II SA/Ol 803/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Z akt sprawy przekazanych Sądowi wynika, że w dniu 12 marca 2010r. Z. R. wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego wraz z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzją z dnia "[...]" działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej, Świadczeń i Usług Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał wnioskodawcy zasiłek stały od dnia 1 marca 2010 r. do dnia 31 marca 2010 r. w wysokości 444 zł oraz odmówił przyznania zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2010 r. oraz od tego dnia odmówił przyznania prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Odwołanie od decyzji złożył w terminie Z. R.. Wniósł o zmianę zaskarżonej przez siebie decyzji i przyznanie od 1 marca 2010 r. zasiłku stałego w pełnej wysokości, a wraz z nim prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Odmowę przyznania zasiłku stałego uznał za odwet ze strony pracowników MGOP za to, że wcześniej składał odwołanie od wydanej przez nich decyzji, które uwzględnione zostało przez Kolegium. Pracownikom organu pomocy zarzucił, że podstępnie, bo strasząc rodziców skierowaniem do sądu pozwu o alimenty dla niego wymusili na nich oświadczenie o dobrowolnym alimentowaniu go w kwocie 30 zł miesięcznie tylko dlatego, żeby nie przyznać mu zasiłku w najwyższej kwocie 477 zł. Sprzeciwił się też odmowie przyznania zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2010 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Potwierdził, że od byłej żony uzyskał kwotę wskazaną w decyzji z tytułu podziału majątku wspólnego, ale pieniądze przeznaczyć musiał na zakupienie nowego mieszkania, wyremontowanie go i wyposażenie. W jego ocenie pracownicy organu pomocy zmuszają go do przeznaczenia tej kwoty na zaspokajanie bieżących potrzeb, a on chce przeznaczyć pieniądze na zapewnienie sobie dachu nad głową, ponieważ chce przestać być ciężarem dla swoich rodziców. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z prawidłowo dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń wynika, że Z. R. spełnia ustawowe wymagania, aby uzyskać prawo do zasiłku stałego na okres od dnia 1 marca 2010r. do końca tego miesiąca, tj. do dnia 31 marca 2010r. W tym bowiem czasie jego dochód, jako osoby samotnie gospodarującej, zaliczonej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe wynosił 30 zł i pochodził z dobrowolnie realizowanych przez rodziców świadczeń alimentacyjnych. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Odnośnie wysokości dochodu strony ustalonego przez organ pierwszej instancji po dniu 1 kwietnia 2010r., organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania przez wnioskodawcę w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ pierwszej instancji ustalił, w sposób nie budzący wątpliwości, iż Z. R. uzyskał w kwietniu 2010 r. dochód w kwocie 80 tyś. zł. Skoro tak, to – zdaniem Kolegium - obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego było uwzględnienie tego dochodu w sposób wyżej przedstawiony. Obowiązek ten, wynika z obligatoryjnego charakteru wskazanego przepisu. Niezrealizowanie tego obowiązku byłoby naruszeniem prawa przez organ prowadzący postępowanie, czego organowi temu czynić nie wolno. Kolegium wskazało, iż to w jaki sposób odwołujący się skonsumował uzyskany dochód pozostaje poza regulacja ustawową i nie może mieć wpływu na postępowanie organu pomocy społecznej, o ile uzyskanego dochodu nie marnotrawi, co mogłoby być podstawa do odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Ustawodawca nie pozwala jednak na odliczanie (bądź nieuwzględnianie) dochodu w zależności od celu na jaki został przeznaczony. Organ odwoławczy argumentował, że w myśl art. 8 ust. 3 ustawy od dochodu odlicza się jedynie miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zakup mieszkania, jego remont i wyposażenie nie mieszczą się w podanym wyżej katalogu pomniejszeń dochodu. Skargę na wymienioną decyzję Kolegium złożył Z. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniósł, że decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są dla niego krzywdzące. Oba organy nie wzięły bowiem pod uwagę, że z kwoty stanowiącej wysoki jednorazowy dochód, nie pozostało mu obecnie nic. Wszystkie pieniądze przeznaczył na zakup mieszkania i jego remont. Mieszkanie musiał kupić, bo po rozstaniu z żoną groziła mu bezdomność. Dodał, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, niezdolną do podjęcia pracy. Urząd Pracy pozbawił go statusu osoby bezrobotnej, a w ślad za tym prawa do świadczeń zdrowotnych. Jego stan zdrowia zaś jest taki, że wymaga stałego przyjmowania leków, a pieniędzy na wykupienie lekarstw nie ma. Na skutek wydanej decyzji nie jest objęty także ubezpieczeniem zdrowotnym. