II SA/Ol 768/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 19 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków W. i J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, W. i J. B., wpisani do rubryki nr 2.1. jako wnioskodawcy, wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z ich wspólnej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w związku z kryzysem firma, którą prowadzi nie przynosi w tym roku spodziewanych dochodów. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną – skarżącą i synem, którzy pozostają na jego utrzymaniu. Żona nie pracuje, a syn uczy się. Do majątku rodziny należy budynek mieszkalno-usługowy o powierzchni "[...]" oraz nieruchomość rolna o powierzchni "[...]". W rubryce nr 10 przy każdym członku rodziny wpisane zostało "brak dochodu". Z uwagi na to, że przedmiotowy wniosek został podpisany wyłącznie przez J. B., W. B. wezwana została do uzupełnienia jego braków formalnych poprzez wypełnienie i podpisanie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo, pismami z dnia "[...]", skarżący wezwani zostali do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz pouczeni, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie adresowane do skarżącej, skarżący przesłali ponownie wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek z dnia "[...]" o treści tożsamej do poprzedniego), tym razem podpisany także przez skarżącą. Skarżący przesłali ponadto oświadczenie z dnia "[...]", zgodnie z którym mieszkanie "[...]" w O. stanowi własność matki skarżącego, "[...]". Skarżąca nie pracuje, ale nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, zajmuje się domem i pozostaje na utrzymaniu męża. Z uwagi na brak własnych dochodów nie składa zeznań podatkowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie "[...]". Wykazany we wniosku budynek mieszkalno-usługowy był do niedawna wykorzystywany w całości na potrzeby działalności gospodarczej, obecnie podzielony jest na część mieszkalną (w przygotowaniu) oraz na część usługową przeznaczoną na działalność gospodarczą. Nieruchomość rolna, którą skarżący otrzymał w spadku "[...]", nie jest obecnie w żaden sposób przez niego wykorzystywana i nie przynosi żadnego dochodu. Skarżący posiadają samochody marki "[...]" oraz "[...]", używane do prowadzenia działalności gospodarczej. Oświadczyli, iż poza wydatkami związanymi z bieżącym życiem, takimi jak na wyżywienie, odzież, itp., nie posiadają stałych wydatków typu gaz, światło, czynsz. Wraz z kolejnym pismem procesowym z dnia "[...]" skarżący przesłali kserokopie zeznania podatkowego za 2008 r. wraz z załącznikiem, "[...]", oraz wyciągi z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2009 r., zgodnie z którymi w okresie od "[...]" do "[...]" działalność gospodarcza, "[...]", przynosiła stratę, "[...]". Przystępując do rozpoznania wniosków skarżących na wstępie wyjaśnić należy, że ich tożsama sytuacja bytowa w kontekście konsekwencji, jakie w zakresie kosztów postępowania niesie za sobą ich współuczestnictwo materialne w sprawie, czyni zasadnym łączne rozpoznanie ich wniosków, złożonych na wspólnym formularzu, i w przypadku skarżącej uzupełnionego następnie w zakresie braków formalnych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 powołanej ustawy), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pismami z dnia "[...]" skarżący wezwani zostali do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Odpowiedź skarżących nie czyni jednak w pełni zadość żądaniu zawartemu w przedmiotowych wezwaniach. Zauważyć należy, iż żądanie przedłożenia wymienionych w tych wezwaniach dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń służyć miało m.in. ustaleniu obecnego źródła utrzymania skarżących i ich syna oraz jego wysokości. Ustalenia w tym zakresie mają bowiem decydujące znaczenie dla oceny możliwości płatniczych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej natomiast sprawie, zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia "[...]", jak i we wniosku uzupełniającym z dnia "[...]", skarżący nie wykazali jakichkolwiek zasobów pieniężnych, a w rubryce nr 10 przy każdym członku rodziny wpisali "brak dochodu". W sytuacji gdy z przedłożonych przez skarżących dokumentów dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynika, że w 2009 r. przynosi ona stratę, wątpliwości w zakresie aktualnego źródła utrzymania 3-osobowej rodziny nie wyjaśniło dodatkowe oświadczenie skarżącej z dnia "[...]", zgodnie z którym pozostaje ona na utrzymaniu męża. Skarżący nie wypowiedział się natomiast w ogóle w zakresie źródła utrzymania jego i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz jego wysokości (pkt f adresowanego do niego wezwania). Pomimo wezwań i zawartych w nich pouczeń, skarżący nie przedłożyli ponadto ani wyciągów z posiadanych przez nich i syna rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ani jakiegokolwiek oświadczenia wyjaśniającego w tym zakresie. Wobec braku przedłożenia jednoznacznych wyjaśnień w zakresie aktualnego źródła utrzymania rodziny skarżących oraz wskazanych dokumentów źródłowych, nie można natomiast ustalić jak w rzeczywistości kształtują się ich możliwości płatnicze. Nie można tym samym jednoznacznie stwierdzić, czy i ewentualnie w jakim zakresie nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nieujawnienie sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia bowiem ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej 3-osobowej rodziny skarżących i ich możliwości płatniczych. Oświadczenie, które jest niepełne i budzi tym samym wątpliwości, nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też częściowym. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy, skarżący nie wykazali, że istnieje podstawa uzasadniająca przyznanie im prawa pomocy. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.