowe. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania co do zasady skutkuje jego bezskutecznością. Organ drugiej instancji wydaje wówczas postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. Wniesienie natomiast odwołania po upływie terminu wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, przewidzianym w art. 58 K.p.a., powoduje, że organ odwoławczy musi w pierwszej kolejności wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu, a następnie – w zależności od treści ostatecznego postanowienia w tej sprawie – wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania lub rozpoznaje merytorycznie sprawę. Nie jest możliwe jednoczesne rozstrzygnięcie tych spraw. Wskazać bowiem należy, że w myśl art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia tego środka zaskarżenia. Na postanowienie wydane w tej sprawie nie służy wprawdzie zażalenie, jednak stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jego prawidłowość podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 104 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Wobec powyższego należy podkreślić, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i prośby o jego przywrócenie, organ odwoławczy może załatwić sprawę główną dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu złożonej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy rozpoznał jednak spóźnione odwołanie bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia uchybionego terminu w przepisanej formie procesowej. Wydając zaś zaskarżoną decyzję bez uprzedniego ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy rażąco naruszył art. 58 § 1 i art. 134 K.p.a. Stanowisko takie zaprezentował także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 2261/02, (niepubl.) wskazując, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 K.p.a. Reasumując stwierdzić należy, iż rozpoznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. odwołania wniesionego po terminie bez wydania postanowienia o przywróceniu terminu skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Z mocy art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.