II SA/Ol 782/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na niewykonanie przez Rektora Uniwersytetu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 109/08 I. wymierza Rektorowi Uniwersytetu grzywnę w wysokości 100 zł. (sto złotych); II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz P. B. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 24 sierpnia 2009r. P. B. wystąpił ze skargą na bezczynność Rektora Uniwersytetu na podstawie art. 154 § 1 i 6 w zw. z art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2000 złotych. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 109/08, uchylającym postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie skreślenia z listy studentów –niedopuszczalność odwołania organ nie tylko nie załatwił sprawy, ale nawet nie podjął żadnych czynności w celu jej załatwienia. Tak długa zwłoka i brak respektowania prawomocnego wyroku Sądu stanowi w ocenie skarżącego rażące naruszenie prawa i w pełni uzasadnia niniejszą skargę. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej odrzucenie jako bezprzedmiotowej. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt II SA/Ol 109/08 oraz dowodu z dokumentów z akt administracyjnych załączonych do skargi P. B. złożonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie w dniu 30 lipca 2009r. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżący cofnął swoje odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału z dnia "[...]", jednocześnie zaś nie zachował warunków formalnych uprawniających do wniesienia skargi na bezczynność Rektora Uczelni, bowiem skarżący do dnia dzisiejszego nie wzywał organu do załatwienia przedmiotowej sprawy. Zatem nie wyczerpał środków zaskarżenia jakie służą stronie w postępowaniu przed właściwym organem. W ocenie organu wniesiona skarga nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 31 sierpnia 2009r. skarżący nadesłał odpis wezwania Rektora z dnia 14 lipca 2009r. do niezwłocznego załatwienia sprawy w związku z wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 109/08. Wezwanie to wpłynęło do organu w dniu 21 lipca 2009r. Na rozprawie w dniu 20 października 2009r. skarżący dodał, iż w jego ocenie ukaranie organu grzywną w wysokości 2000 złotych nie jest żądaniem wygórowanym, biorąc pod uwagę granice jakie określił ustawodawca dla wymierzenia tej grzywny, a także postawę organu, który mimo stwierdzenia przez tut. Sąd w innych sprawach pozostawania przez organ w bezczynności i zobowiązania do podjęcia działań, nie dokonał żadnych czynności przez półtora roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Powołany przepis wprowadza szczególną sankcję dla organu administracji za bezczynność w rozpoznaniu sprawy występującą po wydaniu wyroku uchylającego wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. W przypadku wydania wyroku uchylającego wydane w sprawie orzeczenie organ administracji ma obowiązek załatwienia sprawy w terminie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego od daty doręczenia akt administracyjnych (art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż organ pozostaje w bezczynności po wyroku Sądu uchylającym postanowienie zapadłe w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 109/08, uchylił postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów – niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 111 § 2 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy. Organ bowiem błędnie liczył termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia "[...]" od daty jej doręczenia, zamiast od daty doręczenia odpowiedzi na wniosek o sprostowanie tej decyzji. Rolą organu miało być więc zbadanie czy odwołanie zostało wniesione w terminie. W przypadku dopełnienia tej przesłanki formalnej niezbędnym było rozpoznanie przez organ takiego odwołania. Z dniem 24 czerwca 2008r., czyli z datą zwrotu akt administracyjnych do organu zaczął biec termin do załatwienia przedmiotowej sprawy. Jednakże do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie - 20 października 2009r. organ nie rozpatrzył złożonego przez skarżącego odwołania. Przeszkody do załatwienia sprawy nie stanowiło późniejsze cofnięcie odwołania, gdyż cofnięcie odwołania rodzi po stronie organu – w razie skutecznego cofnięcia odwołania - obowiązek umorzenia postępowania odwoławczego. W tym stanie sprawy należy uznać, iż organ dotychczas nie wykonał wyroku Sądu, a brak jest podstaw do uznania, iż wyrok ten nie mógł być wykonany z przyczyn niezależnych od organu. Za takie wykonanie wyroku można bowiem uznać wyłącznie wydanie przez organ aktu administracyjnego. Skoro zaś organ takiego aktu nie wydał, to nie tylko nie wykonał wyroku, ale pozostaje także w bezczynności. Nie można przy tym podzielić stanowiska pełnomocnika organu, iż skarżący nie spełnił warunków formalnych do wniesienia przedmiotowej skargi. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z treści art. 154 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę na niewykonanie wyroku można wnieść po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Wezwania tego nie należy mylić z wymogami określonymi w art. 52 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli z wyczerpaniem środków zaskarżenia. Skarga na niewykonanie wyroku jest bowiem specyficznym środkiem mającym na celu zdyscyplinowanie organu administracyjnego, a nie skargą wnoszoną w zwykłym trybie. Zatem nie sposób uznać, iż skarżący nie wyczerpał wymogów formalnych, gdyż zarówno z pisma przesłanego przez skarżącego, jak i pełnomocnika organu wynika, iż skarżący wystąpił z takim wezwaniem pismem z dnia 14 lipca 2009r., które wpłynęło do organu w dniu 21 lipca 2009r., a zatem przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie (co miało miejsce w dniu 24 sierpnia 2009r.). Stąd niezrozumiałe jest twierdzenie pełnomocnika organu, że wezwanie to skarżący złożył po wniesieniu skargi. Jednocześnie należy wskazać stronie skarżącej, iż ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Sąd określając wysokość grzywny, bierze pod uwagę takie elementy, jak charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności oraz podjęte w danej sprawie przez organ działania w celu załatwienia sprawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż wymierzona grzywna (100 złotych) stanowić będzie adekwatną dolegliwość i wpłynie na prawidłowe działanie organu zmierzające do wykonania wydanego w sprawie wyroku. Wskazana wysokość kary powinna stanowić mobilizację dla organu aby ten niezwłocznie wykonał wyrok tut. Sądu z dnia 16 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 109/08. Choć należy zauważyć, że z treści art. 154 § 3 p.p.s.a. wynika, że obecnie omawiana grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych a nie środek przymusu organu do określonego zachowania się. ( Lex, Komentarz do art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Jednocześnie trzeba podkreślić, że w ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy nie jest zasadnym wymierzenie organowi grzywny o wyższej wysokości niż orzeczona. Biorąc pod uwagę charakter instytucji jaką jest Uniwersytet oraz jego cele statutowe, w ocenie Sądu niewskazane byłoby znaczne obciążanie finansowe takiego organu, co zresztą dostrzega sam skarżacy. Uczelnie spełniają niezwykle istotną rolę w procesie kształcenia i edukacji co jest niewątpliwie dobrem publicznym. Dlatego też środki jakimi dysponuje taka instytucja powinny w jak największym stopniu służyć realizacji jej statutowych priorytetów. Tak więc w ocenie Sądu nie byłoby wskazane wymierzanie temu organowi bardzo dotkliwej kary pieniężnej, która w jakimkolwiek stopniu mogłaby się odbić niekorzystnie na realizacji zadań jakie postawiono przed tą Uczelnią. Jednocześnie trzeba podkreślić, że ustalona grzywna – choć w nieznacznej wysokości – stanowi ewidentne upomnienie i jest jednoznacznym sygnałem dla organu pokazującym naruszenie przez niego prawa, a także mobilizującym do niezwłocznego usunięcia takiego naruszenia prawa. Reasumując, Sąd uwzględnił skargę wniesioną w trybie art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymierzając w pkt I organowi grzywnę w granicach określonych w art. 154 § 6 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł i koszty zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł, orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 wskazanej ustawy i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).