II SA/Ol 811/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi "F." sp. z o.o. w W. na pismo Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie informacji o wyrejestrowaniu automatu do gier o niskich wygranych i braku możliwości jego przemieszczenia postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) uiszczoną tytułem wpisu. Wnioskiem z dnia "[...]", który wpłynął do Naczelnika Urzędu Celnego w O. w dniu "[...]", "F." sp. z o.o. w W. w nawiązaniu do uzyskanych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych złożyła do rejestracji w Komputerowym Rejestrze Automatów do Gier KRAG druki GL-2, w sprawie zgłoszenia przemieszczenia w nowe lokalizacje 8 automatów, w tym m.in. automatu APEX MULTI MAGIC III o nr fabrycznym FLD0030. Pismem z dnia "[...]", nr "[...]", Kierownik Referatu Akcyzy i Gier w Urzędzie Celnym w O. działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w O. poinformował Spółkę "F.", iż jak wynika z uzyskanych informacji przedmiotowy automat o nr fabrycznym FLD0030 oraz nr rejestracyjnym GL-7240-III/019765/2009 został wyrejestrowany na podstawie § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych i figuruje w systemie KRAG jako wycofany z dniem 1 kwietnia 2011r. Tym samym, nie jest możliwe przesunięcie wskazanego automatu. Jednocześnie pouczono stronę, iż w przypadku stwierdzenia, że odmowa narusza prawo, zgodnie z art. 52 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stronie przysługuje możliwość wezwania Naczelnika Urzędu Celnego w O. w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma, do usunięcia naruszenia prawa, zaś w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa, a także w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przysługuje stronie prawo złożenia skargi do WSA w O. za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Pismem z dnia 30 maja 2012 r. Spółka " F.", reprezentowana przez radcę prawnego, M. K. wezwała Naczelnika Urzędu Celnego w O. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uznanie, iż rejestracja automatu do gier o niskich wygranych o nr fabrycznym FLD0030 i nr rejestracyjnym GL-7240-III/019765/2009 nadal obowiązuje. Z kolei w przypadku uznania, iż pismo organu z dnia "[...]" stanowi decyzję, stwierdzającą wygaśnięcie rejestracji, wniesiono o potraktowanie niniejszego pisma jako odwołania z żądaniem uchylenia w całości zaskarżonej decyzji w trybie art. 226 Ordynacji podatkowej lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia rejestracji. Pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych przez błędną jego wykładnię, sprowadzającą się do błędnego wniosku, iż rejestracja automatu do gier o niskich wygranych wygasa na podstawie § 10 ust. 4 pkt 1 wskazanego rozporządzenia wraz z wygaśnięciem zezwolenia, w ramach którego aktualnie automat nie jest już eksploatowany, nawet w sytuacji, gdy przed wygaśnięciem zezwolenia, w ramach którego automat był poprzednio eksploatowany, zostanie on przemieszczony do punktu gier objętego zezwoleniem nadal aktywnym oraz naruszenia art. 121 § 1 i 2 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez brak wyjaśnienia stronie, jakie skutki prawne ma wywołać pismo organu z dnia 14 maja 2012 r. i brak podania przepisu prawa powszechnie obowiązującego, z których skutki te mają wynikać, w szczególności w sytuacji gdy zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym rejestracja przedmiotowego automatu nie wygasła, a z punktu widzenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie istnieje coś takiego jak tzw. "system KRAG", na który powołuje się organ, a zatem jakiekolwiek adnotacje w tym systemie nie wywołują skutków prawnych. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 i art. 144 ustawy o grach hazardowych poprzez nierozstrzygnięcie sprawy wygaśnięcia rejestracji automatu w drodze decyzji. Ponadto, w przypadku uznania przedmiotowego pisma organu za decyzję, podniesiono zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej poprzez brak podania podstawy procesowej decyzji oraz uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia, niezebranie całego materiału dowodowego, w szczególności dowodów na okoliczność przemieszczeń spornego automatu oraz czy był on przemieszczany między zezwoleniami przed wygaśnięciem zezwolenia właściwego dla poprzedniego miejsca eksploatacji automatu, niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia rejestracji automatu oraz niedoręczenie go stronie, niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia rejestracji, błędne pouczenie o trybie odwoławczym. Ewentualnie, jako zarzut alternatywny podniesiono zarzut naruszenia art. 23a ust. 6 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 16 i 17 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 87 § 1 Konstytucji RP i art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady hierarchii aktów prawnych i bezpodstawne zastosowanie § 10 ust. 4 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, który nie obowiązywał w dacie orzekania przez organ, tj. w dniu 14 maja 2012 r., zaś kwestia wygaśnięcia rejestracji kompleksowo uregulowana jest w akcie rangi ustawowej, tj. w art. 23a ust. 6 ustawy o grach hazardowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Naczelnik Urzędu Celnego w O. stwierdził, iż postępowanie organu w przedmiotowym zakresie nie narusza prawa. W związku z tym "F." Spółka z o.o. w W., reprezentowana przez radcę