II SA/Ol 804/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy opłacenia składek za ubezpieczenie emerytalno-rentowe 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adw. A. Ż. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2018 r. E. J. (skarżąca) zwróciła się do organu pierwszej instancji o opłacanie składek do ZUS do celów emerytalno - rentowych. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że ubiega się o rentę z tytułu niezdolności do pracy i po opłaceniu składek mogłaby doliczyć okres pobierania zasiłku stałego do okresu składkowego. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający w imieniu Prezydenta (organ I instancji) decyzją z dnia "[...]" odmówił wnioskowanego świadczenia. Wskazał jednocześnie, że decyzją Dyrektora MOPS z dnia "[...]", (wielokrotnie zmienianą) przyznano stronie zasiłek stały od dnia 1 maja 2015 r. i objęto ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9 % kwoty tego zasiłku w okresie jego pobierania. Wyjaśnił przy tym, że od świadczenia w formie zasiłku stałego nie są opłacane składki na ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Jednocześnie zauważył, że w sprawie skarżącej nie występują okoliczności wskazane w art. 42 ustawy o pomocy społecznej uzasadniające opłacanie przedmiotowych składek. Skarżąca od powyższej decyzji odwołała się w terminie. Wyraziła swoje niezadowolenie i wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy. Wskazała przy tym, że opłacenie składek emerytalno - rentowych umożliwiłoby jej przejście na rentę do ZUS i zaprzestanie opieki w MOPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że brak jest podstaw prawnych do opłacania przez organ administracyjny wypłacający zasiłek stały, składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę pobierającą ten zasiłek. Wskazano, że w myśl obowiązującego prawa osoby pobierające zasiłek stały mogą podlegać tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Świadczenie pomocy społecznej polegające na opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne jest natomiast niezależnym od zasiłku stałego niepieniężnym świadczeniem przyznawanym wyłącznie w przypadku spełnienia warunków z art. 42 u.p.s. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca, pobierająca od kilku lat zasiłek stały, nie spełnia przesłanek z art. 42 u.p.s. niezbędnych do przyznania świadczenia z pomocy społecznej polegającego na opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Wraz z przyznaniem zasiłku stałego skarżącą objęto ubezpieczeniem zdrowotnym, stosownie do unormowań ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W świetle obowiązującego prawa brak jest jednak podstaw prawnych, by strona w związku z otrzymywanym świadczeniem w postaci zasiłku stałego podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Podkreślono, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Strona w przedmiotowej sprawie nie spełniła tych warunków. Skargę na ww. decyzję wywiodła skarżąca, podnosząc argumentację podobną do tej zaprezentowanej w odwołaniu. Skarżąca nie wskazała na naruszenie konkretnych przepisów prawa. Podniosła natomiast, że do tego aby otrzymać rentę zabrakło jej "bardzo niewiele". Całkowity okres składkowy i nieskładkowy, jaki wyliczył jej ZUS wynosi prawie 20 lat. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i nie rokującą na odzyskanie tej zdolności. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2018 r., poz. 2107 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o odmowie opłacenia skarżącej składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Skarżąca wnioskowała do organu I instancji o opłacanie składek do ZUS do celów emerytalno - rentowych. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że ubiega się o rentę z tytułu niezdolności do pracy i po opłaceniu składek mogłaby doliczyć okres pobierania zasiłku stałego do okresu składkowego. Przede wszystkim należy zauważyć, że decyzją Dyrektora MOPS z dnia "[...]", przyznano skarżącej zasiłek stały od dnia 1 maja 2015 r. i objęto ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9 % kwoty tego zasiłku w okresie jego pobierania. Jak słusznie wskazało Kolegium osoby pobierające zasiłek stały mogą podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu. Kwestie ubezpieczenia zdrowotnego osób pobierających zasiłek zostały uregulowane w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018, poz. 1510 j.t.). Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 26 tej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób obejmuje okres od dnia przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do zasiłku (art. 73 pkt 9 ww. ustawy). W przepisach prawa brak jest natomiast podstawy prawnej, która umożliwiałaby opłacanie składek emerytalno-rentowych za osobę pobierająca zasiłek stały. Podobnie nie ma przepisu prawa, który umożliwiałby opłacanie takich składek za osobę której brakuje niewiele do uzyskania renty. Taką zaś argumentację przywołała skarżąca w niniejszej sprawie. Natomiast art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018, poz. 1508 j.t.), u.p.s. stanowi, że za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie. Niewątpliwie dyspozycja przywołanego przepisu art. 42 ust. 1 u.p.s nie dotyczy stanu faktycznego ustalonego wobec skarżącej. Skarżąca bowiem pobiera zasiłek stały w ramach tzw. pomocy społecznej. Nie jest to natomiast w żadnym razie okoliczność uprawniająca ją do żądania opłacania na jej rzecz składek emerytalno-rentowych. Bezpodstawny jest przy tym zarzut, że organy nie wyjaśniły wspomnianego przepisu art. 42 u.p.s. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że przepis ten nie miał w sprawie zupełnie zastosowania. W związku z tym jego szczegółowa wykładnia i sposób zastosowania nie musiały być na gruncie rozpoznawanej sprawy prezentowane. Interpretacja tego przepisu nie powinna jednak budzić wątpliwości. Z pewnością nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie do skarżącej. Przyjąć zatem należy, że skarżona decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Nie może być zatem mowy o naruszeniu przepisów prawa przy wydaniu zaskarżonych decyzji. W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono w pkt 2 na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).