II SA/Ol 770/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 9 lutego 2015 r. A. R. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się do Wójta Gminy J. o "przydział 200 zł. na dożywianie na miesiąc luty 2015 r.". Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., powołując art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał powyższy wniosek według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Podał przy tym, że skarżący nie jest zameldowany na terenie gminy J., gdyż w 2011 r. został wymeldowany z lokalu znajdującego się pod adresem "[...]" z powodu nie przebywania w tym lokalu. Podniósł, że skarżący nie przebywa w lokalu z którego został wymeldowany, nie prowadzi tam gospodarstwa domowego, jak też nie łoży na utrzymanie tej posesji. Dodał, że skarżący mieszka w N. i wskazał konkretny adres jego zamieszkania. Po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego, decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Burmistrza N. (dalej zwany organem I instancji), odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że skarżący mieszka w N. i czasami jeździ do J. celem załatwienia spraw urzędowych. Podał, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ze względu na stan zdrowia, a ponadto choruje przewlekle i pozostaje pod opieką poradni specjalistycznej. Ustalił, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, to jest w styczniu 2015 r., dochód skarżącego wynosił 623,59 zł. i obejmował świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Stwierdził, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe uprawniające co do zasady do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (dalej zwane kryterium dochodowym), które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Uznał, że w tych okolicznościach wniosek skarżącego należało rozpatrzeć z uwzględnieniem regulacji art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, umożliwiającej przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Zaznaczył przy tym, że specjalny zasiłek celowy może być przyznany w przypadku wystąpienia nadzwyczajnej sytuacji, trudnej do uniknięcia, zmuszającej daną osobę do dokonania nieplanowanych wcześniej wydatków. Ocenił, że taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Podał, że jak wynika z ustaleń organu, od poprzedniego wywiadu środowiskowego sytuacja skarżącego nie zmieniła się. Wywiódł, że skoro skarżący nie uiszcza opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, w którym zamieszkuje i korzysta ze sprzętu gospodarstwa domowego, który znajduje się w tym mieszkaniu, to całą kwotę świadczenia rentowego może przeznaczyć na swoje utrzymanie. Zdaniem organu I instancji, w tych okolicznościach kwota świadczenia rentowego, którą otrzymuje skarżący, jest wystarczająca do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb bytowych. Wskazał przy tym, jakimi środkami pieniężnymi na pomoc w formie zasiłków celowych dysponuje w 2015 r. podległy mu Ośrodek, podnosząc, że każdy wniosek o przyznanie świadczenia w tej formie jest rozpatrywany indywidualnie. Dodał, że skarżący został poinformowany o możliwości zamieszkania w mieszkaniu chronionym dla bezdomnych mężczyzn oraz korzystania z posiłków w Dziennym Domu Pomocy w N., jednak nie wyraził zgody na korzystanie z tych form pomocy. Ponadto podał, że w miesiącu lutym 2015 r. skarżący został objęty pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach Programu Rządowego wieloletniego wspierania gmin "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z Jej wydania wskazując na błędne ustalenie wysokości jego dochodu, przy obliczaniu którego nie uwzględniono, że spłaca on zadłużenie za węgiel. Podał, że zrezygnował z proponowanych przez organ obiadów, gdyż nie posiada środków na dojazd z J. do miejsca ich wydawania w N. Wniósł także o zwiększenie mu dziennej stawki żywieniowej z 3 zł. na 9 zł. oraz przyznanie kwoty 10 zł. na dojazd do N. na obiad. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy regulujące przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Ocenił, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód skarżącego wskazując, że w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, brak jest podstaw prawnych do odliczenia od tego dochodu kwoty 100 zł. z tytułu spłaty zadłużenia powstałego w związku z zakupem węgla. Stwierdził, że wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego, organ I instancji prawidłowo rozważył możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Podzielił przy tym pogląd tego organu o niewystąpieniu w niniejszej sprawie nadzwyczajnych zdarzeń uzasadniających przyznanie pomocy w tej formie mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Zauważył, że skarżący dysponuje stałym dochodem (renta z ZUS), nie ponosi opłat za mieszkanie (których dokonuje jego siostra) i na okres, którego dotyczy wniosek, został objęty pomocą na dożywianie w ramach programu rządowego. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało, że brak jest podstaw do kwestionowania zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu I instancji. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zakwestionował sposób przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego wnosząc o przekazanie jego wniosków do innego Ośrodka Pomocy Społecznej, gdzie potrafią prawidłowo przeprowadzić taki wywiad. Podniósł, że sytuacja, w jakiej się znajduje, jest nadzwyczajna, wyjątkowa i tragiczna, tylko w Polsce nie ma fachowców, żeby to ocenić. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem w dniu 27 sierpnia 2015 r., skarżący podniósł, że dokumentacja, zebrana w toku postępowania administracyjnego, nie obrazuje jego trudnej sytuacji materialnej. Ocenił, że wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony w miejscu, w którym przebywa, to jest w J., gdyż dopiero wówczas można by ustalić jego rzeczywistą sytuację. Wyjaśnił, że stary budynek znajdujący się pod adresem "[...]" uległ zniszczeniu i rozebraniu, a nowy budynek nie jest jeszcze oddany do użytku. Dodał, że obecnie nie ma stałego miejsca pobytu i nocuje w różnych miejscach, najczęściej u znajomych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Zauważyć przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a., kontroli Sądu, oprócz zaskarżonej decyzji Kolegium, podlegały także wszystkie działania organów podjęte po złożeniu przez skarżącego wniosku z dnia 9 lutego 2015 r. Działania te ocenić należy jako zgodne z prawem. W pierwszej kolejności za prawidłowe uznać należy działanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., który po otrzymaniu wniosku skarżącego z dnia 9 lutego 2015 r., w oparciu o art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał ten wniosek według właściwości Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., który działając z upoważnienia Burmistrza N., jest organem I instancji w kontrolowanej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 163), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym przede wszystkim treści oświadczenia skarżącego (k. 7) oraz notatki służbowej z dnia 3 lutego 2015 r., jak też wywiadu środowiskowego z dnia 18 lutego 2015 r., nie może budzić wątpliwości, że na przestrzeni okresu, w którym prowadzone było postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Kolegium, skarżący miał miejsce zamieszkania w N., a nie J. W tych okolicznościach przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika kierowanej przez organ I instancji jednostki organizacyjnej było prawidłowe. Zauważyć przy tym należy, że skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził zgodność z prawdą danych zawartych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 18 lutego 2015 r. Ponadto organy sprawdziły w terenie kwestię braku zamieszkiwania skarżącego w J. W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły także dochód skarżącego, który należało uwzględnić przy rozpatrywaniu jego wniosku zgłoszonego w niniejszej sprawie (623,59 zł.). Wobec zaś przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 542 zł., organy prawidłowo rozpatrzyły ten wniosek z uwzględnieniem regulacji dotyczących specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Podkreślić należy, że w cytowanym powyżej przepisie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego pozostawione zostało uznaniu organu administracji publicznej, co oznacza, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym. Tym samym, nawet spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów jego przyznania nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sam określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć dokonały prawidłowej analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Przedstawiły także możliwości Ośrodka. Zasadnie uznały, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak możliwości załatwienia wniosku skarżącego. Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w miesiącu lutym 2015 r. skarżący był objęty pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach Programu Rządowego wieloletniego wspierania gmin "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Ponadto, skarżącemu zaproponowano pomoc w formie obiadów w Dziennym Domu Pomocy w N., z której dobrowolnie zrezygnował (oświadczenie skarżącego - k. 6 akt adm.). Zauważyć przy tym należy, że podnoszone przez skarżącego argumenty, jakoby przyczyną rezygnacji z tej formy pomocy był brak możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania (w J.) do miejsca wydawania obiadów (w N.) nie znajduje potwierdzenia w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych. Jak już podano, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący zamieszkiwał wówczas w N., a nie w J. Zauważyć przy tym należy, że okoliczność tą potwierdzają także oświadczenia skarżącego złożone na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem w dniu 27 sierpnia 2015 r. Skarżący wskazał bowiem, że stary budynek znajdujący się pod adresem "[...]" uległ zniszczeniu i rozebraniu, a nowy budynek nie jest jeszcze oddany do użytku. To zaś uwiarygodnia ustalenia organu I instancji, że skarżący zamieszkuje w mieszkaniu siostry w N. Skarżący podaje w sposób ogólnikowy, że przebywa w różnych miejscach u znajomych, ale adresu nie wskazuje. Skoro więc nie istniały obiektywne przeszkody do przyjęcia przez skarżącego pomocy w formie obiadów, a skarżący był już ponadto w miesiącu lutym 2015 r. objęty pomocą pieniężną przeznaczoną na dożywianie w ramach programu rządowego, to podaje też, że nie ustalono prawidłowo jego sytuacji, ale nie wskazuje konkretnie co ma na myśli, uwzględnienie w niniejszej sprawie wniosku skarżącego o przyznanie kwoty 200 zł. na dożywianie w miesiącu lutym 2015 r. mogłoby pozostać w sprzeczności z celami pomocy społecznej, o których mowa wart. 2-4 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić bowiem należy, że celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie osób w zaspokajaniu ich niezbędnych potrzeb ale ich wspieranie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, w jakiej się znalazły. Osiągnięcie tego celu wymaga jednak aktywności ze strony tych osób. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.