prawnego, M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na pismo Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia "[...]", podnosząc następujące zarzuty: - naruszenie art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 i art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2011 r. o grach hazardowych oraz w zw. z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez rozstrzygnięcie o wygaśnięciu (utracie ważności) rejestracji automatu w innej formie niż decyzja, podczas gdy takie rozstrzygnięcie jest rozstrzygnięciem o charakterze władczym, bezpośrednio wpływającym na prawa skarżącej Spółki, gdyż stwierdzenie przez organ wygaśnięcia rejestracji automatu pozbawia skarżącą prawa do jego eksploatacji, zaś sama informacja o wycofaniu automatu z nieznanego przepisom prawa powszechnie obowiązującego systemu "KRAG" nie jest czynnością organu, o jakiej mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; - naruszenie art. 223 i art. 210 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej przez błędne pouczenie skarżącej o przysługujących jej środkach zaskarżenia; -naruszenie art. 23a ust.6 ustawy o grach hazardowych, art. 16 ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, a także zasad: lex posteriori derogat legi priori oraz wynikającej również z art. 87 § 1 Konstytucji RP – lex superior derogat legi inferiori przez bezpodstawne zastosowanie § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w dacie, w której przepis ten już nie obowiązywał i stwierdzenie wygaśnięcia (utraty ważności) rejestracji spornego automatu, gdy nie ziściły się ustawowe przesłanki określone w art. 23a ust. 6 ustawy o grach hazardowych uprawniające do stwierdzenia wygaśnięcia rejestracji spornego automatu; -w przypadku nieuznania zasadności powyższego zarzut – naruszenie § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych przez bezpodstawne stwierdzenie wygaśnięcia (utraty ważności) rejestracji spornego automatu i jego wyrejestrowanie, w sytuacji nieziszczenia się przesłanki faktycznej do zastosowania § 10 ust. 4 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, tj. braku wygaśnięcia zezwolenia właściwego dla ostatniego miejsca eksploatacji spornego automatu i braku wygaśnięcia jakiegokolwiek zezwolenia, w ramach którego ten automat był eksploatowany przed przemieszczeniem go, zgodnie z § 14 ust. 3 powołanego rozporządzenia, do punktu gier objętego innym, w chwili przemieszczenia, aktywnym zezwoleniem na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Ponadto zarzucono naruszenie art. 187 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, tj. brak zebrania i rozpatrzenia jakichkolwiek dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację, czy ziściły się przesłanki faktyczne do zastosowania § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, w szczególności brak zbadania przez organ historii eksploatacji spornego automatu w punktach gier objętych różnymi zezwoleniami poprzez analizę decyzji udzielających zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych stronie skarżącej przez właściwe organy oraz dokonywanych w trybie przepisów powołanego rozporządzenia przemieszczeń spornego automatu między punktami gier objętymi różnymi zezwoleniami. W związku z podniesionymi zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu lub ewentualnie o odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność jej wniesienia w trybie art. 53 § 2 w zw. z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazanym przez organ w pouczeniu, wobec niewyczerpania przez skarżącą Spółkę środków zaskarżenia. W uzasadnieniu podniesiono, iż w niniejszej sprawie niezbędne jest ustalenie charakteru prawnego pisma organu z dnia 14 maja 2012 r., stanowiącego przedmiot zaskarżenia, a mianowicie, czy jest to akt o jakim mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też jest to decyzja. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na stwierdzenie, czy strona skarżąca została prawidłowo pouczona przez organ o przysługujących jej środkach zaskarżenia, a tym samym, czy skarga jest dopuszczalna i może być merytorycznie rozpatrzona. W ocenie strony skarżącej, powołującej się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, przedmiotowe pismo organu należy uznać za decyzję stwierdzającą wygaśnięcie rejestracji automatu i w konsekwencji wniesiona skarga powinna zostać odrzucona. Odnosząc się do zarzutów merytorycznych, w przypadku uznania zaskarżonego pisma za akt o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podniesiono, iż pozbawienie prawa do eksploatacji w drodze cofnięcia rejestracji lub stwierdzenia jej wygaśnięcia wymaga decyzji administracyjnej. Podkreślono, iż zaskarżony akt nie zawiera uzasadnienia faktycznego i nie wiadomo na podstawie jakich okoliczności faktycznych i dowodów organ uznał, że ziściły się przesłanki uzasadniające zastosowanie § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Zauważono przy tym, iż w przepisie tym nie wskazano wyraźnie, czy chodzi o wygaśnięcie zezwolenia miejsca pierwotnej eksploatacji, czy też ostatniego miejsca eksploatacji. Podniesiono również, iż organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego ani nie zebrał i nie rozpatrzył istotnych dla sprawy dowodów, zaś opisany przez stronę skarżącą stan faktyczny niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż rejestracja przedmiotowego automatu nie mogła wygasnąć na podstawie § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Jednocześnie poddano w wątpliwość możliwość zastosowania przez organ wskazanego przepisu w dacie wydania zaskarżonego aktu, w związku z wejściem w życie nowelizacji ustawy o grach hazardowych oraz nowych przepisów wykonawczych do ustawy. Strona skarżąca zwróciła również uwagę na fakt, iż funkcjonowanie systemu KRAG nie jest regulowane żadnymi przepisami prawa powszechnie obowiązującymi i w zasadzie każdy, kto ma do niego dostęp może dokonać dowolnych wpisów. Zatem informacje zawarte w tym systemie nie powinny wpływać na prawa i obowiązki właścicieli automatów. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślono, iż treść informacji zawartych w Komputerowym Rejestrze Automatów i Gier KRAG jest wtórna do działań uprawnionych organów celnych w zakresie udzielonego zezwolenia, poświadczenia rejestracji automatu, zatwierdzenia zmiany lokalizacji automatu lub urządzenia do gier. W ocenie organu błędne jest twierdzenie strony skarżącej, iż przekazana informacja o przeszkodzie w realizacji złożonego przez Spółkę wniosku jest rozstrzygnięciem w zakresie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu. Stąd też nieuprawniony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej. Jednocześnie organ uznając, iż przekazana informacja stanowi akt objęty kontrolą sądu, zawarł pouczenie o przysługujących Spółce uprawnieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie: p.p.s.a, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne akty lub czynności niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Art. 3 § 3 powołanej ustawy rozszerza właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest pismo Kierownika Referatu Akcyzy i Gier w Urzędzie Celnym w O. działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w O. informujące o wyrejestrowaniu automatu do gier oraz braku możliwości jego przemieszczenia. Pisma tego nie można jednak zakwalifikować jako aktu administracyjnego lub też czynności z zakresu administracji publicznej, na które służyłaby skarga do sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzenia strony, iż przedmiotowe pismo należy potraktować jako decyzję administracyjną w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Wskazać przede wszystkim należy, iż nie ulega wątpliwości, iż cofnięcie rejestracji automatu winno nastąpić w drodze decyzji. Podstawę taką stanowi treść art. 23a ust. 7 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), który wszedł w życie 14 lipca 2011r. Jednakże nawet w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003r. w sprawie warunków urządzenia gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102 poz. 946 ze zm.), wydanego na podstawie art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm.), który obowiązywał pomimo uchylenia całej ustawy z 1992r. o grach i zakładach wzajemnych na mocy art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych powszechnie przyjmowano, iż cofnięcie rejestracji dokonywane jest w trybie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się także możliwość uznania, iż pismo organu skierowane do strony może być potraktowane jako decyzja administracyjna. Musi ona jednak zawierać przynajmniej podstawowe elementy decyzji, takie jak: wskazanie organu wydającego, adresata decyzji, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby upoważnionej (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 1999r. Sygn. akt I SA 1509/98, LEX nr 48728, wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r. Sygn. akt III SAB 34/01, LEX Nr 79247). Przedmiotowego pisma nie można jednak uznać za decyzję administracyjną, gdyż nie zawiera ona rozstrzygnięcia co do kwestii cofnięcia rejestracji automatu do gier, a jedynie informację o takim rozstrzygnięciu podjętą przez inny organ. Z akt sprawy wynika bowiem, iż do wyrejestrowania przedmiotowego automatu doszło w Urzędzie Celnym w L. Zatem Naczelnik Urzędu Celnego w O. nie podejmował rozstrzygnięcia o wyrejestrowaniu przedmiotowego automatu, a tym samym zaskarżonego pisma nie można uznać za decyzję o cofnięciu rejestracji automatu do gry. Nie można także uznać, iż stronie służy skarga na pismo informujące o braku możliwości przemieszczenia automatu do gier. Z treści art. 23c ustawy o grach hazardowych obowiązującego w dacie zgłoszenia przemieszczenia automatu wynika jedynie, iż podmiot eksploatujący zarejestrowany automat lub urządzenie do gier jest obowiązany informować pisemnie naczelnika urzędu celnego o zamiarze przemieszczenia automatu lub urządzenia do innego miejsca eksploatacji - co najmniej na 7 dni przed dokonaniem tej czynności. Także § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz.U. z 2012r. poz. 312) określa jedynie dane, jakie winno zawierać to zgłoszenie oraz warunki jakie winny być spełnione w nowym miejscu eksploatacji automatu. Z przepisów tych nie wynika natomiast, aby organ w tym zakresie podejmował jakąkolwiek czynność, czy tez wydawał jakikolwiek akt administracyjny. W związku z tym brak jest przedmiotu zaskarżenia, a pismo Naczelnika Urzędu Celnego w O. stanowi zwykłą informację. Pomimo zatem błędnego pouczenia zawartego w przedmiotowym piśmie skarga do sądu administracyjnego stronie nie przysługuje. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę jak niedopuszczalną należało odrzucić. O zwrocie wpisu orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.