II SA/Ol 774/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant referent Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie obciążenia kosztami związanymi z usunięciem i przechowywaniem pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. N. kwotę 401 zł (czterysta jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 15 marca 2016 r., Starosta "[...]"działając na podstawie art. 130a ust. 10h, 10i i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 2997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), powoływanej dalej również jako: p.r.d., orzekł o obowiązku wniesienia opłaty w wysokości 13.359,87 zł przez "[...]", właściciela i użytkownika pojazdu marki "[...]", tytułem obciążenia kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 29 października 2009 r., "[...]"został usunięty z drogi i przetransportowany na parking strzeżony w "[...]". Postanowieniem z dnia 21 marca 2011 r. sygn. akt "[...]"Sąd Rejonowy w "[...]"orzekł o przepadku tego pojazdu na rzecz Powiatu "[...]", a w dniu 12 kwietnia 2011 r. postanowienie to zostało opatrzone klauzulą wykonalności. W dniu 26 września 2011 r. pojazd został usunięty z parkingu. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzję o zapłacie kosztów wydaje starosta. Jednocześnie organ wskazał sposób wyliczenia ustalonej należności. W odwołaniu, złożonym od tej decyzji, "[...]", wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji podniósł, że decyzja nie jest słuszna, bowiem nie została skierowana do właściwej osoby, która nie jest właścicielem pojazdu. Samorządowe Kolegium odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 4 maja 2016 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, że w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym sprawy zaistniały przesłanki określone w art. 130a ust. 10h ustawy p.r.d. do obciążenia "[...]"kosztami wynikającym z usunięcia i przechowywania przedmiotowego pojazdu, zgodnie z przedstawionym przez organ pierwszej instancji sposobem przedstawienia tych kwot, w oparciu o obowiązujące w okresie przechowywania pojazdu stawki kwotowe opłat uchwalone przez Radę Powiatu w "[...]". Przepisy te mają charakter obligatoryjny i nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o zapłacie powyższych kosztów. W ocenie organu drugiej instancji, odwołujący się był właścicielem przedmiotowego pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia, co wynika z notatki służbowej, sporządzonej w dniu 30 października 2009 r. przez funkcjonariuszy Policji. W skardze, złożonej na decyzję organu drugiej instancji do tut. Sądu, "[...]" zarzucił naruszenie art. 130a ust. 10h ustawy p.r.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w dniu 30 października 2009 r. "[...]"był właścicielem przedmiotowego pojazdu, podczas gdy Skarżący takiego statusu nie miał. Zarzucił także naruszenie przepisów art. 7 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), powoływanej dalej jako: K.p.a., poprzez zaniechanie zwrócenia się do Wydziału Komunikacyjnego w "[...]"celem ustalenia właściciela pojazdu "[...]"oraz przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie. W ocenie Skarżącego, ocenie powinna podlegać również wysokość żądanej kwoty przechowywania pojazdu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenia kosztów postępowania w sprawie według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]"wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, w myśl postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), powoływanej dalej również jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych kryteriów wykazała, że decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, przy czym uwzględnienie skargi wynika z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d., stanowiącym podstawę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. w podanym wyżej brzmieniu obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. – na mocy art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018 z późn. zm.). Do dnia 3 września 2010 r. problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów regulował kompleksowo art. 130a ust. 1-11 p.r.d., niezawierający ustępów 10a-10l. Z kolei, w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed 4 września 2010 r. znajdowała się norma dotycząca utraty własności pojazdu, zgodnie z którą pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał decyzją deklaratoryjną naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 191, poz. 1377 z późn. zm.). Jednocześnie należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 (Dz.U. Nr 100, poz. 649), stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Wyrok ten był przyczyną zmiany art. 130a p.r.d., poprzez dodanie wskazaną wyżej ustawą nowelizującą z dnia 22 lipca 2010 r. ust. 10a-10l (vide: uzasadnienie do projektu – druk nr 2816 Sejm RP VI kadencji). W konsekwencji, na skutek tej nowelizacji, od dnia 4 września 2010 r., w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d., starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje zastosowanie art. 130a ust. 10h p.r.d. i następuje obciążenie dotychczasowego właściciela kosztami zagospodarowania pojazdu powstałymi od dnia wydania decyzji jego usunięcia. Orzekając w niniejszej sprawie na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., organy nie wzięły jednak pod uwagę istotnego faktu, że zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu wynikające z art. 130a ust. 10h mają zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po dniu wejścia wżycie tego przepisu tj. po dniu 4 września 2010 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010 r. - Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Inaczej rzecz ujmując, z przepisu art. 13 ustawy nowelizującej wynika, że jeśli 6-miesięczny termin z art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją – upłynął w okresie pomiędzy dniem 11 czerwca 2009 r. a dniem 4 września 2010 r., to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego sześciomiesięcznego terminu i do dnia 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że organy nie oceniły konieczności zastosowania w przedmiotowej sprawie regulacji zawartej w powyższym przepisie i jej skutków dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ winien ocenić więc, czy możemy mieć w sprawie niniejszej do czynienia z uznaniem, że koszty te powinien ponosić Skarżący dopiero od dnia 4 września 2010 r. Brak odniesienia się do powyższego przepisu art. 13 ustawy zmieniającej powoduje, że zaskarżoną decyzję należało uchylić, przy czym niezasadne, ze względu na ekonomikę procesową, było uchylanie również decyzji organu pierwszej instancji, bowiem przedmiotowe ustalenia, organ drugiej instancji może poczynić we własnym zakresie. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że niewłaściwie organy uznały, iż nie jest on właścicielem przedmiotowego pojazdu, stwierdzić należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101 z późn. zm.) – orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko sądy i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe i organy administracji publicznej. Oznacza to, że inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (art. 365 § 2 k.p.c.), nie mogą dokonać odmiennej oceny prawne roszczenia, ale nie mogą także dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. W wyroku z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt IV CSK 67/12, Sąd Najwyższy wskazał, że związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. W konkretnym przypadku związanie to rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygniecie o przedmiocie sporu. Wyrazem statuowanej tym przepisem prawomocności materialnej orzeczenia jest konieczność brania jej pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, która nie może podlegać już ponownemu badaniu. Sąd administracyjny, jak również organy administracji, związane są prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w "[...]"I Wydział Cywilny sygn. akt "[...]", w związku z tym, nie mogą ponownie badać kwestii własności pojazdu "[...]"w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Kwestia ta została bowiem rozstrzygnięta powołanym wyżej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego. Dlatego też stanowisko Skarżącego, dotyczące własności przedmiotowego pojazdu nie może podważać ustaleń sądu powszechnego zawartych w prawomocnym orzeczeniu. Powyższe pozostaje jednak cez wpływu na treść wyroku, uchylającego zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych powyżej. Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 5