II SA/Ol 774/19

Dnia 13 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia ..., nr ... w przedmiocie przyznania tymczasowego miejsca w schronisku dla bezdomnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. przyznaje adwokatowi S. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że w dniu 24 kwietnia 2019 r. Z. S. (dalej jako: skarżący) złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie schronienia w Stowarzyszeniu [...] - Schronisko dla Osób Bezdomnych (dalej jako: Schronisko [...]) od 1 maja 2019 r. Decyzją z "[...]" Burmistrz: - odmówił udzielenia skarżącemu pomocy w formie przyznania tymczasowego miejsca w Schronisku A; - udzielił pomocy poprzez przyznanie tymczasowego miejsca w schronisku prowadzonym przez A od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r.; - stwierdził, że skarżący nie ponosi odpłatności za pobyt w schronisku. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o art. 8 ust. 1, art. 36 pkt 2i, art. 48, art. 48a ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507) zwanej dalej: u.p.s. oraz § 4 uchwały nr XLI/323/2017 Rady Miejskiej z 29 listopada 2017r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia (Dz. Urz. Woj. Warm.-Mazur. z 2018 r., poz. 8). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu 19 kwietnia 2019r. zawarł umowę z Caritas Diecezji A (dalej jako: Caritas) prowadzącą Schronisko A na świadczenie usług schronienia w formie schronienia dla osób bezdomnych z terenu Gminy A. Skarżącemu przyznano pomoc w formie pobytu w tej placówce, ponieważ jest on osobą bezdomną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku i żadnego źródła dochodu. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący wskazując, że aktualnie przebywa w Schronisku pod stałą opieką terapeutów. Ewentualna zmiana otoczenia może spowodować negatywne skutki w życiu skarżącego w związku z wcześniejszym uzależnieniem od alkoholu. Sytuacja materialna skarżącego za kilka miesięcy ulegnie zmianie w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy potwierdził to, że skarżący jako osoba bezdomna spełnia kryteria pozwalające na przyznanie mu prawa do świadczenia z pomocy społecznej w formie udzielenia schronienia. Organ I instancji zaspokoił zgłaszaną przez skarżącego potrzebę udzielenia mu schronienia, chociaż nie przyznał mu miejsca we wnioskowanym schronisku, lecz w innym. Organ pomocy społecznej nie jest związany żądaniem strony w zakresie wskazania określonej placówki, dlatego też nie był zobligowany do umieszczenia skarżącego w konkretnej placówce. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł Z. S., wnosząc o umożliwienie mu pobytu w Schronisku A oraz ustalenie, że w związku z tym przysługuje mu stosowna refundacja z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu skarżący powołał się na to, że z pomocy i wsparcia Stowarzyszenia korzysta od 14 lutego 2014 r. W tymże schronisku korzysta z profesjonalnej pomocy m.in. terapeutów, ma do nich zaufanie, dzięki ich pomocy pozostaje w trzeźwości. Pobyt w innym schronisku spowoduje, że straci poczucie bezpieczeństwa. W tym schronisku skarżący nauczył się wykonywania wielu pożytecznych rzeczy i nigdy nie naruszył regulaminu. Skarżący wskazał również, że z uwagi na swój wiek nie jest w stanie radykalnie zmienić życia, a w tym schronisku stanął na nogi, ma swój kącik, czuje się bezpiecznie, dlatego też prosi, aby nie przenosić go do innego schroniska. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji , względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Kierując się powyższymi kryteriami sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zakwestionował w skardze stanowisko organów administracji obu instancji, oczekując wydania orzeczenia zgodnego z jego wnioskiem. Należy jednak wyjaśnić, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania spraw administracyjnych, co oznacza, że nie może zastępować ani wyręczać organów administracji publicznej w realizacji powierzonych im zadań w tym zakresie. Nie może zatem orzekać o prawach lub obowiązkach stron. To do organów należy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i zastosowanie właściwie zinterpretowanego przepisu prawnego. Sąd administracyjny jedynie kontroluje działania organu administracji i opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organy. Sąd administracyjny, bada zatem, czy organy rozstrzygające sprawę merytorycznie uczyniły to zgodnie z prawem materialnym i z poszanowaniem wszelkich reguł procesowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się do ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o przyznanie mu od 1 maja 2019 r. pomocy w formie schronienia w Schronisku A, w którym obecnie przebywa. Podstawą prawną przyznania pomocy w niniejszej sprawie jest art. 48a u.p.s., zgodnie z którym: 1. