II SA/Ol 803/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Ol 803/10) oddalił skargę W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego. We wniosku z dnia 16 listopada 2010 r. skarżący wniósł o ustanowienie zawodowego pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu stwierdził, iż jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, samotną, niezdolną do podjęcia pracy, bez stałych dochodów i środków do życia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, iż jedyny majątek skarżącego stanowi mieszkanie o pow. 30 m2, a jedynym jego dochodem są "dobrowolne alimenty od rodziców" w kwocie 30 zł miesięcznie. Nadmienił on, iż pieniądze z podziału majątku przeznaczył na zakup mieszkania i remont, by nie stać się bezdomnym; dwa razy miał udar mózgu, ma przepisane leki ale nie przyjmuje ich, gdyż go na to nie stać. Następnie skarżący został zobowiązany przez Referendarza sądowego do złożenia: (1) oświadczenia podającego przeciętną miesięczną wysokość poszczególnych wydatków i wskazującego źródła pokrywania każdego z nich, (2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, (3) dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za październik 2010 r. W odpowiedzi oświadczył, że "średni wydatek z miesiąca października wyniósł 350 zł - życie 30 zł dobrowolne alimenty od rodziców, 320 zł pożyczył(-) od znajomych 135 zł - czynsz, 90 zł wpłaca na konto spółdzielni Urząd Miejski, 45 zł pożyczył(-) od znajomych 55 zł - energia elektryczna, pieniądze pożyczył(-) od znajomych." Do pisma załączył kopie potwierdzeń wpłat należności za czynsz i energię elektryczną oraz wyciąg z rachunku oszczędnościowego za okres od 1 sierpnia do 29 listopada 2010 r. (saldo początkowe: 3,36 zł, saldo końcowe: 3,39 zł). Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2010 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił ustanowienia pełnomocnika wskazując, że skarżący nie uwiarygodnił okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Z. R. złożył sprzeciw. Wskazał, że w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy podał prawdziwe informacje. Wyjaśnił, że jest osobą biedną i przewlekle chorą. W chwili obecnej nie posiada żadnych dochodów, utrzymuje się z pożyczek, które otrzymuje od innych osób i z 30 zł alimentów od rodziców. Otrzymywane pieniądze przeznacza na utrzymanie mieszkania, bo inaczej groziłby mu bezdomność. Na obiady chodzi do rodziców lub znajomych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej jako: ustawa ppsa.). Ponieważ strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zakres rozpatrzenia przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd pragnie podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r. nr 61, poz. 284 ze zm.). W ocenie Sądu skarżący jest osobą znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Z akt administracyjnych, jak i wyjaśnień skarżącego składanych w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej nie posiada stałego źródła dochodu, a utrzymuje się jedynie z pożyczek od znajomych i wsparcia rodziców. Skarżącemu przyznano zasiłek stały w pełnej wysokości jedynie w marcu 2010 r. Ponadto skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy. Posiada niewielkie mieszkanie 30 m², zakupione za środki pochodzące z podziału majątku wspólnego. Z pisma skarżącego z dnia 24 maja 2010 r. kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (karta 48 akt adm.) wynika, że środki jakimi dysponował po podziale majątku wspólnego (82.010 zł kwota otrzymana w kwietniu 2010 r.), przeznaczył w znacznej części na zakup i remont mieszkania, wydatki związane z nabyciem podstawowych sprzętów wyposażenia mieszkania i opłaty notarialne (łącznie 74 435,78 zł) oraz zapłatę kosztów sądowych związanych z podziałem majątku (łącznie 1079, 13 zł). Pozostałe środki skarżący musiał przeznaczać na zakup lekarstw i żywność. Z powyższego zestawienia wynika, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej, a po wydatkach związanych z zakupem mieszkania skarżącemu pozostała niewielka kwota na utrzymanie i nie sposób przyjąć, że z tej kwoty skarżący miałby obowiązek poczynić oszczędności na koszty związane z postępowaniem sądowym przed tutejszym sądem. Jednocześnie wskazać należy, iż w myśl art. 249 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.