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl zasad zawartych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 37 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek stały przysługuje bądź pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź też przysługuje on pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryteria dochodowe, o których mowa, określone zostały w art. 8 ust. 1 w/w ustawy, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Za dochód uważa się zaś sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Stosownie zaś do art. 8 ust. 11 pkt 1 tejże ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, w lutym 2010 r., tj. miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, uzyskał dochód w kwocie 30 zł z tytułu alimentów świadczonych dobrowolnie przez jego rodziców. Nie ulega także wątpliwości, iż w miesiącu kwietniu 2010 r. (karta 34 akt administracyjnych) skarżący otrzymał kwotę 80 tysięcy złotych z tytułu podziału majątku wspólnego. Oceniając zaskarżoną decyzję wskazać należy, że Kolegium prawidłowo przyjęło, że skarżącemu w miesiącu marcu 2010 r. przysługiwał zasiłek stały w kwocie 444 zł. Tak ustalona kwota zasiłku jest bowiem maksymalną wysokością zasiłku stałego jaka może zostać przyznana. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie (taka kwota zasiłku stałego została ustalona § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. Nr 127. póz. 1055). Zasiłek w tej wysokości to maksymalna kwota zasiłku jaką skarżący może otrzymać zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na wysokość zasiłku nie miały więc wpływu alimenty otrzymywane przez skarżącego w kwocie 30 zł miesięcznie. Nie zmieniły one bowiem maksymalnej wysokości zasiłku stałego jaką mógł uzyskać skarżący. Nawet w przypadku, gdyby skarżący nie otrzymywał tychże alimentów, to i tak wysokość zasiłku stałego w marcu 2010 r. nie mogłaby być wyższa niż 444 zł. Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania zasiłku stałego od 1 kwietnia 2010 r. wskazać należy, że także w tej części zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ ma bowiem rację, że należało wziąć pod uwagę – stosownie do treści art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - okoliczność, iż skarżący w kwietniu 2010 r. uzyskał dochód w kwocie 80 tysięcy złotych, co wykluczyło możliwość przyznania zasiłku stałego. Jak wskazano bowiem wyżej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dlatego też kwotę otrzymanej dopłaty z tytułu podziału majątku wspólnego organ zobowiązany był uwzględnić przy ustalaniu sytuacji dochodowej mającej wpływ na prawo do zasiłku stałego. Okoliczność, że skarżący otrzymane środki przeznaczył na własne potrzeby w tym przede wszystkim na zakup mieszkania i już nie posiada otrzymanych środków, nie mogła oznaczać, że organy winny nie brać pod uwagę otrzymanego dochodu, czy też zmniejszyć jego wysokość. Wysokość dochodu pomniejsza się bowiem jedynie o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Rację ma Kolegium wskazując, że konsumpcja uzyskanego dochodu przeznaczonego na potrzeby skarżącego pozostaje poza regulacją ustawową. Organy prawidłowo zastosowały także w sprawie art. 3 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społeczne wyjaśniając, że otrzymany w kwietniu 2010 r. w wysokości osiemdziesięciu tysięcy złotych dochód należy rozliczyć zgodnie z treścią ostatnio cytowanego przepisu w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy poczynając od miesiąca w którym dochód został uzyskany. Oznacza to, że dochód skarżącego połączony z kwotą dobrowolnych świadczeń alimentacyjnych wynosił 6.696,68 zł i znacznie przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku stałego, które obecnie wynosi 477zł, co oznacza, że organy zobowiązane były odmówić przyznania zasiłku stałego. Konsekwencją odmowy przyznania zasiłku stałego, była także odmowa przyznania świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych od 1 kwietnia 2010 r. Stosownie bowiem do art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Za te osoby składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca ośrodek pomocy społecznej (art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Przypisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. jasno stanowią, że w przypadku niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, obowiązkowi takiemu podlegają osoby pobierające zasiłek stały i za te osoby składkę opłaca ośrodek pomocy społecznej. Obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu przysługuje więc jedynie osobom, które nabyły prawo do takiego zasiłku. W konsekwencji więc uprawnienie, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy nie przysługuje w razie nie przyznania zasiłku stałego. Na zakończenie wskazać należy, że wymienione przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie miały obowiązek zastosować się do ich brzmienia. Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił