II SA/Ol 804/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Glabas Asesor WSA Katarzyna Matczak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz T. O. koszty postępowania sądowego w kwocie 100 zł (sto złotych). Postanowieniem z 21 stycznia 2004r. Burmistrz O. wznowił na wniosek T. O. postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją nr "[...]" z dnia 25 września 2003r. w przedmiocie wymeldowania T. O. z miejsca pobytu stałego w O. przy ul. "[...]". Decyzją z 9 sierpnia 2004r. znak: "[...]", Burmistrz O. na podstawie art. 151 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 2004r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm., dalej: kpa), odmówił uchylenia decyzji z dnia 25 września 2003r. o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 18 listopada 2002r., którym orzeczono nakaz opróżnienia i wydania przez T. O. lokalu mieszkalnego przy ul. "[...]" w O. W dniu 2 lipca 2003r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. dokonał eksmisji T. O. z powyższego mieszkania. Organ I instancji ustalił, iż od daty przeprowadzonej eksmisji T. O. nie zamieszkuje w tymże lokalu, zaś fakt ten stanowi wystarczającą przesłankę do wymeldowania osoby z miejsca pobytu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, póz. 960 ze zm.). Od decyzji tej odwołanie złożył T. O. kwestionując sposób przeprowadzenia eksmisji. Odwołujący się podniósł także zarzuty dotyczące gospodarowania zasobem mieszkaniowym gminy. Decyzją z dnia 29 września 2004r. nr "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda argumentował, iż postępowanie administracyjne wykazało, co potwierdziła w szczególności rozprawa przeprowadzona z udziałem stron postępowania w dniu 24 maja 2004r., że od 2 lipca 2004r. T. O. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem Sądu Okręgowego w O. z 31 marca 2004r. oddalono zażalenie T. O. na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 17 lutego 2004r., którym Sąd ten oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia i odrzucił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 26 września 2004r. w przedmiocie odrzucenia skargi na czynności komornika. Oceniając powyższy materiał dowodowy organ II instancji przyjął, iż dalsze zameldowanie T. O. pod wskazanym adresem byłoby jedynie fikcją meldunkową. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. O. argumentował, iż z powyższego mieszkania został bezpodstawnie wymeldowany, wskutek czego pozbawiono go dachu nad głową oraz środków utrzymania. Wskazał, iż jest osobą chorą i silenie znerwicowaną. Ponadto twierdzi on, iż został oszukany przez organ I instancji, który w trakcie postępowania dał wiarę jedynie nieprawdziwym twierdzeniom byłej żony. T. O. przedstawił zarzuty przeciwko dokonanej eksmisji, wskazując na nieprawidłowości w jej przeprowadzeniu. Skarżący argumentował, iż po dokonaniu eksmisji nadal zamieszkiwał w spornym lokalu, aż do 29 lipca 2003r., kiedy został hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym. Poinformował, iż dopiero po wyjściu ze szpitala nie został wpuszczony do mieszkania, choć posiadał meldunek, a w tym czasie nie wolno było dokonywać eksmisji "na bruk". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Art. 134 § l tejże ustawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wychodząc poza granice skargi Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W sprawie niniejszej, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w toku kontroli legalności aktów podjętych w postępowaniu administracyjnym, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Jedną z podstaw wznowienia postępowania jest pozbawienie strony bez jej winy udziału w postępowaniu (art. 145 § l pkt 4 kpa). Z akt sprawy wynika, iż skarżącemu nie doręczono decyzji z dnia 25 września 2003r. o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, a więc niewątpliwie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania, określona powyższym przepisem. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy bowiem także rozumieć przypadki, gdy nie doręczono jej decyzji. Stosownie do art. 148 § l kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § l pkt 4 biegnie zaś od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa). Z akt administracyjnych wynika, iż przyczyną wznowienia postępowania był brak doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 25 września 2003r. o wymeldowaniu go z miejsca pobytu stałego. Treść art. 148 § 2 kpa wskazuje w sposób jednoznaczny, iż podanie o wznowienie postępowania winno zostać wniesione w terminie jednego miesiąca od chwili dowiedzenia się przez skarżącego o decyzji z 25 września 2003r. Należy przyjąć, iż "zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę (...). Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie tego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji ostatecznych. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania" (Kodeks postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz 6. wydanie str. 657). Tymczasem organ nie wyjaśnił, czy podanie zostało wniesione w terminie. Zaskarżona decyzja, jak i postanowienie o wznowieniu postępowania milczą na ten temat. Podanie o wznowienie postępowania wniesiono 5 stycznia 2004r. Z akt administracyjnych nie sposób ustalić, kiedy faktycznie T. O. powziął wiadomość o decyzji z 25 września 2003r. Pierwsza decyzja organu I instancji z 22 marca 2004r. znak "[...]" , którą wydano w niniejszej sprawie, a która to decyzja została uchylona przez organ II instancji, wskazuje, że skarżący o decyzji z 25 września 2003r. dowiedział się 18 listopada 2003r. w trakcie składania wniosku o wydanie dowodu osobistego. Notatka służbowa z 15 grudnia 2003r. podaje, iż w tym dniu skarżący otrzymał kserokopię decyzji z 25 września 2003r. Z kolei w protokole rozprawy z 24 maja 2004r. skarżący podaje, iż o decyzji dowiedział się 18 grudnia 2003r. Należy więc przyjąć, iż dla skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania, skarżący winien powziąć wiadomość o decyzji z 25 września 2003r. najpóźniej 5 grudnia 2003r. W przypadku stwierdzenia przez organ, iż skarżący dowiedział się wcześniej o decyzji (np. w pierwszej ze wskazanych dat tj. 18 listopada 2003r.) organ nie mógł prowadzić postępowania w sprawie wznowienia postępowania, lecz winien wydać decyzję o odmowie jego wznowienia w oparciu o art. 149 § 3 kpa. W ocenie Sądu decyzja Burmistrza O., która została utrzymana w mocy przez organ II instancji posiada błędne rozstrzygnięcie. Stosownie do treści art. 151 § l kpa organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Natomiast art. 151 § 2 stanowi, iż w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej, ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z mocy art. 146 § 2 nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z przytoczonego brzmienia art. 151 § l pkt l kpa w sposób oczywisty wynika, iż organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej jedynie w przypadku, gdy stwierdzi, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § l i art. 145a § l kpa. W sprawie, jak wskazano wyżej organ ustalił przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § l pkt 4 kpa. Skoro więc zaistniała podstawa wznowienia postępowania, to organ nie mógł wydać decyzji, którą odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej. W przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wznowienia postępowania organ administracji mógł jedynie wydać drugie lub trzecie z przytoczonych wyżej rodzajów decyzji kończących postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Z akt administracyjnych wynika wreszcie, iż odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione bezpośrednio do Wojewody, nie zaś za pośrednictwem organu I instancji. Stosownie do treści art. 129 § l kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Należy więc przyjąć, iż organ odwoławczy, który otrzyma odwołanie bezpośrednio od strony, jest obowiązany przesłać je organowi I instancji. Pośrednictwo tego organu w procedurze przekazania odwołania jest obowiązkowe, gdyż na organ I instancji zostały nałożone obowiązki wynikające z art. 131 i 132 kpa. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, w jakim terminie skarżący dowiedział się o decyzji z 25 września 2003r., a po ustaleniu tej okoliczności wydać decyzję zgodnie z podanymi wyżej wskazaniami.