II SA/Ol 779/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Beata Jezielska (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu l grudnia 2005 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela mianowanego: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Kuratora Oświaty na rzecz skarżącej kwotę 61,54 zł (sześćdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 23 czerwca 2005r. Wójt Gminy L. odmówił nadania D. Z. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu podano, iż D. Z. jest zatrudniona w Publicznym Gimnazjum w L. jako nauczyciel od dnia l września 2001 r. W dniu 20 czerwca 2002r. uzyskała stopień nauczyciela kontraktowego. Posiada kwalifikacje do nauczania biologii. Ponadto z dniem 6 lipca 2003r. ukończyła studia podyplomowe w zakresie nauczania chemii. Podano, iż w okresie stażu na stopień nauczyciela mianowanego była zatrudniona w pełnym wymiarze godzin, przy czym pełny etat w okresie ostatnich trzech lat uzupełniała godzinami świetlicy, sztuki i techniki, do których nie miała kwalifikacji. Wskazano, iż po przeprowadzeniu analizy formalnej złożonego wniosku stwierdzono, iż nauczyciel nie spełnia wymogów określonych w art. 9b ust. l ustawy - Karta nauczyciela. Od decyzji tej odwołała się D. Z., podnosząc iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Wskazała, iż posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym Wyjaśniła, iż w okresie stażu dyrektor przydzielał jej przedmioty zgodnie z potrzebami szkoły, uznając iż posiada wystarczające kwalifikacje do ich nauczania, co potwierdził akceptując jej wniosek o odbycie stażu na stopień nauczyciela mianowanego. Wskazała przy tym, iż przydział godzin jest zatwierdzany przez radę pedagogiczną szkoły, a decyzji tych nie kwestionował organ prowadzący szkołę. Odwołująca się podniosła, iż dochowała wszelkich terminów określonych przepisami prawa, a w związku z tym w jej ocenie spełniła wymogi niezbędne do przystąpienia do egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego. Decyzją z dnia 27 lipca 2005r. Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 9b ust. l w związku z art. 9 ust. l i ust. 2 i 3 ustawy - Karta nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kontraktowemu stopnia nauczyciela mianowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Natomiast nauczycielowi który nie spełnia tych wymogów odmawia się nadania stopnia nauczyciela w drodze decyzji administracyjnej. Wskazano, iż organ pierwszej instancji uzasadnił odmowę nadania stopnia nauczyciela mianowanego tym, iż w okresie odbywania stażu D. Z. nie posiadła kwalifikacji do nauczania chemii, sztuki, techniki i prowadzenia zajęć w świetlicy. Po dokonaniu analizy dokumentacji organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 9 ust. l ustawy - Karta nauczyciela i rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli odwołująca się posiadała kwalifikacje do nauczania biologii w wyniku ukończenia w 2001 r. Uniwersytetu "[...]" na tym kierunku oraz od dnia 6 lipca 2003r. do nauczania chemii w związku z ukończeniem studiów podyplomowych. Wskazano, iż w okresie stażu tj. od l września 2002r. do 31 maja 2005r. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy i nauczała zgodnie z kwalifikacjami biologii, a od 2003r. także chemii, zaś do nauczania pozostałych przedmiotów nie miała kwalifikacji. Wyjaśniono, iż dyrektor szkoły nie był właściwy do ustalenia czy ukończony przez nauczyciela kierunek studiów jest zbliżony do nauczanego przedmioty, gdyż takie uprawnienie posiadał jedynie kurator oświaty. Kompetencję tę utracił jednak na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanego 31 maja 2004r. W związku z powyższym powołując się na art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy - Karta nauczyciela organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Na tę decyzję skargę wniosła D. Z., zarzucając iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 9 ust. l ustawy - Karta nauczyciela. Podała, iż dyrektor szkoły przydzielał jej przedmioty kierując się potrzebami