II SA/Ol 811/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. G. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia społecznego postanawia odmówić ustanowienia adwokata. C. G. po oddaleniu jego skargi wyrokiem z dnia 6 listopada 2007 r. złożył wniosek o ustanowienie adwokata. Z zawartego w nim oświadczenia wynika, iż wnioskodawca utrzymuje się z żoną z jej wynagrodzenia za pracę, wynoszącego miesięcznie 1200 zł brutto, a ich jedyny wartościowy majątek stanowi dom o powierzchni 90 m2. Na skutek wezwań z 13 grudnia 2007 i 4 stycznia 2008 r. skarżący dostarczył wydruk z listy płac, z którego wynika, iż w listopadzie 2007 r. wynagrodzenie jego żony wyniosło 1118,58 zł netto, oraz wyciągi z jej dwóch rachunków bankowych. Pierwszy z nich odnotowuje wystąpienie w okresie od 1 października do 31 grudnia 2007 r. operacji w postaci: pobrania prowizji, spłat raty kredytu, opłat za rachunek, naliczenia odsetek od salda dodatniego, opłat za obsługę karty. Saldo początkowe wynosi 384, 42 zł a końcowe 98, 24 zł. Z drugiego wydruku wynika, iż 5 kwietnia 2007 r. zaciągnięto kredyt na kwotę 800 zł, którego spłata przypada na 15 stycznia 2008 r. Ze względu na korzystanie przez skarżącego z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych [art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami)], odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy (art. 262 w/w ustawy). Stosownie do normy wynikającej z art. 246 § 1 tejże ustawy przedmiotowy wniosek podlegałby zatem uwzględnieniu, gdyby strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika lub nie może tego uczynić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy więc od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Stąd też w jej interesie leży należyte uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jej rzecz wyjątku od zasady samodzielnego poniesienia kosztów postępowania sądowego (art. 199 w/w ustawy). Ze stosowanej normy wynika przy tym, iż nie wystarczy wykazanie, że poniesienie kosztu usługi profesjonalnego pełnomocnika pogorszy sytuację materialną strony, bowiem chodzi co najmniej o taką sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tego kosztu spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb bytowych. Nie sposób stwierdzić, iż wskazane przesłanki zostały spełnione w niniejszej sprawie. Wnioskiem, jaki nasuwa się w związku ze spłaceniem kredytu ("pożyczki od ręki") jest to, iż małżeństwo posiada zdolność kredytową, stosowną do wykorzystania w zaistniałej sytuacji. Należy podkreślić, iż skarżący nie zasygnalizował okoliczności, które podważałyby racjonalność takiego rozumowania. W tym stanie rzeczy nie dałoby się usprawiedliwić przerzucenia wydatku ustanowienia adwokata na współobywateli, wypracowujących przecież dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych prawo pomocy winno być bowiem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na względzie postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.