II SA/Ol 803/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego postanawia odmówić ustanowienia pełnomocnika. Z.R., którego skarga na decyzję w sprawie zasiłku stałego została oddalona wyrokiem z dnia 5 października 2010 r., zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W jego uzasadnieniu stwierdził, iż jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, samotną, niezdolną do podjęcia pracy, bez stałych dochodów i środków do życia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, iż jedyny majątek skarżącego stanowi mieszkanie o pow. 30 m2, a jedynym jego dochodem są "dobrowolne alimenty od rodziców" w kwocie 30 zł miesięcznie. Nadmienił on, iż pieniądze z podziału majątku przeznaczył na zakup mieszkania i remont, by nie stać się bezdomnym; dwa razy miał udar mózgu, ma przepisane leki ale nie przyjmuje ich, gdyż go na to nie stać. Skarżący został zobowiązany do złożenia: (1) oświadczenia podającego przeciętną miesięczną wysokość poszczególnych wydatków i wskazującego źródła pokrywania każdego z nich, (2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, (3) dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za październik 2010 r. W odpowiedzi oświadczył, że "średni wydatek z miesiąca października wyniósł 350 zł - życie 30 zł dobrowolne alimenty od rodziców, 320 zł pożyczył(-) od znajomych 135 zł - czynsz, 90 zł wpłaca na konto spółdzielni Urząd Miejski w P., 45 zł pożyczył(-) od znajomych 55 zł - energia elektryczna, pieniądze pożyczył(-) od znajomych." Do pisma załączył kopie potwierdzeń wpłat należności za czynsz i energię elektryczną oraz wyciąg z rachunku oszczędnościowego za okres od 1 sierpnia do 29 listopada 2010 r. (saldo początkowe: 3,36 zł, saldo końcowe: 3,39 zł). W tym stanie rzeczy stwierdza się, co następuje: Ponieważ strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych [art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.)], zakres rozpatrzenia przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej jednoznacznie wynika, iż strona winna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jej rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym celu, w myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym. Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, istnieje możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania o dostarczenie dodatkowego oświadczenia, czy przedłożenia dokumentów źródłowych. Czynności te podejmowane są po to, aby umożliwić mu należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, czyli uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności w nim wskazane nie okażą się, zdaniem sądu, wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. Tak też należało postąpić w sytuacji, gdy skarżący nie objaśnił, w jaki sposób jest w stanie utrzymać się za 30 zł miesięcznie. Odpowiedź na pytanie o źródła pokrywania wydatków jest jednak równie nieprzekonywująca. Jak bowiem inaczej ocenić twierdzenie, z którego wynika, iż w 78% są nimi pożyczki od znajomych skarżącego (420 zł miesięcznie), skoro przedstawia się on jako osoba znajdująca się w sytuacji nie rokującej nadziei na ich spłatę. W takim razie, zdaniem orzekającego, nie sposób uznać, iż skarżący uwiarygodnił okoliczności uzasadniające jego żądanie. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.