szkoły, przy czym do jednych przedmiotów miała kwalifikacje pełne, a do innych - w ocenie dyrektora szkoły - wystarczające. Podniosła, iż wprawdzie podpisano z nią umowę o pracę na czas nieokreślony, ale z zastrzeżeniem, że w ciągu 4 lat uzyska stopień nauczyciela mianowanego. Zarzuciła, iż jej 3-letnia praca w tej sytuacji przestała mieć znaczenie, pomimo faktu iż dyrektor szkoły przyjął jej wniosek o awans, zatwierdził plan rozwoju zawodowego i wydał pozytywną ocenę dorobku zawodowego. Skarżąca podała także, iż szkoła w której uczy jest bardzo mała, a w związku z tym maksymalny wymiar godzin z przedmiotów zgodnych z jej kwalifikacjami to 8 — 9 godzin. Zatem przy braku dobrej woli urzędników w ogóle nie jest możliwe spełnienie wymogów kwalifikacyjnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, iż nawet interpretując zapisy ustawy na korzyść skarżącej i przyjmując iż ustawodawca nie określa obligatoryjnego posiadania kwalifikacji do nauczania w pełnym wymiarze czasu pracy to zapisy dotyczące stażu pracy wymagają, aby był to wymiar 1/2. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 3 ustawy — Karta nauczyciela przez pojęcie stażu rozumie się okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach, placówkach, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a. Natomiast skarżąca rozpoczynając i realizując staż nie była zatrudniona zgodnie z kwalifikacjami w wymiarze 1/2 etatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść iż zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego podstawowymi elementami decyzji administracyjnej są: uzasadnienie faktyczne, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienie prawne, które winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy ograniczyły się jedynie do sporządzenia uzasadnienia faktycznego, zaś w swoich decyzjach zupełnie pominęły uzasadnienie prawne. Za takie nie można bowiem uznać samego powołania się na art. 9b ust. l ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118 poz. 1112 ze zm.), bez wyjaśnienia z jakiego powodu organy uznały, iż przesłanki określone w tym przepisie nie zostały spełnione. Podnieść przy tym należy, iż odmawiając skarżącej nadania stopnia nauczyciela mianowanego organy obydwu instancji stwierdziły, iż w okresie stażu skarżąca nauczała zarówno przedmiotów, do których miała kwalifikacje, jak również takich do których kwalifikacji nie posiadała. Zgodnie z art. 9b ust. l ustawy - Karta nauczyciela w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005r. warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnianie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. l pkt l oraz ust. 2 i 3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. l -3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6 oraz w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie, w przypadku nauczyciel kontraktowego - zadnie egzaminu przed komisją egzaminacyjną, w przypadku nauczyciela mianowanego - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Zatem w przypadku nauczyciela kontraktowego ubiegającego się o nadanie mu stopnia nauczyciela mianowanego niezbędne jest, aby nauczyciel posiadał wyższe wykształcenie pedagogiczne z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończył zakład kształcenia nauczycieli i podjął pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje, odbył staż w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy, zakończony pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz zdał egzamin przed komisją egzaminacyjną. Przy czym zgodnie z art. 3 pkt 3 powołanej ustawy przez staż rozumie się okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych, o których mowa w art. l ust. l oraz ust. 2 pkt 2, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3 a. W niniejszej sprawie skarżąca uzyskała stopień nauczyciela kontraktowego decyzją Dyrektora Publicznego Gimnazjum w L. z dnia 21 czerwca 2002r. i w okresie stażu, tj. od l września 2002r. do 31 maja 2005r. zajmowała takie stanowisko w pełnym wymiarze czasu pracy, będąc zatrudniona jako nauczyciel