II SA/Ol 812/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Na etapie wniesienia skargi W.K. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. Podał, iż żyje w skrajnym ubóstwie. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku /zaświadczenie - k. 21 akt/. Utrzymuje się z najmu nieruchomości w S., za który otrzymuje 480 zł miesięcznie /PIT-36 - k. 16-18/, i z pomocy społecznej w kwocie 130 zł, w tym 50 zł zasiłku na żywność miesięcznie /decyzje MOPS - k. 19 i 20/. Sam prowadzi gospodarstwo domowe, a jego jedyny majątek stanowią: udział wynoszący 8/60 części (ok. 60 m2) domu w S., mieszkanie o pow. 56 m2 (w G.) i udział wynoszący 1/5 części nieruchomości w K. (rodzaj nie został podany). Posiadane nieruchomości, prócz lokalu w G., które służy zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych, są wystawione na sprzedaż w biurach nieruchomości. Skarżący nadmienił, iż wszystkie wartościowe rzeczy po rodzicach sprzedał do 2013 r. Płaci co miesiąc 500 zł raty podatku spadkowego /dowody wpłaty - k. 15/. Skarżący został zobowiązany do złożenia w ciągu 7 dni: 1) oświadczenia: a) podającego kwotę "kosztów utrzymania mieszkania" (sumę opłat za prąd, gaz, wodę i wywóz śmieci) - wpisaną niewyraźnie w rubryce 11 formularza wniosku, b) wyszczególniającego pozostałe wydatki (poza ww. kosztami i podatkiem spadkowym) wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością, c) wskazującego źródło finansowania wydatków nie znajdujących pokrycia w dochodach wymienionych w rubryce 10 formularza wniosku, d) wyjaśniającego, z jakich źródeł pochodziły w 2015 r. dochody inne niż czynsz z tytułu najmu i czy - a jeśli tak, to kiedy - zostały one utracone; e) określającego rodzaj i wysokość kosztów uzyskania przychodu w poszczególnych miesiącach, począwszy od początku 2015 r.; 2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych - za okres od 1 czerwca 2016 r. do dnia odbioru wezwania; 3) kopii dowodów poniesienia w lipcu br. wszystkich stałych wydatków związanych z zamieszkiwanym lokalem (prócz wymienionych w punkcie 1 a wezwania również zobowiązania względem podmiotu administrującego budynkiem); 4) kopii dowodu odbioru w lipcu br. czynszu z tytułu najmu; 5) kopii umowy najmu. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie o tym, iż niezastosowanie się do niego może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W piśmie z 16 sierpnia 2016 r. /k. 26-27/ skarżący oświadczył: "Żyję w ubóstwie i moje życie przekłada się na zastój bytowy w G. z braku środków finansowych na jego normalność, w tym nie posiadam w miejscu zamieszkania żadnych dokumentów w przedmiocie wynajmu nieruchomości w S. oprócz zestawienia liczb. I tak: AD. a) suma kosztów zamieszkania z rubryki to kwota 150,00 zł - w tym zalegam z zapłatą za wodę ok. 40,00 zł i w tej kwocie są wydatki na zakup środków czystości, jak płyn do mycia okien i podłóg, polerowania mebli (...). AD. b) jeżeli cokolwiek mi zostaje wydaję na żywienie (obiady staram się jeść u rodziny), trudno jest określić tą kwotę, ale około od 0,00 zł do 50,00 zł miesięcznie. AD. c) nie mam innych stałych źródeł utrzymania niż okazane i wiadome sądowi orzekającemu, okazyjnie sprzedaję złom. AD d) inne dochody w roku 2015 to zasiłek PUP w G., został utracony dnia 24.04.2015 rok. AD. e) (...) całkowite koszty uzyskania przychodów z nieruchomości w S., mój udział to 8/60 całości: za rok 2015 koszty całości za: styczeń - 4 548,44 zł luty - 5 303,92 zł marzec - 5 123,12 zł kwiecień - 5 066,60 zł maj - 5 114,28 zł czerwiec - 5184,85 zł lipiec - 5 923,84 zł sierpień - 4 526,70 zł wrzesień - 5 119,20 zł październik - 5 976,93 zł listopad - 5 331,94 zł grudzień - 3 053,39 zł odliczyłem za rok 2015 koszty amortyzacji w kwocie 2 566,80 zł. Rodzajowo to wydatki na: m,inn, na podatek od nieruchomości, ubezpieczenie budynku, wywóz nieczystości, opłata za wodę, konserwacja, sprzątanie, bieżące remonty - wymiana okien, malowanie elewacji i inne bieżące naprawy budynku. Oświadczam, że nie jest mi znany szczegółowy spis wydatków miesięcznych, jest mi natomiast wiadome, że koszty uzyskania przychodów nieruchomości w S. kontroluje na bieżąco Urząd Skarbowy w S. i na dzień dzisiejszy nie jest mi znane jakoby były jakieś nieprawidłowości w ich uzyskaniu. AD. 2. (...) nie posiadam rachunków