II SA/Ol 812/16

Dnia 13 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 roku sprawy ze skargi W.K. na decyzję Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu 2/ zasądza od Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego W. K. kwotę 100 złotych (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. K. wystąpił o przyznanie mu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako powód wskazał skazanie go na bezwzględną karę pozbawienia wolności za odmowę odbycia długoterminowego przeszkolenia wojskowego. Jego zdaniem, nieskorzystanie z możliwości warunkowego jej zawieszenia wynikało z potraktowania go jako opozycjonisty politycznego. Była to też represja, eliminująca go z przyszłej pracy w zawodzie prawnika. Wniosek ten został negatywnie rozpatrzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]". Organ wskazał, iż potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w przypadku, gdy przedstawiona przez wnioskodawcę okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693), czyli prowadzenia przez co najmniej 12 miesięcy działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce lub represje w postaci pobytu w więzieniu lub areszcie, zwolnienie z pracy itd., związane z prowadzeniem takiej działalności nawet w krótszym czasie niż przewidzianym w art. 2 ust. 1 ww. ustawy. Stwierdzono, iż przedstawione przez zainteresowanego oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdzają spełnienia powyższych przesłanek. Podniesionych przez niego okoliczności nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej. Według przekazanej informacji, został on w 1986 r. skreślony z listy studentów i w efekcie powołany do wojska. Nie stawił się jednak do jednostki wojskowej. Po kilku miesiącach znaleziono go i osadzono w areszcie, a następnie wydano wyrok roku i sześciu miesięcy więzienia. Nie ma dowodów, aby odmowa odbycia służby wojskowej była związana z działalnością opozycyjną zainteresowanego. W. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, iż jego czyn był "indywidualnym aktem opozycyjnym a więzienie represją władzy komunistycznej PRL w zniewoleniu narodu polskiego i zmuszania go do składania roty przysięgi na wierność ZSRR". "(D)ecyzja nie może się ostać, zwłaszcza z powodu przekłamania IPN, że wnioskodawca został skreślony z listy studentów i powołano go do wojska z pominięciem zaszłej dezercji i represji w więzieniu, gdyby byłaby inna kara za dezercję niż bezwzględna kara pozbawienia wolności orzeczona do skarżącego to zapadła decyzja Szefa mogłaby się ostać jako właściwa." W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu "[...]" decyzję o utrzymaniu własnej decyzji w mocy. Stwierdzono, iż materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony oraz doznania represji określonych w art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Nie świadczą o tym okoliczności przedstawione przez Instytut Pamięci Narodowej. Zdaniem organu, strona została skazana z powodu niestawienia się do obycia zasadniczej służby wojskowej, a nie w związku z działalnością antykomunistyczną. Trudno również zgodzić się z jej stanowiskiem, iż uchylanie się od służby wojskowej może być traktowane jako wystąpienie wolnościowe. W. K. miał odbyć zasadniczą służbę wojskową w związku ze skreśleniem go z listy studentów na Uniwersytecie. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wskazać, iż wnioskodawca ukończył w 1985 r. studia na Wydziale Prawa i Administracji i, jak sam wskazał w życiorysie, w tym też roku podjął studia na Wydziale Bibliotekoznawstwa, z których został skreślony. Podkreślono też, iż W. K. w toku postępowania nie wskazywał, aby prowadził działalność antykomunistyczną co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ograniczył się do wskazania, iż jako student "malował farbą na ścianie akademika hasła niepodległościowe" i brał udział w "spontanicznych wiecach niepodległościowych" organizowanych na terenie domu studenckiego, w którym mieszkał. Podniósł, iż represją jaką doświadczył było również pozbawienie go możliwości wykonywania zawodu sędziego, prokuratora, adwokata i radcy prawnego przez skazanie prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności. Represją w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. c ww. ustawy jest natomiast pozbawienie możliwości wykonywania zawodu w związku z braniem udziału w wystąpieniach wolnościowych na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ponadto pozbawienie możliwości wykonywania swojego zawodu wiązałoby się z odebraniem wnioskodawcy uprawnień pozwalających na piastowanie określonego stanowiska lub pełnienia określonych funkcji, których on jednak nie posiadał. W skardze na powyższą decyzję W. K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - obrazę art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie strony, co skutkowało niezebraniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie; - obrazę art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, wobec przyjęcia, że nie przebywał w więzieniu, a zapadła kara pozbawienia wolności nie był represją polityczną. Skarżący stwierdził, iż organ ustalił stan faktyczny w sposób wybiórczy, jedynie na podstawie dokumentów IPN "i oparł je na dowodach nie zaszłych w sprawie". Nie podano powodów nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie go jako strony. Miał on zamiar "wyjaśnić dlaczego nie stawił(-) się w LWP na nowy termin stawiennictwa na długotrwałe przeszkolenie wojskowe a nie do służby zasadniczej" jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem skarżącego, "został(-) skazany na bezwzględną karę pozbawienia wolności z powodów represji politycznych wobec (...) niestawiennictwa w LWP na nieznany m(u) termin stawienia się (dowiedział(-) się o nim na rozprawie sądowej w WSG . To upadająca władza komunistyczna zastosowała wobec (niego) represje, uznając, że nie złoż(y) przysięgi na obce mocarstwa." Domagając się uchylenia decyzji obu instancji, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i dopuszczenie dowodu z karty powołania wydanej przez WKU w dniu 13 czerwca 1985 r. W piśmie z dnia 21 listopada 2016 r. zażądał nadto przeprowadzenia dowodu z akt sprawy Wojskowego Sądu Garnizonowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie pozostawia wątpliwości stan faktyczny, na podstawie którego ustalono, iż strona nie prowadziła działalności opozycyjnej i nie została represjonowana z powodów politycznych poprzez skazanie na karę więzienia. W takiej sytuacji dowód z przesłuchania strony nie może być przeprowadzony, bowiem jest to dopuszczalne jedynie wówczas, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Na rozprawie skarżący podał, iż z pobudek politycznych nienawidził komunizmu i odmówił służby wojskowej w obcym wojsku. Uważa, że powinien być przesłuchany w charakterze strony. Jest w stanie podać świadków, którzy potwierdziliby jego uczestnictwo przeciw reżimowi. Do akt powinny być dołączone akta sądu wojskowego. Wskazał, iż z uwagi na jego przeszłość zamknięto mu dostęp do jakichkolwiek aplikacji zawodowych po ukończonych studiach prawniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez niego potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zdaniem skarżącego, uzyskał ten status w związku ze skazaniem go na rok i sześć miesięcy bezwzględnej kary pozbawienia wolności za odmowę odbycia długoterminowego przeszkolenia wojskowego, będącą aktem opozycyjnym wobec władzy komunistycznej PRL, zmuszającej do składania przysięgi wierności ZSRR. Skazanie skutkowało też pozbawieniem go możliwości wykonywania zawodu sędziego, prokuratora, adwokata i radcy prawnego. Według organu, skarżący został skazany z powodu niestawienia się do obycia zasadniczej służby wojskowej, a nie w związku ze swoją działalnością antykomunistyczną. Brak jest dowodów, by odmowa odbycia służby wojskowej była związana z jego działalnością opozycyjną, a uchylanie się od służby wojskowej nie może być traktowane jako wystąpienie wolnościowe. Skarżący w toku postępowania nie wskazywał, aby prowadził co najmniej 12 miesięcy działalność antykomunistyczną w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ograniczył się tylko do wskazania, iż jako student "malował farbą na ścianie akademika hasła niepodległościowe" i brał udział w "spontanicznych wiecach niepodległościowych" na terenie domu studenckiego. Skarżącemu nie odebrano ponadto uprawnień zawodowych. Materialnoprawną podstawę orzekania organu administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693, dalej w skr.: "ustawa"). Osobą represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 tej ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154, z późn.zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W myśl art. 4 ustawy status osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 status osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Status potwierdza się na wniosek osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłej osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Do wniosku dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (art. 5 ust. 3). Po myśli ust. 4 art. 5 ww. ustawy, okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2 i 3 lit. c i f, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. 2 ust. 1. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (art. 5 ust. 5), a także do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji i osób represjonowanych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 6). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że W. K. dołączył do wniosku życiorys, decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, potwierdzająca stwierdzenie warunków, o których mowa w art. 4 ustawy oraz skazujący go Wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego. Do materiału dowodowego organ włączył informację z Instytutu Pamięci Narodowej, według której skarżący, "w wyniku skreślenia z listy studentów Uniwersytetu, otrzymał w 1986 r. nakaz stawienia się na wojskowej komisji lekarskiej. Po przebadaniu został powołany 2 września 1986 r. do obycia zasadniczej służby wojskowej. Z powodu niestawienia się (...) w jednostce wojskowej w "[...]" w terminie wyznaczonym przez WKU, Wojskowa Prokuratura Garnizonowa rozpoczęła dochodzenie w tej sprawie, a następnie rozesłała list gończy (...). 22.07.1987 r. Rejonowy Urząd Spraw Wewnętrznych w "[...]" zatrzymał poszukiwanego (...). Został on osadzony w areszcie garnizonowym, a następnie przewieziony do Zakładu Karnego w "[...]". 14.09.1987 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy skazał W. K. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Karę odbywał w ZK w ‘[...]" do 28.07.1988 r., kiedy to został warunkowo zwolniony". Analiza przebiegu kontrolowanego postępowania służyć ma odpowiedzi na pytanie, czy organ dochował obowiązków podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy [art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23; w skr.: "k.p.a."], wyjaśnienia rozstrzygnięcia w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), w tym przesłanek którymi się kierował (art. 11 k.p.a.), zebrania i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), i dokonania oceny tego materiału na podstawie jego całokształtu (art. 80 k.p.a.). Cytowane przepisy określają obowiązki organu administracji publicznej, gdy idzie o podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dopuszczania jako dowodu wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oceny na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona, a w konsekwencji prawidłowego uzasadnienia decyzji pod względem faktycznym i prawnym. Wykładnikiem realizacji powyższych zasad jest dokonanie przez organ logicznego wywodu na temat pozytywnych i negatywnych przesłanek rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa albo interpretacji zaistniałych w sprawie okoliczności. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. Organ odniósł się w niedostateczny sposób do kwestii powiązania okoliczności uwięzienia skarżącego z powodami, dla których uchylał się on od powołania go na długoterminowe przeszkolenie Szkoły Podchorążych Rezerwy (wbrew treści wyroku załączonego do wniosku, w uzasadnieniach decyzji mowa jest o zasadniczej służbie wojskowej). Odniesienie się do wersji zdarzeń prezentowanej przez skarżącego nie było możliwe jedynie w oparciu o zacytowaną wyżej informację z Instytutu Pamięci Narodowej i samą sentencję wyroku skazującego. Wersji tej nie da się zweryfikować bez sięgnięcia do akt postępowania karnego, a nawet - skoro obstaje przy tym wnioskodawca - przesłuchania świadków, którzy mieliby potwierdzić jego opozycyjną działalność i jej związek z odmową służby wojskowej. Należy zatem stwierdzić, iż w obu instancjach doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę organ nie wywiązał się bowiem w pełni z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tak należy ocenić skupienie się prawie wyłącznie na treści pisma z Instytutu Pamięci Narodowej, co do rzetelności którego strona zgłosiła zastrzeżenia w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien więc przeprowadzić wszystkie niezbędne dowody pozwalające odnieść się do twierdzeń strony, a tym samym ocenić w sposób nie budzący zastrzeżeń, czy zaistniały przesłanki z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o działaczach opozycji. Jeśli również i po zapoznaniu się z aktami postępowania karnego oraz przesłuchaniu świadków wskazanych przez skarżącego pozostaną niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ winien również rozważyć potrzebę dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony (art. 86 k.p.a.). Istotne jest, by stronie zapewnić czynny udział w postępowaniu, a w szczególności umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Z art. 81 k.p.a. wynika bowiem zasada, że jeżeli nie miała ona możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (poza okolicznościami, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a.), okoliczności faktyczne ustalane na tej podstawie nie mogą być uznane za udowodnione. Należy też pamiętać, iż zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., przebieg postępowania dowodowego z oceną wiarygodności poszczególnych dowodów przeprowadzonych w sprawie winien znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.