II SA/Ol 775/19

Dnia 19 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczy sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania tymczasowego miejsca w schronisku dla bezdomnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. przyznaje adwokatowi R. O. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę "[...]" zł (słownie: "[...]" złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...] kwietnia 2019r. J.K. (dalej jako: skarżący) złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. wniosek o przyznanie pomocy w formie schronienia w Stowarzyszeniu A - Schronisko dla Osób Bezdomnych A (dalej jako: Schronisko A) od 1 maja 2019r. Decyzją z [...]. działający z upoważnienia Burmistrza Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił udzielenia skarżącemu pomocy w formie przyznania tymczasowego miejsca we wskazanym przez niego schronisku i udzielił pomocy poprzez przyznanie tymczasowego miejsca w schronisku prowadzonym przez B od 1 maja 2019r. do 30 września 2019r., bez ponoszenia odpłatności za pobyt. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 8 ust. 1, art. 36 pkt 2i, art. 48, art. 48a ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1508 ze zm.) zwanej dalej: u.p.s., § 4 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w W. z [...] w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący jest osobą bezdomną, nieposiadającą środków finansowych. Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w E. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W tej sytuacji skarżącemu może być udzielona pomoc w formie tymczasowego miejsca w schronisku. Organ wyjaśnił również, że Ośrodek Pomocy Społecznej w W. w dniu [...] 2019r. zawarł umowę z B (dalej jako: B) prowadzącą Schronisko B na świadczenie usług schronienia w formie schronienia dla osób bezdomnych z terenu Gminy W. i wobec tego skarżącemu przyznano pomoc w formie pobytu w tej placówce. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie podnosząc, że jest osobą bezdomną i aktualnie przebywa w Schronisku A, w którym jest pod stałą opieką terapeutów. Zmiana miejsca pobytu na inne schronisko spowoduje, że znowu wpadnie w alkoholizm. Wniósł o umożliwienie mu dalszego pobytu w dotychczasowym schronisku. Decyzją z [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący jako osoba bezdomna spełnia kryteria pozwalające na przyznanie jej prawa do świadczenia z pomocy społecznej w formie udzielenia schronienia. Organ I instancji zaspokoił zgłaszaną przez skarżącego potrzebę udzielenia mu schronienia, chociaż przyznał mu miejsce nie we wnioskowanym schronisku, lecz w schronisku prowadzonym przez B. Kolegium wskazało, że organ I instancji nie jest zobowiązany do umieszczenia skarżącego we wskazanej przez niego placówce. Na powyższą decyzję J.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o umożliwienie mu pobytu w Schronisku A oraz ustalenie, że w związku z tym przysługuje mu stosowna refundacja z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. W uzasadnieniu wyjaśnił, że jest osobą bezdomną, w trudnej sytuacji życiowej, od lutego 2018r. korzysta ze wsparcia Stowarzyszenia A. Zwrócił się z prośbą do ośrodka pomocy społecznej o przedłużenie mu pobytu w Schronisku A, w którym obecnie zamieszkuje i otrzymuje wsparcie m.in. od terapeutów. Ma zaufanie do terapeuty ze schroniska, utrzymuje abstynencję, jest na dobrej drodze, aby wrócić do społeczeństwa. Otrzymanie skierowania do innego schroniska spowodowało, że stracił poczucie bezpieczeństwa. Obawia się, że w wyniku niskiego finansowania schroniska prowadzonego przez B, nie uzyska w nim takiej specjalistycznej pomocy. Poza tym żaden z pracowników ośrodka pomocy społecznej nie zapytał się skarżącego, czy chce się przenieść do innego schroniska i jak przebiega jego terapia od uzależnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019r. pełnomocnik z urzędu skarżącego wskazał, że organy nie wyjaśniły z jakiego powodu przyznano wnioskowaną pomoc, z jakich form wsparcia i terapii skorzystał skarżący, a także na jaki okres czasu wymagany jest pobyt skarżącego w Schronisku A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zakwestionował stanowisko organów administracji publicznej w skardze do tut. Sądu, oczekując wydania orzeczenia zgodnego z jego wnioskiem. Należy jednak wyjaśnić, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania spraw administracyjnych, co oznacza, że nie może zastępować ani wyręczać