II SA/Ol 80/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 listopada 2010 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działając z upoważnienia Burmistrza M., na podstawie art. 5 ust. 2 w związku z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił A.D. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na H.D. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. Z dokumentów załączonych przez wnioskodawczynię do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego wynikało, że w 2009 r. dochód na osobę w rodzinie wyniósł 760,61 zł i był wyższy od kryterium dochodowego, które wynosi 583,00 zł na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, czyli 68 zł, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Wprawdzie wnioskodawczyni otrzymywała w poprzednim okresie zasiłkowym świadczenia rodzinne, jednak kwota dochodu za 2009 r. na osobę w rodzinie została przekroczona o 177,61 zł, co wykluczyło możliwość przyznania wnioskowanych świadczeń w roku zasiłkowym 2010/2011. W złożonym odwołaniu A.D. podała, że jej syn jest niepełnosprawny, gdyż urodził się z zespołem wad wrodzonych. Dziecko wymaga codziennej rehabilitacji i kosztownego leczenia w szpitalach i ośrodkach rehabilitacyjnych, a także częstych kontroli w poradniach specjalistycznych znacznie oddalonych od miejsca zamieszkania. W tej sytuacji pozbawienie jej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest niesprawiedliwe i krzywdzącą. Odwołująca się dodała, że rodzina żyje bardzo skromnie, gdyż większość dochodów przeznaczona jest na leczenie dziecka. W związku z powyższym wniosła o potraktowanie sprawy wyjątkowo i przyznanie świadczeń rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 13 grudnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. Wyjaśniło, że dochód rodziny oznacza przeciętny miesięcznych dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. wynikało, że A. D. i A.D. uzyskali w 2009 r. dochód w kwocie 36.097,66 zł; należne składki wyniosły: na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 2.333,08 zł; na ubezpieczenie społeczne w kwocie 4.706,45 zł; podatek 1.034,00 zł. Wysokość uzyskanego dochodu w 2009 r. wyniosła więc 27.381,82 zł. Faktyczny miesięczny dochód rodziny odwołującej się wyniósł w przeliczeniu na jednego członka rodziny kwotę 760,61 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego musiało więc skutkować odmową przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Kolegium wskazało też, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż dochód na jednego członka rodziny został przekroczony o kwotę 177,61 zł. Kolegium zaznaczyło, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że organy administracji orzekające w sprawie nie miały możliwości jakichkolwiek odstępstw od zasad w zawartych w tej ustawie. Tym samym nie mogły dokonywać obliczeń dochodu rodziny w sposób inny niż wskazał ustawodawca. W złożonej skardze A.D. stwierdziła, że odmowa przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest krzywdząca. Jej syn jest bardzo chorym dzieckiem, codziennie jest rehabilitowany w domu, lecz wymaga specjalistycznej rehabilitacji, a turnusy kosztują około 5.000 zł. Skarżąca dodała, że częste wyjazdy do Warszawy do Centrum Zdrowia Dziecka również są kosztowne. Podniosła, że odebranie prawa do zasiłku spowoduje, że leczenie dziecka będzie coraz trudniejsze, gdyż utraci jednocześnie prawo do 50% zniżki na opłatę za pobyt w szpitalu rehabilitacyjnym. Chociaż jej mąż osiąga wysokie dochody, brakuje im pieniędzy na leczenie dziecka, ponadto spłacają kredyt mieszkaniowy. Wobec powyższego zaskarżona decyzja zabiera im szansę na dalsze leczenie i rehabilitację dziecka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany. Skarżąca ubiega się o zasiłek rodzinny i dodatki z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna H. Dziecko jest niepełnosprawne ruchowo. Z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 10 września 2010 r. wynika, że A. i A.D. uzyskali w 2009 r. łączny dochód w kwocie 36.097,66 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosiły 2.333,08 zł, składki na ubezpieczenie społeczne stanowiły kwotę 4.706,45 zł, należny podatek wyniósł zaś 1.034,00 zł. Uzyskany w 2009 r. dochód małżonków, obliczony zgodnie z zasadami przewidzianymi w § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.), stanowił więc kwotę 27.381,82 zł. Miesięczny dochód rodziny odwołującej się wyniósł więc w przeliczeniu na jednego członka rodziny 760,61 zł. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia rodzinnego i dodatków do tego świadczenia. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. W przypadku jednak, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 tej ustawy). Stosownie do § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129, poz. 1058) wysokość najniższego zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 6 ustawy wynosi miesięcznie 68,00 zł. Prawidłowo zatem organy obu instancji ustaliły, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą, niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który było ustalane przedmiotowe świadczenie, tj. o kwotę 177,61 zł. Powyższe wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. W tej sytuacji okoliczność ponoszenia przez skarżącą bardzo wysokich kosztów koniecznej rehabilitacji jej niepełnosprawnego syna nie mogła wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Przypomnieć bowiem należy, że z art. 7 Konstytucji RP wynika nakaz działania wszystkich organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Podstawą prawną ich działania może być więc tylko wyraźna norma prawna, dopuszczająca określone działanie władcze. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie uznania administracyjnego w przypadku braku wyraźnego przepisu prawa zezwalającego na podejmowanie takich rozstrzygnięć. Natomiast skarżąca w zasadzie wnosi o przyznanie jej spornego zasiłku ze względów słuszności i celowości pomimo tego, że przepisy ustawy wyraźnie taką możliwość wykluczają. Przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która stanowi materialnoprawną podstawę do rozpoznania wniosku skarżącej, uprawniają bowiem organy administracji orzekające w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku wyłącznie do wydania ściśle określonego rozstrzygnięcia w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Organ administracji przyznaje więc zasiłek rodzinny, jeżeli dochód wnioskodawcy (jego rodziny) mieści się w granicach określonych w art. 5 ust. 1 - 3 ustawy (przy założeniu, że pozostałe warunki przyznania tego świadczenia zostały spełnione), jeżeli zaś ten dochód przekracza określone w powołanych przepisach kwoty - odmawia przyznania tego zasiłku. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie upoważnia natomiast organów administracji do swobodnego podejmowania decyzji w sprawach przyznania zasiłku rodzinnego, czyli do wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na zaistnienie w sprawie jakiś okoliczności szczególnych. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, że uzyskany przez rodzinę skarżącej w 2009 r. dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe, to organy administracji musiały odmówić jej przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skargę należało oddalić.