II SA/Ol 787/09

Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej, powołując art. 26 pkt 8 i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej, zwolnił J.F. ze służby w Izbie Celnej z upływem dwutygodniowego terminu, liczonego od daty doręczenia decyzji z zachowaniem prawa do uposażenia w tym okresie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że po otrzymaniu z prokuratury informacji o postawieniu J.F. zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 Kodeksu karnego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od 18 lutego 2008r. do 17 maja 2008r. W związku z prowadzonym wobec strony postępowaniem karnym, okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków był kilkakrotnie przedłużany - ostatecznie do 19 kwietnia 2009r. Ponadto, wyrokiem z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt "[...]", Sąd Rejonowy w S., po rozpatrzeniu sprawy przywłaszczenia przez J.F. powierzonego mienia, warunkowo umorzył wobec niego postępowanie karne na okres próby wynoszący 2 lata oraz zobowiązał oskarżonego do naprawienia wyrządzonej szkody w całości poprzez zapłatę stosownych kwot na rzecz pokrzywdzonego - orzeczenie Sądu jest prawomocne. W tych okolicznościach organ uznał, że dalsze pozostawanie w służbie J.F. jest niemożliwe, gdyż jego postępowanie ma negatywny wpływ na opinię o Służbie Celnej, jest społecznie nieakceptowane, naraża na szwank dobre imię służby oraz stanowi naruszenie zasad etycznych zawodu celnika. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.F. podniósł, że warunkowe umorzenie postępowania karnego dotyczyło czynu niezwiązanego ze służbą, a z poprzednio prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Wskazał na nienaganny przebieg swojej służby oraz fakt nagrodzenia go za rzetelne i terminowe wykonywanie obowiązków służbowych. Podał, że okoliczności te dowodzą, że nie uchybił on dobremu imieniu Służby. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję po przeprowadzeniu szczegółowej analizy stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Podkreślił, że Służba Celna jest formacją o charakterze społecznym, którą musi cechować wiarygodność. Podał, że organ ma prawo wymagać od funkcjonariuszy celnych, by przestrzegali ustalonych dla tej służby zasad zachowania się zarówno w służbie jak i poza nią, do czego zobowiązują się składając ślubowanie. Podkreślił, że funkcjonariusz celny pełni funkcję publiczną, istotną z punktu widzenia interesów fiskalnych państwa, dlatego też w stosunku zatrudnienia na takim stanowisku powinny pozostawać jedynie osoby cieszące się nieposzlakowaną opinią. W ocenie organu, każdy czyn o charakterze przywłaszczenia powierzonego mienia pozbawia funkcjonariusza celnego cechy nieposzlakowanej opinii, która - w świetle art. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej - jest jednym z warunków pełnienia tej służby. Stwierdzone w postępowaniu karnym popełnienie takiego czynu przez stronę stanowi przesłankę do zwolnienia ze służby w trybie art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - J.F. zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, w sytuacji gdy wobec skarżącego zostało warunkowe umorzone postępowanie karne za przestępstwo popełnione przed aktem mianowania do służby przygotowawczej w Izbie Celnej; 2) art. 2, 10 ust. 1, 15 ust. 1 i 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że warunkowe umorzenie postępowania karnego za popełnienie umyślnie, przed aktem mianowania do służby przygotowawczej w Izbie Celnej, czynu ściganego z oskarżania publicznego stanowi podstawę do zwolnienia ze służby. Z tych też powodów skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji organu i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że do dnia zwolnienia ze służby był nienagannym i nagradzanym funkcjonariuszem, organ wydając zaś decyzję o jego zwolnieniu ze służby oparł się wyłącznie na wyroku Sądu Rejonowego w S. o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i nie dokonał samodzielnej oceny akt postępowania karnego. Podał, że wbrew zarzutowi sformułowanemu w akcie oskarżenia, nie przywłaszczył sobie powierzonego mienia, a jedynie nie rozliczył się z wpłaconych mu środków pieniężnych, które otrzymał w ramach prowadzonej działalności ubezpieczeniowej. Skarżący mając świadomość, że środki te mogły być skutecznie dochodzone w postępowaniu cywilnym, zobowiązał się w drodze ugody do ich rozliczenia z uwzględnieniem prowizji. W tych okolicznościach uznał, że nie uchybił złożonemu ślubowaniu ani obowiązkom lub godności funkcjonariusza służby celnej. Stwierdził także, że warunkowe umorzenie postępowania karnego za czyn popełniony przed podjęciem służby nie rzutuje także na jego nieposzlakowaną opinię w czasie służby. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej - podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji - wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że wobec prawomocności wyroku sądu karnego nie było podstaw, ani potrzeby oceny akt postępowania karnego przez organ administracji publicznej. Uznał ponadto, że kryterium nieposzlakowanej opinii nie odnosi się tylko do okresu służby, ale jest istotną przesłanką do oceny kandydata przed podjęciem decyzji o jego przyjęciu do służby. W tym kontekście stwierdzono, że skoro warunkowe umorzenie postępowania karnego stanowiłoby przeszkodę w przyjęciu do służby celnej, to może także uzasadniać zwolnienie funkcjonariusza z tej służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego. Stosownie do art. 26 pkt 8, obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. 2004, Nr 156, poz. 1641 ze zm.), funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli ścigany czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego. Wskazany przepis prawa ma charakter uznaniowy, co oznacza, że kontrola sądu administracyjnego wydanej na jego podstawie decyzji ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie niesporne jest, że skarżący dopuścił się czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego, a postępowanie karne prowadzone w jego sprawie zostało warunkowo umorzone na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt "[...]". Okoliczności te wskazują, że dopuszczalne było zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie stanowi przeszkody w zastosowaniu tej przesłanki zwolnienia ze służby fakt, że orzeczenie sądu karnego dotyczyło czynu popełnionego przez skarżącego przed wstąpieniem do służby. Zauważyć bowiem należy, że przepis art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej nie zawiera żadnego zastrzeżenia w tym zakresie, co oznacza, że warunkowe umorzenie postępowania karnego może dotyczyć czynów popełnionych zarówno przed mianowaniem do służby, jak i w trakcie jej pełnienia. Przy ocenie wystąpienia tej przesłanki nie ma także znaczenia, czy popełniony czyn pozostawał w związku z pełnioną służbą. Instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego stosowana jest bowiem wobec przestępstw, których okoliczności popełnienia nie budzą wątpliwości, ale z uwagi na małą szkodliwość społeczną czynu i dotychczasową postawę sprawcy (niekarany) uzasadnione jest w miejsce kary zastosowanie środka karnego. Oznacza to, iż osoba wobec której orzeczono o warunkowym umorzeniu postępowania karnego jest sprawcą zarzucanego mu przestępstwa. W świetle powyższej argumentacji, jako bezpodstawne należy zakwalifikować twierdzenie skarżącego o konieczności samodzielnej oceny przez organ administracji publicznej akt postępowania karnego, do czego organ ten nie jest uprawniony. Natomiast, z uwagi na fakultatywny charakter wskazanej przesłanki zwolnienia ze służby, organ poza stwierdzeniem istnienia okoliczności, o których mowa w art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej, winien także rozważyć zarówno te argumenty, które przemawiają za rozwiązaniem stosunku pracy, jak i te, które uzasadniają pozostawienie funkcjonariusza w Służbie Celnej. W świetle tej argumentacji stwierdzić należy, że organ prawidłowo uznał, że każdy czyn polegający na przywłaszczeniu powierzonego mienia pozbawia funkcjonariusza celnego nieposzlakowanej opinii, która - w świetle art. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej - jest jednym z warunków pełnienia tej służby. Uwzględniając zaś rodzaj popełnionego przez skarżącego czynu nie może budzić żadnych wątpliwości, że nie może on pełnić służby w organie, który ma za zadanie między innymi ochronę interesów fiskalnych państwa. Przyjęcie odmiennego poglądu miałoby negatywny wpływ na opinię o Służbie Celnej, co w dostateczny sposób zostało wykazane przez organ w uzasadnieniu obu wydanych w tej sprawie decyzji. Ponadto, jak podał organ w odpowiedzi na skargę - kryterium nieposzlakowanej opinii nie odnosi się tylko do okresu służby, ale jest istotną przesłanką do oceny kandydata przed podjęciem decyzji o jego przyjęciu do służby. W tym kontekście stwierdzić należy, że skoro warunkowe umorzenie postępowania karnego stanowiłoby przeszkodę w przyjęciu do służby celnej, to może także uzasadniać zwolnienie funkcjonariusza z tej służby. Zauważyć należy, że wprawdzie, organ nie dokonał w zaskarżonej decyzji bliższej analizy przesłanek, które mogłyby przemawiać za pozostawieniem skarżącego w służbie, w tym nie odniósł się do kwestii przebiegu jego służby i sumienności wykonywania powierzonych obowiązków służbowych. Jednak w ocenie Sądu, wobec przekonywującej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji - pozostaje to bez istotnego wpływu na wynik kontrolowanej sprawy. Podkreślić bowiem należy, że jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w dniu wydania zaskarżonych decyzji był funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej, w której, z samej jej istoty, przesłanki przydatności danej osoby do pełnienia służby poddawane są większym reżimom, niż to ma miejsce w odniesieniu do funkcjonariuszy w służbie stałej. Mając powyższe na uwadze, w okolicznościach niniejszej sprawy zwolnienie skarżącego ze służby uznać należy za uzasadnione, co w świetle art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkuje oddaleniem skargi.