organów administracji publicznej w realizacji powierzonych im zadań w tym zakresie. Nie może zatem orzekać o prawach lub obowiązkach stron. To do organów należy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i zastosowanie prawidłowo zinterpretowanego przepisu prawnego. Sąd administracyjny jedynie kontroluje działania organu administracji i opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organy. Sąd administracyjny bada zatem, czy organy rozstrzygające sprawę merytorycznie uczyniły to zgodnie z prawem materialnym i z poszanowaniem wszelkich reguł procesowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się do ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o przyznanie mu, od 1 maja 2019r., pomocy w formie schronienia w Schronisku A, w którym obecnie przebywa oraz korzysta z terapii w związku z uzależnieniem od alkoholu. Podstawą prawną przyznania pomocy w niniejszej sprawie jest art. 48a u.p.s., zgodnie z którym: 1. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego schronienia w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych albo schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. 2. Schronisko dla osób bezdomnych zapewnia osobom bezdomnym, które podpisały kontrakt socjalny, całodobowe, tymczasowe schronienie oraz usługi ukierunkowane na wzmacnianie aktywności społecznej, wyjście z bezdomności i uzyskanie samodzielności życiowej. 2a. Przyznanie osobie bezdomnej tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych przez gminę miejsca jej pobytu, na podstawie art. 101 ust. 3, nie wymaga podpisania przez osobę bezdomną kontraktu socjalnego. Należy wskazać, że rozpatrzenie skargi należało rozpocząć od kwestii procesowych, gdyż prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o rzetelnie zgromadzone i rozpatrzone dowody daje dopiero podstawę do skontrolowania prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Powinnością organu administracji publicznej rozstrzygającego władczo o prawach i obowiązkach jednostki jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, przy czym czynności te muszą mieć charakter wyczerpujący - art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) dalej zwanej: k.p.a. Nakaz ten posiada rangę zasady postępowania administracyjnego (zasada zupełności postępowania dowodowego) i stanowi logiczną konsekwencję unormowanej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Materiał dowodowy sprawy stanowi nieodłączny element procesu administracyjnego, powstaje w wyniku czynności dowodowych i jest utrwalany celem poddania go wszechstronnej analizie i ocenie. W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy bezkrytycznie zaaprobował ustalenia poczynione przez organ I instancji. Ustalono jedynie, że skarżący jest osobą bezdomną, bez środków finansowych i w związku z tym przyznano mu pomoc w formie tymczasowego miejsca w schronisku prowadzonym przez B, czyli w innym schronisku niż skarżący obecnie przebywa. Nie wyjaśniono natomiast z jakiego powodu skarżący znalazł się w Schronisku A, jakiej pomocy fachowej w związku ze stanem zdrowia potrzebuje, a także czy taką pomoc otrzyma w innej placówce. Organy nie zbadały sytuacji życiowej skarżącego, nie wzięły pod uwagę, że w schronisku w którym obecnie on przebywa może być w trakcie terapii dla osób uzależnionych od alkoholu i zmiana schroniska może zniweczyć skutki tej terapii. Tymczasem wskazana powyżej zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd uznał zaskarżoną decyzję organu oraz decyzję ją poprzedzającą za przedwczesną, wydaną bez należytego rozpatrzenia sprawy. Nadto w ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazywane uchybienia, bez konieczności odnoszenia się do przesłanek materialnoprawnych przedmiotowej pomocy, uzasadniają potrzebę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny właściwie zebrać i ocenić materiał dowodowy pozwalający na odtworzenie sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego. Nadto organy orzekające w tej sprawie całkowicie dowolnie określiły okres czasu na jaki przyznano miejsce w schronisku skarżącemu nie wyjaśniając jakimi przesłankami w tym zakresie się kierowano. Niewyjaśnienie i nierozważenie powyżej wskazanych okoliczności faktycznych stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania związanych z przyznanym prawem pomocy Sąd orzekł w oparciu o art. 250 powołanej ustawy w zw. z § 21 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 18).