II SA/Ol 808/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu i uzupełnionym następnie zakresie braków formalnych, skarżący – L. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu stwierdził, iż poziom uzyskiwanych przez niego dochodów w stosunku do poziomu wydatków koniecznych nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Skarżący wskazał jednocześnie wydatki miesięczne: leki i inne zakupy związane z poprawą stanu zdrowia – "[...]", żywność – "[...]", odzież i obuwie – "[...]", środki zabezpieczające zdrowie w związku z wykonywaniem zawodu – "[...]", co stanowi łącznie "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. wykazał: ½ domu o pow. "[...]" oraz ½ działki o pow. "[...]", w rubryce nr 10 – dochód z tytułu "pracy w "[...]"" w wysokości "[...]" brutto, natomiast w rubryce nr 11 dodał, iż w miejscowości, w której wykonuje usługi nie ma szans na uzyskanie większych dochodów ze wzglądu na to, że usługi wykonuje się z minimalnym zyskiem. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, wezwany on został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej [w zakresie odnoszącym się do jego aktualnego miejsca zamieszkania; obiektów budowlanych, zlokalizowanych pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1; domu i działki, wykazanych w rubryce nr 7.1. oraz składników majątku wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej (to, że skarżący wykonuje działalność gospodarczą wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej)] oraz finansowej [w zakresie odnoszącym się do przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej za lata 2013-2014; ponoszonych wydatków; ewentualnej pomocy córki ("[...]") w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie oraz wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy]. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym oświadczył, iż we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, omyłkowo wniósł o ustanowienie adwokata, podczas gdy wnosi wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym prosi o informację, czy konieczne jest nadesłanie prawidłowo wypełnionego - zgodnego z jego wolą - wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz czy w tej sytuacji lista oświadczeń i dokumentów, określonych w wezwaniu, ulegnie zmianie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wobec zawartego w piśmie procesowym oświadczenia skarżącego, przyjąć należy, iż zakresem jego żądania objęte jest wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył ani żadnych dodatkowych oświadczeń ani żadnych dokumentów źródłowych. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego majątku, uzyskiwanych przychodów/dochodów, ponoszonych wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, szczególnie w sytuacji, gdy we wniosku nie ujawnił w sposób jednoznaczny faktu prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykazał wydatki, których wysokość przewyższa wysokość zadeklarowanego dochodu, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącego w zakresie jego sytuacji materialnej i tym samym ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji także stwierdzenie, że spełnia on przesłankę, uzasadniającą zwolnienie go od kosztów sądowych w całości lub w części. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania W warunkach niniejszej sprawy skarżący tego jednak nie uczynił. Wskazać należy, iż w piśmie procesowym skarżący wniósł wprawdzie o udzielenie informacji, czy w związku z ujawnioną zmianą zakresu żądania lista oświadczeń i dokumentów, określonych w wezwaniu, ulegnie zmianie, co sugerować może istnienie po stronie skarżącego wątpliwości co do zakresu koniecznych w tych okolicznościach dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, lecz stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy w wezwaniu wyraźnie zakreślono termin, w jakim należy przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe oraz pouczono skarżącego o skutkach niezastosowania się do tego wezwania, nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, chociażby tych co których przedłożenia skarżący wątpliwości nie posiadał, nie może być uznane za usprawiedliwione. Dodać jednocześnie należy, iż w świetle art. 84 ppsa, termin sądowy może być z ważnej przyczyny przedłużony z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem tego terminu. Niezależnie od tego, czy zawarty w piśmie procesowym wniosek skarżącego może być potraktowany za wniosek o przedłużenie terminu, wyznaczonego w wezwaniu, stwierdzić jednak należy, iż w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przedłużenia tego terminu. Skarżący nie wskazał bowiem jakiejkolwiek ważnej przyczyny, rozumianej jako istnienie zobiektywizowanych czynników uniemożliwiających dochowanie wyznaczonego terminu (tak: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2013), która uniemożliwiałaby przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym terminie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.