biologii, a następnie także chemii. Nie ulega także wątpliwości, iż od momentu rozpoczęcia stażu posiadała pełne kwalifikacje do nauczania biologii jako absolwentka Uniwersytetu "[...]" — Wydziału Biologii w zakresie specjalności nauczycielskiej, zaś od 6 lipca 2003r. - także kwalifikacje do nauczania chemii w związku z ukończeniem studiów podyplomowych w tym zakresie. Przy czym w trakcie zatrudnienia były jej także przydzielane inne zajęcia, takie jak zajęcia świetlicowe oraz zajęcia ze sztuki i techniki. Jednak zarówno ich wymiar jak i rodzaj były różne w poszczególnych latach, a w związku z tym uznać należy, iż miały one charakter zajęć dodatkowych. W ocenie Sądu z przytoczonych wyżej zapisów ustawy wynika jedynie, iż nauczyciel winien być zatrudniono co najmniej we wskazanym wymiarze, na zasadach i w trybie określonym w rozdziale 3a. Powołany zaś rozdział 3a zawiera przepisy regulujące awans zawodowy nauczycieli. Zatem wolą ustawodawcy było raczej wskazanie, iż stopnie awansu zawodowego nauczycieli mają charakter hierarchiczny, a w związku z tym warunkiem uzyskania kolejnego stopnia jest między innymi zatrudnienie i wykonywanie obowiązków przez określony okres czasu na stanowisku nauczyciela ze stopniem bezpośrednio go poprzedzającym. W związku z tym brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, na jakiej podstawie uznano, iż warunkiem nadania stopnia nauczyciela kontraktowego jest nauczanie tylko przedmiotów zgodnych z kwalifikacjami, bądź też -jak podniesiono to w odpowiedzi na skargę - nauczanie ich przynajmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Wobec zaś braku analizy przepisów prawa dokonanych przez organy orzekające w sprawie, Sąd nie może ocenić prawidłowości ich zastosowania, a tym samym legalności podjętych rozstrzygnięć. Należy ponadto podnieść, iż nie jest słuszne stanowisko organu odwoławczego, iż w obecnym stanie prawnym, tj. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2004r. (Sygn. akt U 1/04), ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z 2004r. nr 122 pod poz. 1290 w ogóle nie jest możliwe ustalenie, czy nauczyciel posiada wykształcenie na kierunku zbliżonym z nauczonym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, o którym mowa w § l pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155 poz. 1288). W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł wprawdzie, iż powołany przepis jest niezgodny z art. 9 ust. 2 ustawy - Karta nauczyciela oraz z art. 92 ust. l Konstytucji RP, lecz tylko w zakresie w jakim powierza kuratorowi oświaty ustalenie czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Przy czym z uzasadnienia orzeczenia wynika, iż przedmiotowy przepis został zakwestionowany z powodu wadliwego przyznania kuratorom oświaty uprawnień nie wyszczególnionych w ustawie - Karta nauczyciela i to prawa polegającego na wiążącym i bezapelacyjnym rozstrzyganiu o prawie nauczycieli do wykonywania zawodu. Jednakże w dalszym ciągu obowiązuje zarówno przepis § l pkt 4 powołanego rozporządzenia, definiujący pojęcie kierunku (specjalności) zbliżonego do nauczanego przedmiotu, jak i inne przepisy rozporządzenia które do tej definicji się odnoszą (np. § 3). Zatem skutkiem wydanego wyroku przez Trybunał Konstytucyjny jest jedynie pozbawienie kuratora oświaty arbitralnego rozstrzygania co do ustalenia, czy ukończony przez nauczyciela kierunek studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu. Natomiast nie oznacza to w ogóle braku możliwości czynienia takich ustaleń. W obecnym stanie prawnym zatem każdy organ właściwy do wydawania decyzji zgodnie z ustawą - Karta nauczyciela, może w swoim zakresie dokonywać ustalenia, czy dany kierunek jest zgodny z nauczanym przedmiotem, o ile jest to niezbędne do rozstrzygnięcia danej sprawy. Przy czym dokonane ustalenia w tym zakresie podlegają weryfikacji w trybie odwoławczym. Wobec powyższego uznać należy, iż zaskarżona decyzja a także decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § l powołanej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.