II SA/Ol 809/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi H. F. na uchwałę Zgromadzenia A z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych i właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i zagospodarowania tych odpadów I. stwierdza nieważność § [...] ust. "[...]" zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałym zakresie; III. zasądza od Z. G. na rzecz skarżącego H. F. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że H. F. wywiódł skargę na Uchwałę nr XX/105/2014 Zgromadzenia Ekologicznego Związku Gmin "Działdowszczyzna" w Działdowie z dnia 24 czerwca 2014 roku w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie zbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych i właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i zagospodarowania tych odpadów, zmienionej uchwałą Nr II/26/2015 z dnia 17 marca 2015 roku. Wniesienie skargi zostało poprzedzone złożeniem przez skarżącego w dniu 15 marca 2016 roku, wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 6r ust. 2d, 3, 3d ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2016 roku poz. 250 ze zm.) oraz Uchwały Nr XXIlI/209/13 Rady Miasta Działdowo z dnia 21 lutego 2013 roku w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy – Miasto Działdowo (Dz. Urz. Woj. Warmińsko - Mazurskiego z dnia 8 marca 2013 roku poz.1096) przez co, zdaniem skarżącego, nie odbierane są od niego z terenu nieruchomości wszystkie frakcje odpadów komunalnych, między innymi przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, odpady budowlane i rozbiórkowe. Skarżący wskazał, że uchwała nie określa sposobu zgłaszania nieprawidłowości na działalność przedsiębiorcy. Zarzucił również, że w § 1 ust. 1 pkt 2 nie określono częstotliwości odbioru z terenu nieruchomości przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, odpadów budowlanych i rozbiórkowych, stanowiących odpady komunalne, a w § 2 ustęp 2 nie ujęto przyjmowania w punkcie selektywnej zbiórki takich odpadów komunalnych, jak akumulatory i chemikalia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej przedwcześnie (uchwała została zmieniona), bądź umorzenie postępowania, ewentualnie – z ostrożności - o oddalenie skargi. Na podstawie zarządzenia z dnia 6 lipca 2016r., w związku z przekazaniem do Sądu uchwały nr IX/59/2016 z dnia 12 maja 2016 r. Zgromadzenia Ekologicznego Związku Gmin "Działdowszczyzna" w sprawie zmiany uchwały nr XX/105/2014 z dnia 24 czerwca 2014 r. Zgromadzenia Ekologicznego Związku Gmin "Działdowszczyzna" w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i zagospodarowania tych odpadów zmienionej uchwałą nr II/26/2015 z dnia 17 marca 2015 r., H. F. został zobowiązany do poinformowania czy cofa skargę na uchwałę z dnia 24 czerwca 2014r. W odpowiedzi w piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2016r. skarżący stwierdził, że po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uchwała po zmianie spełnia normy ustawowe określone w art. 6r ust. 3d. Natomiast w uchwale nie dokonano zmian zgodnych z art. 6r ust. 2d oraz art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tj. nie określono w niej odbioru wszystkich odpadów komunalnych oraz nie określono szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności, czyli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Uwzględniając skargę na uchwałę sąd administracyjny stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została ona wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu brak jest podstaw do odrzucenia skargi, gdyż została ona wniesiona w terminie 60 dni, od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy wskazać, że Sąd kontrolując zaskarżoną uchwałę, przyjął za wzorzec prawny przepisy zmienionej (na dzień 12 maja 2016r.) i aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dalej określanej także jako ustawa (Dz.U. z 2016 roku poz. 250 ze zm.). Wprawdzie zaskarżona uchwała została podjęta 24 czerwca 2014 r. (pierwotny tekst bez wprowadzonych następnie zamian) na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu wówczas obowiązującym, ale następnie już po wprowadzeniu istotnych zamian do tejże ustawy - ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87) – zaskarżona uchwała była dwukrotnie nowelizowana, po dniu 1 lutego 2015 r., tj. po dacie wprowadzenia zmian do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawą z 28 listopada 2014 r. Zarzuty sformułowane przez skarżącego opierają się na dwóch podstawach. Mianowicie strona skarżąca wskazała na brak regulaminu trybu i sposobu zgłaszania przez właścicieli nieruchomości przypadków niewłaściwego świadczenia usług przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości lub przez prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Ponadto w ocenie skarżącego Gmina jest zobowiązana do odbioru wszystkich odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na przepis art. 6c ust. 1 rzeczonej ustawy, zgodnie z którym Gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Natomiast stosownie do przepisu art. 6r ust. 2d w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób. Przywołane wyżej przepisy regulują przejrzyście i precyzyjnie kwestie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Niezasadne jest twierdzenie skarżącego, że Gmina zobligowana jest do odbioru wszystkich odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego poprzez ich bezpośredni odbiór. Przepis art. 6r ust. 2d ustawy ściśle określa co należy rozumieć pod pojęciem pozbywania się. Sprowadza się ono do odbioru odpadów, przyjmowania odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów i w inny sposób. Zwrócić należy również uwagę na przepis art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy, stosownie do których Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności: ustanawiają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej następujące frakcje odpadów: papieru, metalu, tworzywa sztucznego, szkła i opakowań wielomateriałowych oraz odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, w tym odpadów opakowaniowych ulegających biodegradacji (pkt 5); tworzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób zapewniający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a (pkt 6). Z tych przepisów wynikają wytyczne dla gmin, które określają, jakie co najmniej odpady mają być odbierane bezpośrednio z nieruchomości poprzez selektywny odbiór odpadów (art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy), a które odpady winny być co najmniej przyjmowane w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych (art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy). Natomiast stosownie do § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały, ustala się, że w zamian za uiszczoną opłatę, o której mowa w § 1, Punkty Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) świadczą usługi, polegające na przyjmowaniu bezpłatnie odpadów wielkogabarytowych, ZSEiE, metali, opon, drewna, szkła płaskiego, odpadów zielonych, opakowań po farbach i lakierach, wyrobów wielkogabarytowych pochodzących z plastiku (meble ogrodowe, donice, krzesła, stoły, skrzynki itp.), leków przeterminowanych, zużytych baterii i akumulatorków małogabarytowych. Porównując ww. przepis uchwały do przepisu art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, trzeba stwierdzić niezgodność przepisu uchwały z przywołanym przepisem ustawy. W regulacjach uchwały nie wspomniano bowiem o akumulatorach, które wymienione są w przepisie ustawy. Nadto normy ustawowe odnoszą się do pojęcia m.in. chemikaliów, którego brak jest w przepisie § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały. W nim mowa jest jedynie o opakowaniach po farbach i lakierach. Jest to ewidentna niezgodność przepisu uchwały ze wzorcem ustawowym, co skutkuje w ocenie Sądu koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Natomiast w ocenie Sądu § 1 pkt 1 – 3 zaskarżonej uchwały nie narusza art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdyż uchwała w tym zakresie zapewnia odbieranie bezpośrednio od właścicieli nieruchomości, tych odpadów komunalnych, o których mowa w przywołanym art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy. Odnośnie do obowiązku ustalenia wskazanego przez skarżącego regulaminu, podnieść trzeba, że przedmiotowy regulamin został wprowadzony i aktualnie obowiązuje. Potwierdził to sam skarżący w piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2016r. (akta sądowe, k . – 27), stwierdzając, że po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uchwała po zmianie spełnia normy ustawowe określone w art. 6r ust. 3d (uchwała określa także tryb i sposób zgłaszania przez właścicieli nieruchomości przypadków niewłaściwego świadczenia usług przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości lub przez prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych). Na marginesie wskazać wypada skarżącemu, że uchwalenie przez Gminę regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, było obligatoryjne i obowiązek taki wynika z przepisów art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zadania Związku Gmin wynikają zaś z postanowień art. 6r ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Oczywiście uregulowania uchwały dotyczące sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, powinny być kompatybilne z przepisami regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminach. Nie mniej jednak wzorcem kontroli zaskarżonej uchwały dla Sądu może być tylko akt wyższego rzędu, taki jak na przykład ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Nie ma możliwości prawnych badania przez Sąd w niniejszym postępowaniu, zgodności zaskarżonej uchwały z regulaminem utrzymania czystości i porządku w gminie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pkt I stwierdził nieważność § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały. W pozostałym zakresie na podstawie art. 151 ww. ustawy, Sąd w pkt II oddalił skargę. O kosztach orzeczono w pkt III stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy.