II SA/Ol 789/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę. Decyzją z 17 października 2018 r. Prezydenta (dalej: "organ pierwszej instancji") ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i lokalami usługowymi w parterze budynku przy ul. [...]. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 20 grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do R.C. (dalej: "skarżący"), [...]. Wyrokiem z 9 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/O1 156/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na powyższą decyzję Kolegium. Prawomocnym wyrokiem z 26 września 2019 r. sygn. II SA/Ol 462/19 Sąd oddalił skargę skarżącego o wznowienie postępowanie sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Decyzją z 18 października 2022 r. po rozpoznaniu wniosku skarżącego, organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z 17 października 2018 r. z uwagi na brak podstawy do jej uchylenia przewidzianej art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia decyzją z 20 stycznia 2023 r. Organ pierwszej instancji postanowieniem z 23 lutego 2023 r. ponownie odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, wywodząc, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. W złożonym zażaleniu skarżący stwierdził, że sprawa dotyczy jego indywidualnego interesu prawnego. Zaznaczył, że w innym postępowaniu, które również dotyczyło ustalenia warunków zabudowy ww. działek, został uznany za stronę. Zarzucił ponadto, że błędnie przeanalizowano oddziaływanie inwestycji, co skutkowało pominięciem podmiotów mogących mieć interes prawny w postępowaniu. Postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 147, art. 149 § 1, art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Stwierdziło, że wnioskodawca wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta z 17 października 2018 r., która jednak nie jest decyzją kończącą postępowanie w sprawie. Od tej decyzji zostało bowiem wniesione odwołanie, po rozpatrzeniu którego decyzją z 20 grudnia 2018 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do trzech podmiotów. Tym samym to Kolegium będące organem, który wydał w tej sprawie decyzję w ostatniej instancji, jest organem właściwym do wznowienia postępowania. Kolegium dodało, że brak właściwości organu administracji publicznej uniemożliwia wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż takie rozstrzygnięcie byłoby obciążone wadą powodującą jego nieważność stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że Kolegium umorzyło postępowanie, lecz nie wskazało dalszego toku postępowania. W związku z tym organ pierwszej instancji nie podjął kolejnych działań, a Kolegium z urzędu również nie podjęło żadnych czynności w tej sprawie. Tym samym wniosek skarżącego pozostał bez rozpatrzenia, mimo iż został złożony prawidłowo. Organ pierwszej instancji po zbadaniu sprawy powinien był przekazać ją właściwemu organowi, czego jednak nie uczynił. Skarżący stwierdził, że choć 19 lipca 2023 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania do Kolegium, to nie było to działanie prawidłowe, gdyż zgodnie z art. 148 k.p.a. powinien był złożyć ten wniosek do organu pierwszej instancji. W związku z powyższym skarżący wniósł o "prawidłowe rozpatrzenie" wniosku i przekazanie go właściwemu organowi. W piśmie procesowym z 18 lipca 2023 r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z 17 października 2018 r. i ponowne rozpatrzenie sprawy z wyłączeniem działki nr [...]. Skarżący przedstawił tok postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w sprawie i wywiódł, że skoro w sprawie zapadły wyroki WSA w Olsztynie, to Sąd ten powinien być właściwy do wznowienia postępowania. Zaznaczył, że złożył wniosek o wznowienie postępowania również do Kolegium i cofnie ten wniosek, który złożył do organu niewłaściwego. Skarżący przedstawił ponadto argumenty, które w jego ocenie przemawiać mają za uchyleniem decyzji ustalającej warunki zabudowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowane postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 19 września 2022 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta z 17 października 2018 r. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Po otrzymaniu wniosku Prezydent był zatem zobowiązany z urzędu zbadać swoją właściwość rzeczową i miejscową w sprawie w celu ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające jego kompetencję do rozpoznania wniosku. Organy administracji mogą bowiem skutecznie działać jedynie w określonym miejscowo i rzeczowo zakresie. Zasada ta dotyczy każdego rodzaju właściwości i obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem również w postępowaniach nadzwyczajnych, na wszystkich etapach tych postępowań. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Jak wynika z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W art. 150 § 1 k.p.a. przewidziano zaś, że organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organem tym może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji – jeżeli nie wniesiono odwołania lub nie przysługiwał ten środek zaskarżenia – albo organ, który rozpatrywał odwołanie. Na gruncie niniejszej sprawy organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania było więc Kolegium, jako organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Oceny tej nie zmienia art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Artykuł 148 § 1 in principio stanowi więc o właściwości do przyjęcia podania, nie zaś do rozstrzygania sprawy z wniosku o wznowienie. Jak już wskazano, to "właściwy organ" – w rozumieniu art. 150 § 1 k.p.a. – wydaje postanowienie, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, jest w każdym przypadku właściwy do przyjęcia podania pochodzącego od strony, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka lub organizacji społecznej. Właściwość, o której mowa w tym przepisie, w zasadzie nie obejmuje innych czynności niż przyjęcie podania i – jeżeli organ nie jest jednocześnie właściwy do orzekania w przedmiocie wznowienia – przekazania go organowi władnemu wydać postanowienie przewidziane w art. 149. W kontrolowanym postępowaniu ocena właściwości organu pierwszej instancji do rozpoznania wniosku skarżącego z 19 września 2022 r. nie została przeprowadzona prawidłowo, gdyż Prezydent pomimo obowiązku przekazania sprawy do Kolegium zgodnie z właściwością (jako organowi, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji), nie przekazał ww. podania, lecz wydał decyzję z 18 października 2022 r. Rozpoznając odwołanie skarżącego od tej decyzji, Kolegium nie dostrzegło opisanego naruszenia prawa i decyzją z 20 stycznia 2023 r. uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, ze wskazaniem na naruszenie wyłącznie formy odmowy wszczęcia postępowania. Wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowienie Prezydenta z 23 lutego 2023 r. narusza art. 150 § 1 k.p.a. Prawidłowo więc zaskarżonym postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Podkreślić należy, że Prezydent, jako organ niewłaściwy, nie mógłby prowadzić postępowania w sprawie wniosku skarżącego, a wydana przez ten organ decyzja, jak zasadnie wskazało Kolegium, dotknięta byłaby wadą nieważności. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przyznać należy, że Kolegium wprost nie zobligowało organu pierwszej instancji do przekazania podania skarżącego według właściwości, lecz obowiązek ten jednoznacznie wynika z treści argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.