bankowych AD. 3 w załączeniu składam kopie dowodów poniesienia stałych wydatków za miesiąc lipiec 2016 roku, w tym: za prąd - 105,96 zł za wodę i kanalizację - 62,18 zł AD. 4 w załączeniu składam kopie odbioru czynszu za miesiąc lipiec 2016 roku AD. 5 Nie jestem w posiadaniu kopii umów najmu z powodu ich nie podpisywania (odziedziczyłem w spadku), nie posiadam tych umów w miejscu zamieszkania w G., o ile mi wiadomo oryginały tych umów są złożone w Urzędzie Skarbowym w S., na wniosek można uzyskać ich uwierzytelnione kopie. Ja nie mogę dokonać tej czynności, gdyż nie mam zgody na dokonanie jej przez innych współwłaścicieli nieruchomości (piętnaście osób)." Do pisma dołączone zostały kopie faktury za wodę i ścieki /k. 28/, dowodu wpłaty należności za energię elektryczną /k. 28/ i dokumentu zatytułowanego "wypłata", w którym figuruje jedynie W.K. jako "nabywca", a którego przedmiotem jest "wyrów. za czerwiec 2016" (216,67 zł) i "wypł. za lipiec 2016" (440,00 zł) /k. 29/. W tym stanie rzeczy zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest on obowiązany złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Konieczność taka zaistniała na gruncie niniejszej sprawy Według informacji przedstawionych na formularzu wniosku, w ciągu miesiąca wydatki skarżącego na same tylko "koszty utrzymania mieszkania" (150 zł) i ratę podatku spadkowego (500 zł) o 40 zł przekraczają wpływy do jego budżetu (610 zł). Nadto z załączonego zeznania podatkowego za ubiegły rok wynika, iż 1/12 jego rocznego przychodu z najmu wynosi 1372,53 zł, czyli jest o 892,53 zł wyższa niż zadeklarowany we wniosku miesięczny dochód z tego tytułu (480 zł). Roczne zaś koszty uzyskania przychodu to 11314,31 zł, co po odjęciu wskazanej w odpowiedzi na wezwanie kwoty amortyzacji (2566,80 zł) oznacza, iż deklarowane przez skarżącego wydatki ponoszone w ubiegłym roku na wynajmowaną nieruchomość wynosiły miesięcznie średnio 728,96 zł. Należy przy tym jednak pamiętać, iż już z końcem kwietnia ubiegłego roku utracił on zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący nie zechciał wyjaśnić tych kwestii. "Koszty utrzymania mieszkania" wynoszą w sumie 150 zł, a ich w skład wchodzą opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci i, co wynika z odpowiedzi na wezwanie, wydatki na zakup środków czystości. Zobowiązany do dostarczenia kopii dowodów poniesienia w lipcu br. wszystkich stałych wydatków związanych z zamieszkiwanym lokalem (prócz wymienionych w punkcie 1 a wezwania również zobowiązania względem podmiotu administrującego budynkiem), udokumentował jedynie opłacenie rachunku za energię elektryczną /k. 28/ (brak dowodu opłacenia przedłożonej faktury za wodę i ścieki). Nawet jednak same te należności opiewają na łączną kwotę 168,14 zł, a przecież pozostają jeszcze wydatki na gaz, środki czystości i, jak można przypuszczać, administrowanie budyniem, w którym znajduje się mieszkanie (w tym zakresie skarżący nie odniósł się do pkt 3 wezwania). W tej sytuacji jego twierdzenia, iż "obiady stara(-) się jeść u rodziny" i "okazyjnie sprzedaje złom" trudno uznać za czyniące zadość żądaniu wskazania źródła finansowania wydatków nie znajdujących pokrycia w dochodach. I w końcu, szczególnie ze względu na to, iż dokument przedstawiony jako dowód odbioru czynszu nie wskazuje ani tytułu "wypłaty", ani wypłacającego, nie sposób również zaaprobować nieudokumentowania umowy najmu. Jej kopię skarżący mógł pozyskać od pozostałych stron umowy, natomiast wystąpienie o nią do urzędu skarbowego nie jest obwarowane zgodą współwłaścicieli, jako czynność nie przekraczająca zakresu zwykłego zarządu. Orzekający nie jest jednak zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń, gdy dostarczone informacje nie mogą stanowić przekonującej podstawy do przyznania prawa pomocy. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez niego przedstawione. Wybiórcze zastosowanie się do wezwania, jak również prezentowanie niespójnych danych ocenia się w orzecznictwie jako niewykazanie przez stronę zasadności jej wniosku. Uznając zatem, iż skarżący nie stworzył podstaw do sformułowania wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji, czyniąc to w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający mu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.