II SA/Ol 801/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat A. K.-S. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wnioskiem z dnia "[...]" D. S. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2017-2018 na dzieci: L. E. S. oraz G. S.. We wniosku nie wskazano osób wchodzących w skład rodziny wnioskodawczyni. Strona złożyła kolejny wniosek, który wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 27 października 2017 r. Ograniczyła w nim wniosek do jednego dziecka – L. E. S. i podała w nim, że w skład jej rodziny wchodzą: D. S., J. S., L. S. i R. S. Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy "[...]" odmówił przyznania D. S. zasiłku rodzinnego na dziecko wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wnioskowanego na L. E. S. W uzasadnieniu decyzji opisano tok postępowania w sprawie oraz wskazano, że w dniu 20 marca 2018 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż od października 2017 r. do 24 grudnia 2017 r. w skład jej rodziny wchodziły cztery osoby (wnioskodawczyni, jej mąż oraz dwoje dzieci: R. i L.), zaś od 25 grudnia 2017 r. rodzina składa się z sześciu osób (rodzina powiększona o dorosłe dzieci: A. i M.). Prowadząc postępowanie wyjaśniające ustalono, że na potrzeby opłat z tytułu gospodarowania odpadami rodzina zadeklarowała cztery osoby. Nadto, z dniem 19 lutego 2018 r., M. S. wymeldował się z pobytu stałego. Z dniem 22 lutego 2018 r. zarejestrowany został w Powiatowym Urzędzie Pracy w "[...]". W podaniu o przyznanie pomocy społecznej z dnia 20 stycznia 2018 r. J. S. wskazał czterech członków rodziny. Również z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 lutego 2018 r. wynika, iż rodzina liczy cztery osoby. W rodzinie nie ma dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, ustalono, że w 2016 r. czteroosobowa rodzina uzyskała następujący dochód: 58.568,72 zł netto (renta inwalidzka 29.830,76 zł powiększona o kwotę niewykorzystanej ulgi na dzieci 2.937,96 zł) uzyskany przez J. S. oraz 12.000,00zł(świadczenie z funduszu alimentacyjnego) uzyskany przez D. S. oraz kwota otrzymana od komornika na poczet alimentów – 13.800 zł. Do dochodu nie wliczono 13.800,00 zł z tytułu wyegzekwowanych alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie wyniósł 932,68 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 674,00 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, D. S. podniosła, że dochód powinien być ustalony przy uwzględnieniu rodziny ośmioosobowej, gdyż tylu członków liczyła ona w 2016 r. Przedstawiła własne wyliczenie dochodu rodziny oparte o założenie, że rodzina liczy ośmiu członków. Strona podniosła, iż z renty uzyskiwanej przez J. S. dokonywane są potrącenia na rzecz świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego. PO rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia "[...]", działając na podstawie art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 2, 2a i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), dalej jako: "ustawa" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej: "k.p.a." Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzje w całości w mocy. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy definiujących pojęcie: zasiłku rodzinnego oraz zasady jego przyznawania, rodziny i dochodu rodziny, Kolegium wskazało, że składając wniosek, skarżąca wskazała czteroosobową rodzinę. Dopiero w odwołaniu podniosła, że rodzina liczy osiem osób. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy złożyła oświadczenie, że od października 2017 r. do 24 grudnia 2017 r. w skład jej rodziny wchodziły cztery osoby (wnioskodawczyni, jej mąż oraz dwoje dzieci: R. i L.), zaś od 25 grudnia 2017 r. rodzina składa się z sześciu osób (rodzina powiększona o dorosłe dzieci: A. i M.). Oświadczenie dotyczące powiększenia rodziny w grudniu 2017 r. stoi w jawnej sprzeczności z urzędowymi informacjami będącymi w posiadaniu organu pierwszej instancji. Od 2015 r. rodzina uiszcza opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi ustalone dla czteroosobowej rodziny. Z dniem 19 lutego 2018 r. M. S. wymeldował się z pobytu stałego. Z dniem 22 lutego 2018 r. zarejestrowany został w Powiatowym Urzędzie Pracy. W podaniu o przyznanie pomocy społecznej z dnia 20 stycznia 2018 r. J. S. wskazał czterech członków rodziny. Również z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 lutego 2018 r. na potrzeby przyznania pomocy społecznej wynika, że rodzina liczy cztery osoby. W związku z powyższym, Kolegium podzieliło ustalenia poczynione w tym względzie przez organ pierwszej instancji. Obliczenia organu pierwszej instancji są prawidłowe, bowiem miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie wyniósł 932,68 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 674,00 zł. W związku z powyższym, rodzina nie spełniła kryterium dochodowego warunkującego uzyskanie oczekiwanego świadczenia. W skardze, wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium, J. S. wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Podniósł, że dochód rodziny został źle obliczony. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie wskazując, że J. S. nie był adresatem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa przez organy. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie przyjmuje się, że podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 355/14, dostępne w Internecie). Od wykazania związku między chronionym przez przepis prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi do sądu. Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że prawo do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego przysługuje m.in. jednemu z rodziców. W niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie rzeczonego zasiłku wystąpiła D. S. i to ona zainicjowała postępowanie w tym przedmiocie. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego wyraża się w tym, że podmiot ten działa we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie na jego rzecz uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego nań obowiązku, wynikającego z obowiązujących przepisów prawa. W niniejszej sprawie oznacza, to że interes prawny do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego posiada wyłącznie D. S., która ubiegała się o przyznanie zasiłku rodzinnego. Tym samym, należy stwierdzić, że skoro po stronie skarżącego nie występuje interes prawny we wniesieniu skargi, to ustalenie przez Sąd, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez podmiot nieposiadający legitymacji skargowej, skutkuje oddaleniem skargi bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Takie stanowisko jednoznacznie jest przyjmowane w orzecznictwie sądowym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 860/10, opub. w LEX nr 745350; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1397/09, opub. w LEX nr 746508; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 925/10, opub. w LEX nr 746928). Mając powyższe na uwadze, orzeczono o oddaleniu skargi skarżącego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi - od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, mając na względzie dyspozycję z art. 250 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).