II SA/Ol 789/05
WyrokWSA w Olsztynie2006-03-28
Skład orzekający: Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia WSA Hanna Raszkowska, Sędzia WSA Asesor Katarzyna Matczak (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia niezgodności między zadeklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią gruntów rolnych, organy administracji są zobowiązane do zastosowania sankcji przewidzianych w prawie wspólnotowym, czy też mogą uwzględnić okoliczności wskazujące na brak winy producenta rolnego lub złożenie wniosku poprawnego pod względem faktycznym?Ratio decidendi
Organy administracji nie mogą bezkrytycznie stosować sankcji przewidzianych w prawie wspólnotowym w przypadku stwierdzenia niezgodności między zadeklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią gruntów rolnych. Należy uwzględnić przepisy takie jak art. 44 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001, które wyłączają stosowanie obniżek i wykluczeń, gdy rolnik może wykazać, że jest niewinny lub gdy złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym. W niniejszej sprawie organy pominęły możliwość zastosowania tych przepisów, co stanowiło naruszenie prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz nałożenia kar pieniężnych na producenta rolnego K. J. z powodu zawyżenia zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych w stosunku do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej. Producent rolny twierdził, że niezgodność wynikała z błędnego przekonania o ważności umów dzierżawy i kupna-sprzedaży, a także z faktu, że utracił posiadanie gruntów na skutek sporu z poprzednim dzierżawcą i właścicielami, co zostało ostatecznie rozstrzygnięte wyrokiem sądu. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności i nałożeniu kar, uznając, że producent rolny powinien był wycofać sporne działki z wniosku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 marca 2006: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Katarzyna Matczak (spr.) Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]"czerwca 2005 roku; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Decyzją Nr "[...]" z "[...]"czerwca 2005r. odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił K. J. płatności na rok 2004 z tytułu: Jednolitej Płatności Obszarowej i nałożył karę pieniężną w wysokości 6292,74 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej - inne - i nałożył karę pieniężną w wysokości 7609,35 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W uzasadnieniu podano, że odmówiono przyznania płatności na 2004 rok ze względu na niezgodności (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Z tego powodu wymierzono karę pieniężną w wysokości 13902,09 zł, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych. Podstawę wydanej decyzji i zastosowanej sankcji stanowią: art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla: Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.
W odwołaniu K. J. wniosła o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych o pow. 56,15 ha dzierżawionych od ANR w S. oraz o zniesienie sankcji w okresie trzech lat. Zarzuciła, iż z uzasadnienia decyzji wynika, że różnica między wielkością zadeklarowanych działek a ustaloną ich powierzchnią przez organ wynika ze swobodnego działania producenta rolnego. Nie uwzględniono okoliczności, iż różnica wynika z podpisania z K. L. umów dzierżawy w dniu 9 kwietnia 2004r. i umowy kupna-sprzedaży na te grunty, jak również z dokonanych na tych gruntach upraw rolnych. Dopiero w wyniku sporu pomiędzy byłym dzierżawcą oraz ich właścicielem i na skutek licznych spraw sądowych powzięła przekonanie, iż jej umowy zawarte z K. L. są nieważne, o czym powiadomiła niezwłocznie organ w dniu 21 kwietnia 2005r. zrzekając się dopłat od tych dzierżawionych gruntów.
Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]"sierpnia 2005r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdził, że producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dniu 15 czerwca 2004r. zadeklarował powierzchnię 78,13 ha dla płatności z tytułu JPO i 74,23 ha dla płatności z tytułu UPO. W wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że działki ewidencyjne o nr "[............]" w obrębie geod. S., gm. R. zadeklarowane we wniosku pokrywają się z działkami zgłoszonymi przez innego producenta rolnego w odrębnym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Strona wezwana do złożenia wyjaśnień oświadczyła, że w dniu 9 kwietnia 2004r. zawarła z K. L. umowę dzierżawy wskazanych działek oraz przedwstępną umowę ich kupna - sprzedaży. Przedłożyła także dokumenty dotyczące wypowiedzenia umowy dzierżawy poprzedniemu dzierżawcy, pismo Starostwa Powiatowego w G. z dnia 19 kwietnia 2004r. odmawiające ujawnienia w ewidencji gruntów umowy dzierżawy z dnia 9 kwietnia 2004r. oraz pisemne oświadczenia A. S. i Z. S. o pomocy świadczonej w pracach polowych na gruntach rolnych będących własnością K. L.. Organ orzekający w sprawie ustalił, że wskazane wyżej grunty były pierwotnie dzierżawione przez K. B., któremu w dniu 1 kwietnia 2004r. właściciel wypowiedział w trybie natychmiastowym umowę dzierżawy. Mimo wypowiedzenia umowy dzierżawca ten złożył w dniu 25 maja 2005r. (powinno być 2004r.) wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich oraz wystąpił do Sądu o ochronę naruszonego posiadania. Wyrokiem z dnia "[...]"czerwca 2004r. sygn. akt "[...]" Sąd w trybie ochrony posesoryjnej nakazał K. i M. J. wydanie działek o nr geod. "[............]" o pow. 33,66 ha.
Organ odwoławczy ustalił, iż odwołująca się po zawarciu umowy dzierżawy niezwłocznie przystąpiła do ich uprawy lecz spotkała się ze sprzeciwem ze strony dotychczasowego dzierżawcy, przy czym jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia "[...]"kwietnia 2005r. sygn. akt "[...]" działała ona w błędzie pozostając w przeświadczeniu, że poprzednia umowa dzierżawy dotycząca tej samej nieruchomości rolnej została skutecznie rozwiązana.
Potwierdzono, iż prawidłowo w decyzji organu I instancji została wskazana podstawa prawna odmownej decyzji tj. art. 2 ust. l ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), gdyż wprawdzie odwołująca się była w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w ich posiadaniu lecz w wyniku działań podjętych przez poprzedniego dzierżawcę utraciła ich posiadanie (wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia "[...]"czerwca 2004r.). Mimo utraty legitymacji do otrzymania płatności na sporne działki strona nie wycofała ich z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia 6 lipca 2004r. tj. do dnia otrzymania wezwania organu I instancji informującego o wykrytych nieprawidłowościach.
Wskazano, że w terminie do 15 lipca 2004r. wnioskodawczyni miała możliwość z własnej inicjatywy dokonać zmian dotyczących przeznaczenia lub schematu pomocowego oraz dodać działkę rolną w poparciu o rozporządzenie Komisji (WE) nr 1111/2004 z dnia 14 czerwca 2004 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2199/2003 ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, a w okresie przed 15 lipca do czasu powiadomienia wnioskodawcy o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomienia go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. K. J. miała zatem możliwość wycofania części wniosku z własnej inicjatywy w każdym momencie ale przed powiadomieniem jej o nieprawidłowościach we wniosku, co miało miejsce w dniu 6 lipca 2004r..
Organ odwoławczy powołał się na art. 44 ust. l i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dziennik Urzędowy Nr 327 z 12/12/2001, str. 11-32) dotyczący wyjątków od stosowania zmniejszeń i wykluczeń, jednakże stwierdził, że wykryte w sprawie niezgodności między zadeklarowaną sumą powierzchni działek a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej stanowiły podstawę decyzji odmownej.
Podano, iż powierzchnia zgłoszonych działek - 78,13 ha została zawyżona w porównaniu do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej - 48,24 ha o 61,96%, co obligowało do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 6292,74 zł w stosunku do płatności z tytułu JPO. Natomiast w odniesieniu do UPO zadeklarowana powierzchnia -74,23 ha w stosunku do stwierdzonej w trakcie kontroli - 48,24 ha stanowiła 53,88 %, co obligowało do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 7609,35 zł
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie K. J. wniosła o przyznanie płatności obszarowych JPO oraz UPO za grunty o powierzchni 56,15 ha oraz zniesienie sankcji w okresie trzech lat. Po raz kolejny przytoczyła zarzuty podniesione w odwołaniu stwierdzając, iż została przez organy orzekające w tej sprawie potraktowana jak przestępca, który zawyżył posiadane grunty rolne w celu osiągnięcia korzyści finansowej. Zarzuciła, iż w wydanych decyzjach wskazuje się rozporządzenia unijne, tylko zapomina, iż o ich treści urzędnicy zapomnieli poinformować wnioskodawcy. Podkreśliła, iż nie jest zasadne twierdzenie organu, iż w dniu 21 czerwca 2004r. mogła poinformować o utracie posiadania wskazanych we wniosku gruntów, gdyż wyrok Sądu ogłoszony tego dnia nie był prawomocny, zaś przymiot prawomocności uzyskał w dniu 2 listopada 2004r. Jak zatem we wskazanym terminie do 15 lipca 2004r. miała przed wezwaniem organu poinformować o zmianach zwłaszcza, że winę za naruszone posiadanie ponosiła nie strona skarżąca lecz właściciel tych gruntów Pan L., który nie wydał gruntów poprzedniemu dzierżawcy. Wskazała na niekonsekwencję organu odwoławczego, który w swojej pierwszej decyzji uchylił decyzję organu I instancji nakazując uwzględnienie zarzutów podniesionych przez skarżącą, po czym po wydaniu identycznej w swej treści decyzji polegającej jedynie na zmianie dat uznał już, że argumenty przez nią podniesione nie zasługując na uwzględnienie. Wskazała na orzeczenie Prokuratury w G., która prowadząc postępowanie z wniosku Pana B. przeciwko niej o próbę wyłudzenia na szkodę Skarbu Państwa stwierdziła, że brak jest dowodów wskazujących na popełnienie takiego czynu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu skargi organ powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał dodatkowo na liczne spory prowadzone przez skarżącą oraz poprzedniego dzierżawcę, jak również postępowania przed organami ścigania, które w ocenie organu jednoznacznie świadczą, że uprawnionym do przyznania płatności był poprzedni dzierżawca, którego wniosek o dopłaty był zasadny i on uzyskał status beneficjenta. Okoliczność powyższą potwierdziła także skarżąca, która w dniu 21 kwietnia 2005r. przyznała tę okoliczność wyjaśniając, że w błąd co do posiadania spornych gruntów wprowadzona została przez ich właściciela K. L. Podniesiono, iż w ocenie organu z uwagi na stosunki sąsiedzkie i istniejący spór z poprzednim dzierżawcą skarżąca musiała wiedzieć o konkurencyjnym wniosku, przy czym mimo, iż miała jeszcze czas do 6 lipca 2004r. na wycofanie wniosku co do spornych działek nie uczyniła tego. Agencja przeprowadziła wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w ramach kontroli administracyjnej wniosku i zastosowała art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. i art. 32 i 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. Organ podkreślił, że przepisy te nie przewidują uznaniowości odnośnie stosowania sankcji w nich wskazanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie istniej ą podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia prawa.
Warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określonych przepisami Unii Europejskiej reguluje ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40, ze zm.). Przewiduje ona w art. 2 ust. 2 i 4, że posiadaczowi gospodarstwa rolnego, zwanemu "producentem rolnym", przysługują płatności pod warunkiem posiadania przez niego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż l ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, zaś wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na l ha gruntu rolnego.
Wysokość płatności uzależniona jest zatem m.in. od zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych. Zawyżenie zgłoszonej powierzchni gruntów zagrożone jest sankcjami przewidzianymi w prawie wspólnotowym. Odnośnie do Jednolitych Płatności Obszarowych zastosowanie znajduje przepis art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski,
Słowenii i Słowacji (Dz. U. UE L. nr 328, s. 21), zaś do Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni upraw zastosowanie ma przepis art. 32 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L Nr 327, s. 11). Przywołane przepisy rozporządzeń przewidują zmniejszenie kwoty ustalonych dopłat lub wręcz zakaz przyznania pomocy w przypadku ustalenia w wyniku kontroli różnicy między zadeklarowanym obszarem a obszarem ustalonym.
Błędne jest jednak stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, że w każdym przypadku ustalenia zawyżenia deklarowanej powierzchni działek rolnych organ zobowiązany jest zastosować sankcje przewidziane w prawie wspólnotowym.
W rozpatrywanej sprawie organy pominęły, że do obu rodzajów płatności zastosowanie ma także art. 44 ust. l rozporządzenia nr 2419/2001. Do systemu Jednolitej Płatności Obszarowej przepis ten stosuje się na mocy art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003. Powołany wyżej art. 44 ust. l przewiduje, że obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny.
Mimo że przepisy tego rozporządzenia zostały uchylone, to zgodnie z art. 80 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L Nr 141, s. 18) mają zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych rozpoczynających się przed l stycznia 2005 r. (przepis ten odpowiada w swojej treści art. 68 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004).
