II SA/Ol 772/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 6 kwietnia 2009 r., "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O., na podstawie art. 3 ust. 4, art. 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), po rozpatrzeniu wniosku J.Ś., udzielił wnioskodawcy pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego w łącznej kwocie 712,74 zł, w tym: 312,74 zł z przeznaczeniem na opłacenie energii, 150 zł na dofinansowanie do zakupu opału, 50 zł na zakup środków czystości (świadczenia na maj b.r.) oraz 150 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu opału i 50 zł na zakup środków czystości (świadczenia na kwiecień 2009 r.). W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji stwierdzono, iż wnioskodawca spełnił wymogi określone w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, co ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego oraz przedstawionych dokumentów. Uzasadniając przyznanie pomocy społecznej w wysokości 712,34 zł, wskazano, iż możliwość zaspokajania potrzeb mieszkańców gminy jest determinowana posiadanymi przez pomoc społeczną możliwościami finansowymi (art. 3 ust. 4 ustawy). Środki finansowe na zadania własne, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej wystarczają na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych osób nie posiadających własnego źródła dochodu lub posiadających niewielki dochód. Podniesiono, iż organ dokonał oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy i udzielił pomocy adekwatnie do posiadanych środków oraz liczby osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Od powyższej decyzji J.Ś. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., domagając się zabezpieczenia jego rodziny w sposób umożliwiający godne życie. W odczuciu odwołującego się przyznane przez organ pomocy społecznej świadczenia nie zaspokajają potrzeb jego rodziny. Ponadto J.Ś. zarzucił organowi I instancji, iż na podstawie jednego podania wydał kilka decyzji. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2009 r., wraz z którym przesłano odwołanie i akta sprawy, organ I instancji szczegółowo opisał sytuację materialną J.Ś., podając między innymi, że źródłem dochodu dwuosobowej rodziny dochód jest renta inwalidzka w wysokości 548,02 zł. Przedstawił także rodzaj i wysokość świadczeń jakie od stycznia 2009 r. systematycznie otrzymywała rodzina wnioskodawcy. Podano, że od stycznia 2009 r. pomoc pieniężna wyniosła łącznie 4.850,52 zł. Organ pomocy społecznej podał także, jakimi środkami dysponował w miesiącu marcu 2009 r. i w jaki sposób je rozdysponował. W okresie tym średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 236,48 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 10 lipca 2009 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż, organ I instancji wnikliwie ocenił sytuację rodziny wnioskodawcy i przyznał pomoc na miarę sowich możliwości. Z wyjaśnień organu I instancji wynika, iż pomoc w pierwszej kolejności przyznawana jest osobom i rodzinom nie dysponującym żadnym dochodem, rodzinom wielodzietnym i opiekującym się dziećmi niepełnosprawnymi. Rodzina odwołującego się otrzymała pomoc w wysokości powyżej średniej wysokości, w jakiej udzielana jest pomoc. Organ nie jest w stanie – nie ma także prawnego obowiązku wbrew twierdzeniom odwołującego się – zapewnić wszystkim osobom i rodzinom potrzebującym pomocy w wysokości przez nich oczekiwanej. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób. Przytoczono też fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 797/08 (LEX 481492), w którym m.in. zaakcentowano, że fakt, iż otrzymane świadczenia nie wystarczają na pokrycie wszystkich potrzeb odwołującego się, nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględnienia wszystkich wniosków skarżącego, świadczenia z pomocy społecznej maja bowiem charakter subsydiarny. W ocenie Kolegium, podjętemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić, iż zostało wydane z naruszeniem tzw. uznania administracyjnego, bowiem organ w sposób wystarczający wykazał jakimi kryteriami kierował się przy ustalaniu wysokości pomocy, jakimi środkami dysponował i jak je rozdysponował. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, iż organ mógł wydać kilka decyzji administracyjnych na podstawie jednego wniosku, gdyż strona domagała się różnych rodzajowo form pomocy i żądana pomoc mogła zostać zapewniona (sfinansowana) z różnych źródeł (np. programów rządowych). Zwrócono uwagę, że wydanie kilku decyzji wskazuje pośrednio, iż organ kompleksowo podszedł do problemów wskazanych przez odwołującego się. W złożonej skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. J.Ś. wskazał na naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej, konwencji o zakazie stosowania tortur, a także wyraził niezadowolenie z działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Skarżący wskazał, iż odwoływał się jedynie od jednej decyzji organu I instancji, mianowicie od decyzji z dnia 6 kwietnia 2009 r., nr "[...]", a Kolegium rozpatrzyło odwołania od trzech decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze wskazano, iż Kolegium w przedmiotowej sprawie orzekło na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa zarówno materialnego jak i procesowego. Decyzja będąca przedmiotem odwołania została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie można także zarzucić jej przekroczenia granic tzw. uznania administracyjnego. Podniesiono także, iż J.Ś. w odwołaniu z dnia 23 kwietnia 2009 r. wyraźnie wskazał, iż zaskarża wszystkie trzy decyzje wydane "(...) dnia 6-04-2009 r. oznaczone znakami "[...]" ". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżona decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tych to ramach Sąd przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć stwierdził, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły w rozpoznawanej sprawie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ). Zgodnie z dyspozycją art. 39 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Rozważając kwestię wysokości przyznanej pomocy wskazać także należy, że cele i zasady udzielania pomocy społecznej oraz krąg podmiotów objętych tą pomocą zostały określone w przepisach rozdziału I ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust.1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomocy społecznej udziela się w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy na zasadach określonych w dalszych przepisach tej ustawy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, co wynika z art. 3 ust. 3 ustawy. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powołanych przepisów wynika, iż osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola tych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego. Ocenia, czy zebrano wszystkie dowody niezbędne dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest czy nie nosi cech dowolności. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. W ocenie Sądu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, którą przyznano skarżącemu zasiłek celowy w łącznej kwocie 712,74 zł, nie można zarzucić przekroczenia granic omawianego wyżej uznania administracyjnego. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, znajdujących oparcie w piśmie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia 30 kwietnia 2009 r. wysokość udzielonej skarżącemu pomocy przekracza średnią wysokość zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I instancji. Zauważyć także należy, że przy ograniczonych możliwościach Ośrodka, uwzględnienie wniosku J.Ś. w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, w jakim nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż skarżący nie odwoływał się od decyzji organu I instancji z dnia 9 kwietnia 2009 r., nr "[...]" stwierdzić należy, iż jest on gołosłowny. Jak trafnie podniosło Kolegium w odpowiedzi na skargę z odwołania J.Ś. jednoznaczne wynika, że przedmiotem zaskarżenia uczynił trzy decyzje organu I instancji, w tym o numerze "[...]". W świetle powyższego zarzuty skargi uznać należało za niezasadne. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.