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego schronienia w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych albo schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. 2. Schronisko dla osób bezdomnych zapewnia osobom bezdomnym, które podpisały kontrakt socjalny, całodobowe, tymczasowe schronienie oraz usługi ukierunkowane na wzmacnianie aktywności społecznej, wyjście z bezdomności i uzyskanie samodzielności życiowej. 2a. Przyznanie osobie bezdomnej tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych przez gminę miejsca jej pobytu, na podstawie art. 101 ust. 3, nie wymaga podpisania przez osobę bezdomną kontraktu socjalnego. Należy wskazać, że rozpatrzenie skargi należało rozpocząć od kwestii procesowych, gdyż prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o rzetelnie zgromadzone i rozpatrzone dowody daje dopiero podstawę do skontrolowania prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Powinnością organu administracji publicznej rozstrzygającego władczo o prawach i obowiązkach jednostki jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, przy czym czynności te muszą mieć charakter wyczerpujący - art. 77 § 1 k.p.a. Nakaz ten posiada rangę zasady postępowania administracyjnego (zasada zupełności postępowania dowodowego) i stanowi logiczną konsekwencję unormowanej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Materiał dowodowy sprawy stanowi nieodłączny element procesu administracyjnego, powstaje w wyniku czynności dowodowych i jest utrwalany celem poddania go wszechstronnej analizie i ocenie. W ocenie sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy w sposób mało krytyczny zaaprobował ustalenia poczynione przez organ I instancji. Ustalono jedynie, że skarżący jest osobą bezdomną, bez środków finansowych i w związku z tym przyznano mu pomoc w formie tymczasowego miejsca w schronisku prowadzonym przez Caritas, czyli w innym schronisku niż skarżący obecnie przebywa. Nie wyjaśniono natomiast z jakiego powodu skarżący znalazł się w Schronisku [...], jakiej pomocy fachowej w związku ze stanem zdrowia potrzebuje, a także czy taką pomoc otrzyma w innej placówce. Organy nie zbadały sytuacji życiowej skarżącego, nie wzięły pod uwagę, że w schronisku, w którym obecnie on przebywa może być w trakcie terapii dla osób uzależnionych od alkoholu i zmiana schroniska może zniweczyć skutki tej terapii. W rozpoznawanej sprawie nie można było pominąć również tego, że skarżący w Schronisku [...] przebywa od lutego 2014 r. Zestawienie powyższego faktu z wiekiem skarżącego oraz okolicznością, że w niedalekim czasie po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji mógł on otrzymać świadczenie emerytalne, zobowiązywało wręcz do głębszego zastanowienia się, czy skarżącego należy wyprowadzać ze środowiska, w którym otrzymał pomoc i prowadził godne życie tylko dlatego, że dzienny koszt utrzymania w innym ośrodku był niższy o 2 złote. Z przedstawionych wyżej przyczyn sąd uznał zaskarżoną decyzję organu oraz decyzję ją poprzedzającą za przedwczesną, wydaną bez należytego rozpatrzenia sprawy. W ocenie sądu organy administracji naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazywane uchybienia, bez konieczności odnoszenia się do przesłanek materialnoprawnych przedmiotowej pomocy, uzasadniają konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny właściwie zebrać i ocenić materiał dowodowy pozwalający na odtworzenie sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego. Nadto organy orzekające w tej sprawie całkowicie dowolnie określiły czas na jaki przyznano miejsce w schronisku skarżącemu, nie wyjaśniając jakimi przesłankami w tym zakresie się kierowano. Niewyjaśnienie i nierozważenie powyżej wskazanych okoliczności faktycznych stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania związanych z przyznanym prawem pomocy sąd orzekł w oparciu o art. 250 powołanej ustawy w zw. z § 21 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 18).