Z powyższego wynika więc, że art. 5 ust. l akapit pierwszy rozporządzenia Nr 2199/2003, zgodnie z którym zmniejszenie za dany rok Jednolitej Płatności Obszarowej o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy następuje, gdy w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdzi się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 jest większa niż 3 %, ale nie większa niż 30 % wyznaczonego obszaru (z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001), chyba że wnioskodawca może udowodnić, że rozbieżność pomiędzy liczbą jednostek, dla których wnioskowano o pomoc a liczbą jednostek zmierzonych jest zgodna ze stanem faktycznym lub nie jest zamierzona ani nie jest skutkiem niedbalstwa z jego strony. Te same ograniczenia należy stosować do art. 32 ust. l akapit pierwszy rozporządzenia Nr 2419/2001, przewidującego zmniejszenie pomocy, gdy różnica pomiędzy zadeklarowanym obszarem danej grupy upraw a obszarem ustalonym zgodnie z art. 31 ust. 2, jest większa niż 3 % lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru oraz art. 32 ust. l akapit drugi, w myśl którego pomoc nie jest przyznawana, jeśli różnica jest większa niż 20 % ustalonego obszaru. Niezbędne jest zatem w określonym stanie prawnym, umożliwienie producentowi rolnemu - wnioskodawcy wypowiedzenia się w tej podstawowej dla przyznania płatności bezpośredniej kwestii.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła w dniu 15 czerwca 2004r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w którym kilka zadeklarowanych działek rolnych (o nr ewidencyjnym "[...]" w obrębie geod. S., gm. R.) pokrywało się z działkami rolnymi zgłoszonymi przez innego producenta rolnego w odrębnym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.
W tym miejscu wyjaśnić należy organom orzekającym, że błędna jest ich ocenia, iż przeprowadzone postępowanie potwierdziło okoliczność, iż wprawdzie w dniu złożenia wniosku K. J. posiadała tytuł prawny do zgłoszonych wyżej działek rolnych oraz była ich posiadaczem, jednakże już w dniu 21 czerwca 2004r. utraciła ich posiadanie, gdyż w tym dniu zapadł wyrok Sądu Rejonowego w G. "[...]" Wydział Cywilny sygn. "[...]", nakazujący K. J. i M. J. wydanie W. B. niezabudowanej nieruchomości rolnej składającej się z wymienionych wyżej działek oraz zaniechanie dalszych naruszeń posiadania poprzez zakaz wykonywania na wskazanych gruntach prac rolnych. W związku z powyższym winna niezwłocznie powiadomić organ o tym fakcie i wycofać zgłoszone działki z wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, co uchroniłoby ją - producenta rolnego od ponoszenia sankcji z tytułu zawyżenia powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku.
Przede wszystkich wyjaśnienia wymaga okoliczność, iż wyrok na który powołał się organ odwoławczy wydany został na podstawie art. 478 Kodeksu postępowania cywilnego i dotyczył ochrony naruszonego posiadania, w którym to postępowaniu Sąd nie bada samego prawa do nieruchomości, a jedynie bada ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia. Umknęło organowi orzekającemu w sprawie, iż orzeczenie powyższe, jak słusznie zarzuciła skarżąca na skutek wniesionej apelacji uprawomocniło się dopiero w dniu 2 listopada 2004r., a zatem po upływie terminu wskazanego przez organ odwoławczy jako terminu uprawniającego stronę skarżącą do wycofania wniosku w części dotyczącej zakwestionowanych działek bez konieczności ponoszenia sankcji z tytułu zawyżenia zadeklarowanej powierzchni działek. Na uwagę zasługuje także okoliczność, iż dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego w G. "[...]" z dnia "[...]"kwietnia 2005r. sygn. "[...]" ostatecznie rozstrzygnięta została sprawa dotycząca ustalenia prawowitego dzierżawcy zakwestionowanych działek rolnych o nr ewidencyjnych "[...]" w obrębie geod. S., gm. R. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd podał, że K. J. "w momencie zawierania umowy dzierżawy z K. L. w dniu 9 kwietnia 2004r. działała w błędzie, pozostając w przeświadczeniu, że poprzednia umowa dzierżawy dotycząca tej samej nieruchomości rolnej została skutecznie rozwiązana".
Bezpodstawne jest zatem twierdzenie organu, iż pomimo utraty legitymacji do otrzymania płatności za sporne działki rolne skarżąca nie wycofała skutecznie ze złożonego w dniu 15 czerwca 2004r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich tych działek. Z przekazanych akt administracyjnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że takiego wycofania strona skarżąca dokonała w dniu 21 kwietnia 2005r. przedkładając wraz z pismem w tej sprawie odpis wyroku SR w G. z dnia "[...]"kwietnia 2005r., a zatem niezwłocznie po podjęciu wiadomości, że nie jest dzierżawcą spornych działek rolnych.
