II SA/Ol 81/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom postanawia odmówić przyznania K. K. prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – K. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dzieckiem. Do jego majątku należy mieszkanie o pow. "[...]", nieruchomość rolna o pow. "[...]", trzy budynki gospodarcze (rubryka nr 7.1.) oraz ciągnik rolniczy o wartości "[...]" (rubryk nr 7.2.2.). W rubrykach nr 5, 8 i 9 skarżący podniósł, iż rodzina znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej i finansowej. Wskazał, iż w "[...]" spłonął ich dom i od tego czasu mieszkają w "[...]" przerobionym na mieszkanie. Dom nie nadaje się do remontu, a z odszkodowania dostali tylko "[...]". Wskazał, iż zajmują się tuczem bydła "[...]", lecz "[...]" cena tego bydła spadła "[...]", a ich dochody zmniejszyły się. Tucz przestał być opłacalny, dlatego od roku posiadają również bydło mleczne, dzięki któremu możliwe jest obecnie utrzymanie rodziny. Skarżący dodał, iż znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż aktualny dochód nie pozwala "na terminowe spłacanie nawet rat kredytów", a "całe gospodarstwo jest zastawione przez banki (zastaw na ziemię, budynki, sprzęt)". W rubryce nr 10 skarżący wykazał dochód własny z tytułu renty chorobowej w kwocie "[...]" i dochód żony z tytułu "gospodarstwa rolnego" w kwocie "[...]". W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ppsa zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. W sytuacji, gdy skarżący i jego żona posiadają majątek o znacznych rozmiarach – mieszkanie, nieruchomość rolną o pow. "[...]" i inwentarz żywy ["byki, krowy mleczne i młodzież" w liczbie "[...]" sztuk – zgodnie z załączoną do skargi kopią opinii "[...]" (k. 16)] oraz osiągają dochody z tytułu działalności rolniczej i renty w łącznej kwocie "[...]", trudno jest ich uznać za osoby należące do grona osób ubogich. Okoliczność, że "całe gospodarstwo jest zastawione przez banki" (ziemia, budynki, sprzęt) nie ma istotnego wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny skoro skarżący nie podniósł, że wysokość zobowiązań wobec banków przekracza wartość jego majątku, a uzyskiwane dochody nie pozwalają na wywiązywanie się z tych zobowiązań. Skarżący stwierdził wprawdzie, iż w ostatnim czasie doszło do pogorszenia sytuacji majątkowej i finansowej jego rodziny, spowodowanego spłonięciem domu i spadkiem wysokości dochodu z tytułu działalności rolniczej, jednakże w sytuacji gdy skarżący i jego rodzina mają zabezpieczone swoje potrzeby mieszkaniowe, posiadają nieruchomość rolną o dużej powierzchni i liczny inwentarz żywy, a wykazany dochód z działalności rolniczej wielokrotnie przewyższa koszty postępowania w niniejszej sprawie, to wzgląd na wskazane okoliczności nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy. Okoliczności te wpłynęły wprawdzie na sytuację materialną skarżącego i jego rodziny – aktualny dochód nie pozwala, jak stwierdził skarżący, "na terminowe spłacanie nawet rat kredytów", lecz brak terminowego regulowania wydatków nie oznacza braku możliwości ich regulowania, a przy odpowiedniej reorganizacji tych wydatków, także w terminie. Skarżący nie wykazał zatem, że aktualny dochód nie jest wystarczający na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków rodziny i poczynienie jakichkolwiek oszczędności z przeznaczeniem na koszty postępowania. Mając natomiast na uwadze jego wysokość oraz wysokość tych kosztów, które na obecnym etapie postępowania sądowego ograniczają się w istocie do wpisu od skargi w kwocie 300 zł, jak również stan majątkowy skarżącego i jego żony, stwierdzić należy, iż nie wykazał on aby nie posiadał i nie był w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.