II SA/Ol 802/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. K. kwotę 16 zł (słownie: szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 12 lutego 2007 r. J. K. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką J. K. Orzeczeniem z tego samego dnia Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności nie zaliczył do osób niepełnosprawnych, natomiast Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Dopiero Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2008 r. zaliczył J. K. do osób niepełnosprawnych, ustalając że niepełnosprawność istnieje od urodzenia i ma charakter okresowy do 30 czerwca 2009 r. Powyższy wyrok uprawomocnił się 16 maja 2008 r. W dniu 9 czerwca 2008 roku Burmistrz przyznał J. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem za okres od 1 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. Jeszcze przed rozstrzygnięciem pierwszego wniosku J. K. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła ona po uprawomocnieniu się wyroku w dniu 28 maja 2008 r. kolejny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. K. Rozpoznając powyższy wniosek Burmistrz decyzją z dnia "[...]" przyznał J. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem J. K. w kwocie 420 zł. miesięcznie, na okres od 1 maja 2008 r. do 31sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, kiedy zgodnie z przepisami prawa przysługuje świadczenie pielęgnacyjne i stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych przesłanki do przyznania tego świadczenia. Od powyższej decyzji odwołała się J. K. wnosząc o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2007 r. Odwołująca się poniosła, że postępowanie o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wniosku z 12 lutego 2007 r. zostało zawieszone do czasu dostarczenia orzeczenia o niepełnosprawności. Natomiast kolejny wniosek o przyznanie świadczenia złożyła ona po zakończeniu postępowania przed sądem, bo była informowana o tym, że tak właśnie ma postąpić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" ( "[...]" ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach tejże decyzji przytoczono treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, iż słusznie zostało przyznane w sprawie świadczenie pielęgnacyjne na rzecz J. K.. Natomiast zgodnie z treścią art. 23 ust.1 i 24 ust. 2 tejże ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek i co do zasady, świadczenie nie może być przyznane za okres wcześniejszy. Organ I instancji oświadczył też, że nie wskazywał, iż wniosek taki może być złożony przez stronę dopiero po dostarczeniu orzeczenia o niepełnosprawności. Odpowiedzialność więc za taki stan rzeczy ponosi wyłącznie strona, bo świadczenie mogło być przyznane dopiero od maja. Skargę na powyższą decyzję wywiodła J. K. zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wskazała, że organ I instancji powiadomił ją o zawieszeniu postępowania w sprawie uprawnień m. in. do świadczenia pielęgnacyjnego do czasu dostarczenia orzeczenia o niepełnosprawności. Skoro postępowanie to było w stanie zawieszenia to jego podjęcie mogło nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu zaliczającego córkę skarżącej do osób niepełnosprawnych, dlatego też wniosek o to świadczenie nie mógł być złożony wcześniej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. W niniejszej sprawie wątpliwości nie może budzić to, że zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), J. K. należało przyznać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Spełnienie warunków do przyznania tego świadczenia potwierdziły w swych decyzjach organy I i II instancji, powyższej okoliczności nie neguje także skarżąca, dlatego też w ocenie sądu w tym przedmiocie wystarczające będzie stwierdzenie, że skarżącej winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Rzeczą najistotniejszą przy rozstrzyganiu tej sprawy pozostawało nie to czy skarżącej winno być wypłacane świadczenie pielęgnacyjne, ale od kiedy to świadczenie winno być wypłacane. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z obowiązującymi zapisami przytacza treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówiącego o tym, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy wypłata świadczenia występuje na wniosek uprawnionego do świadczenia lub osoby działającej w jego imieniu. Prawdą jest także to, iż zacytowane wyżej przepisy są zbieżne z treścią § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Jednak w ocenie sądu treść powyższych przepisów nie mogła skutkować przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko skarżącej dopiero od maja 2008 r. i to nie tylko z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2007 w sprawie P 28/07 ( Dz. U. Nr 200, poz. 1446 ). Wpływ tego wyroku na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zostanie omówiony w dalszej części uzasadnienia. W tym miejscu należy stwierdzić, iż sprawa dotycząca przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na córkę skarżącej trwała bardzo długo, gdyż pierwszy wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego J. K. złożyła w dniu 12 lutego 2007 r., natomiast decyzja o jego przyznaniu na podstawie tegoż wniosku wydana została "[...]" Ta długotrwałość w rozpoznaniu wniosku wynikała z braku orzeczenia o niepełnosprawności i choć nie była efektem opieszałości organów administracji to stwierdzić należy, że wniosek o zasiłek pielęgnacyjny nie został rozpoznany do końca okresu zasiłkowego upływającego 31 sierpnia 2007 r. W tej sytuacji w ocenie sądu jeżeli co do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie zapadła żadna decyzja ( pozytywna lub negatywna ) to nie można wymagać od wnioskodawcy aby składał on kolejny wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Brak rozpoznania wniosku do końca okresu zasiłkowego skutkować musiał przedłużeniem prośby w nim zawartej na kolejny okres zasiłkowy, tylko rozpoznanie wniosku przed upływem okresu zasiłkowego w ocenie sądu może zobowiązywać wnioskodawcę do złożenia kolejnego wniosku o zasiłek pielęgnacyjny na nowy okres zasiłkowy. Dlatego też organy administracji przyznając świadczenie pielęgnacyjne za dany okres zasiłkowy dopiero od maja 2008 r. dopuściły się naruszenia postępowania, uznając że w opisanej wyżej sytuacji świadczenie takie może być przyznane dopiero od miesiąca, w którym wpłynął kolejny wniosek dotyczący tego świadczenia. W sprawie tej istotnego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia nie miało to czy prowadzone postępowanie zastało zawieszone. Pewne wątpliwości budzi czy pismo z dnia 12 marca 2007 r. można uznać za postanowienie ( k- 11 akt administracyjnych ) o zawieszeniu postępowania. Jednak niezależnie od tego czy postępowanie to było zawieszone czy też nie, to skarżąca została poinformowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej o tym, że postępowanie w sprawie o ustalenie m. in. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zawiesza się do czasu dostarczenia orzeczenia o niepełnosprawności. Wobec takiej treści pisma całkowicie zrozumiałe jest rozumowanie skarżącej, która była przekonana, iż kolejny wniosek musiała złożyć po uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności, czyli faktycznie po uprawomocnieniu się wyroku sądu. Jeżeli organ administracji uznawał, że w sytuacji gdy pierwszy wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie został rozpoznany i żeby otrzymać zasiłek pielęgnacyjny należy przed rozpoczęciem kolejnego okresu zasiłkowego złożyć następny wypełniony wniosek to powinien z pewnością poinformować o tym skarżącą w piśmie z dnia 12 marca 2007 r. Brak takiej informacji przy jednoczesnym informowaniu o zawieszeniu postępowania do czasu przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności uznać należało za naruszenie zasady określonej w art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego nakazującej organom administracji udzielania informacji faktycznej i prawnej. W ocenie sądu dotychczas przedstawione rozważania w pełni uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Podkreślić jednak należy, że organy orzekające w tej sprawie nie zwróciły w ogóle uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., w którym to wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca złożenia wniosku w sytuacji gdy niepełnosprawność została stwierdzona w wyniku procedury odwoławczej jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zacytowany wyżej wyrok dotyczył co prawda osoby w wieku powyżej lat 16 legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności jednak w ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2008 r. ( II SA/Lu 788/07 ) powtórzyć należy, iż Trybunał w wyroku swym nie stwierdził aby wpływ na temat jego ustaleń miało to kto dochodzi prawa do świadczeń rodzinnych, jakich świadczeń dotyczy wniosek oraz tego jak przebiegało postępowanie dotyczące stopnia niepełnosprawności. Zakres badania konstytucyjności przepisu dotyczył zakresu normowania, czyli określonego w tym przepisie zakresu obowiązku organu administracji, obejmującego sposób określenia momentu początkowego realizacji uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie można stwierdzić, że decyzja organu I instancji z dnia "[...]" nie była pierwszą decyzją przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Biorąc jednak pod uwagę okoliczności tej sprawy, to jest, że po rozpoczęciu kolejnego okresu zasiłkowego pierwszy wniosek skarżącej nie został rozpoznany i nie zostało rozstrzygnięte czy córka J. K. jest osobą niepełnosprawną to taką decyzję należało wydać w taki sposób jakby to była po raz drugi wydana pierwsza decyzja w tej sprawie. Innymi słowy w ocenie sądu świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane nie od 1 maja 2008 r., a od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 152 tejże ustawy w pkt. II wyroku orzeczono , iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie III wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a.