Nie znajduje uzasadnienia w materiale przekazanych akt administracyjnych sprawy również pogląd organu odwoławczego, iż skutecznego wycofania spornych działek K. J. mogła dokonać jedynie do dnia 6 lipca 2004r. (data ta potwierdzona została na rozprawie przez pełnomocnika organu), bowiem tego dnia skarżąca otrzymała wezwanie organu z l lipca 2004r. informujące o stwierdzonych nieprawidłowościach w złożonym wniosku i wzywające w trybie art. 50 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych we wniosku, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W piśmie tym organ pouczył o konsekwencjach nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie, polegających na pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w całości lub w części, w której nie udzielono by wyjaśnień. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca nie otrzymała takiego wezwania Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G.. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wezwanie o wskazanej treści zostało wysłane do M. J. Pełnomocnik organu na rozprawie nie był w stanie wyjaśnić w jakim charakterze osoba ta występowała w postępowaniu, jak również wyjaśnić z jakiego powodu zarówno wezwanie organu I instancji, jak i decyzja organu I instancji zostały doręczone tej osobie.
Wobec powyższego niezasadne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że o stwierdzonych nieprawidłowościach w złożonym wniosku o dopłaty bezpośrednie strona skarżąca została powiadomiona w dniu 6 lipca 2004r. Brak jest jakiegokolwiek dowodu w sprawie, iż o takich nieprawidłowościach strona ta została powiadomiona przez organ w okresie do złożenia przez nią 21 kwietnia 2005r. pisma zawierającego żądanie wycofania ze złożonego wniosku o dopłaty bezpośrednie działek rolnych dzierżawionych od K. L.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w celu skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej, powinny być podejmowane odpowiednie środki zwalczające nieprawidłowości i nadużycia finansowe. Jednak Komisja Europejska wprowadzając wyżej cytowane rozporządzenia, w których przewidziane zostały "sankcje" za nieprawidłowości, wskazała również na konieczność uwzględnienia wyjątkowych i zwykłych okoliczności w odniesieniu do wyłączeń i obniżek. Jednocześnie wskazała, że co do zasady obniżek i wyłączeń nie powinno się stosować w przypadku, gdy rolnik może wykazać, iż nie ponosi winy w przedstawieniu nieprawidłowych informacji.
Wobec wyżej stwierdzonych okoliczności zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 5 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 i art. 32 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 w związku z brzmieniem art. 44 ust. l rozporządzenia nr 2419/2001. Wprawdzie organ odwoławczy zacytował art. 44 lit. a i b tego rozporządzenia, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule - dotyczy tytułu IV obejmującego również art. 32 rozporządzenia - nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny oraz obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie których rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku, lecz bezzasadnie odmówił jego zastosowania w okolicznościach tej sprawy.
Mając na uwadze wyżej przedstawiony stan prawny tej sprawy Sąd uznał, że odmowa udzielenia dopłat bezpośrednich z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej w oparciu o art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla: Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 może nastąpić tylko w sytuacji, gdy producent rolny ponosi winę w przedstawieniu nieprawidłowych informacji, przy czym należy rozróżnić sytuację gdy wnioskodawca świadomie podaje zawyżone dane od przypadku, gdy niezgodność jest następstwem posiadania błędnych informacji lub innych niezawinionych okoliczności.
Wobec powyższego organy orzekające w sprawie nie wykazały z uwagi na jakie ustalone w sprawie okoliczności uznały, iż nastąpiło zawyżenie zgłoszonej powierzchni działek rolnych z winy producenta rolnego i nie można było zastosować normy art. 44 art. 44 ust. l rozporządzenia nr 2419/2001.
Działaniem tym naruszono również art. 9 Kpa obligujący organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy winny czuwać również nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu są zobligowane udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 77 § l, 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji odniesie się do wyżej wskazanych przepisów rozporządzeń Komisji wskazując wysokość przysługujących płatności, ewentualnie czy, na jakiej podstawie i w jakiej wysokości należy zastosować potrącenia mając na uwadze wykładnię tych przepisów wskazaną przez Sąd.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło