II SA/Ol 814/09

Dnia 22 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 roku sprawy ze skargi Ż. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta, na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami) odmówił Ż. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad córką A. M. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na fakt, iż ubiegająca się o świadczenie Ż. M. jest uprawniona do zasiłku stałego, który przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Wobec tego, w ocenie organu, brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Ż. M. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Opisała trudną sytuację życiową w jakiej się znalazła. Wskazała, że od maja 2008 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności a w lipcu 2008 r. urodziła córkę wymagającą stałej opieki i rehabilitacji. Podała, iż opieka nad dzieckiem i jego rehabilitacja są główną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" uchyliło decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy powołał się na art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem posiada prawo do zasiłku stałego oraz wskazał, że kwestia, czy Ż. M. faktycznie jest uprawniona do zasiłku stałego budzi wątpliwości. Organ II instancji zauważył, że decyzja z dnia "[...]" przyznająca odwołującej się zasiłek stały została uchylona decyzją z dnia "[...]" r., którą to jednocześnie odmówiono Ż. M. przyznania tego świadczenia od 1 grudnia 2008 r. Z okoliczności sprawy wynika jednak, że oprócz decyzji z dnia "[...]" r. w sprawie tej były wydawane również inne akty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien ponad wszelką wątpliwość ustalić, czy wnioskodawczyni ma ustalone prawo do zasiłku stałego. Ż. M. na decyzję organu II instancji wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zarzucała, że organ I instancji nie przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu jej podania w przedmiocie rezygnacji z zasiłku stałego, którego brakuje w aktach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Podało, że po uzupełnieniu dowodów w ramach art. 136 k.p.a. nadal wątpliwa jest kwestia, czy Ż. M. została ostatecznie pozbawiona prawa do zasiłku stałego. Samodzielne ustalanie tej okoliczności wykraczałoby poza ramy art. 136 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna w rozpoznawanej sprawie obejmowała decyzję organu II instancji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją tą organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000 r Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), powoływanej dalej jako k.p.a. Przepis ten pozwala organowi odwoławczemu na uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ I instancji powołując się na przesłankę z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami), powoływanej dalej jako ustawa, nie wyjaśnił, czy przesłanka ta w niniejszej sprawie rzeczywiście zachodzi. Jest to okoliczność mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 17 ust, 5 pkt 1 ustawy określa bowiem negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi, gdy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem ma ustalone prawo do zasiłku stałego. Zatem kwestia, czy Ż. M. została ostatecznie pozbawiona prawa do zasiłku stałego jest kluczowa dla ustalenia jej uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzucała, że organ I instancji nie dołączył do akt sprawy jej podania, w którym " zrzekła się prawa do zasiłku stałego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego" a organ odwoławczy nie zażądał nadesłania tegoż podania, chociaż było wymienione jako załącznik do wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zdaniem strony, gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze zażądało tego załącznika, to wszystko byłoby w sprawie jasne. Z poglądem takim nie można się zgodzić. Rzeczywiście we wniosku z dnia 23 grudnia 2008 r. Ż. M. zaznaczyła, że dołącza do niego "podanie". Nie oznacza to jednak, że samo złożenie podania, w którym strona zrezygnowała z zasiłku stałego, przyznanego jej ostateczną decyzją administracyjną, wywołuje skutek prawny w postaci utraty uprawnień do tego zasiłku. Uprawnienie to istnieje bowiem dopóty, dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja przyznająca zasiłek. Złożenie podania może co najwyżej stanowić zgodę na uchylenie tej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Postępowanie prowadzone w tym trybie jest jednak samodzielnym postępowaniem administracyjnym, w którym podejmowane decyzje mają charakter decyzji uznaniowych. Oznacza to, że dopiero ostateczna decyzja uchylająca decyzję o przyznaniu zasiłku stałego daje podstawę do przyjęcia, że ustała negatywna przesłanka, uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego nawet gdyby organ odwoławczy dysponował podaniem, na które powołuje się skarżąca, to nie mógłby orzec w sprawie bez uprzedniego ustalenia, czy było prowadzone i jak się ewentualnie zakończyło postępowanie nadzwyczajne, o którym w art. 155 k.p.a., dotyczące wzruszenia decyzji przyznającej Ż. M. zasiłek stały. Organ I instancji, poza tym, że ogólnikowo powołał się na okoliczność, iż wnioskodawczyni ma ustalone prawo do tego zasiłku, nie poczynił w tym zakresie żadnych dokładnych ustaleń faktycznych. Organ II instancji prowadził uzupełniające postępowanie w ramach art. 136 k.p.a., które jednak nie doprowadziło do wyjaśnienia tej istotnej w sprawie kwestii. W aktach sprawy znajduje się decyzja organu I instancji z dnia "[...]" r. nr "[...]" o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego od 1 czerwca 2008 r. oraz decyzja tego organu z dnia "[...]" uchylająca decyzję z dnia "[...]" r. nr "[...]". Nadal nie wiadomo jednak, czy decyzja z dnia "[...]" r., przyznająca skarżącej zasiłek stały od 1 czerwca 2008 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. Dopiero wyjaśnienie tej okoliczności oraz ustalenie co jest powodem niepodejmowania przez Ż. M. zatrudnienia pozwoli na dokonanie oceny, czy jest ona uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że warunkiem przyznania tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie wymaga znacznego uzupełnienia. Organ I instancji przyjął bowiem, że samo posiadanie przez wnioskodawczynię orzeczenia o niepełnosprawności eliminuje ją z kręgu osób mogących sprawować opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie wyjaśniając jaka jest faktyczna przyczyna niepodejmowania przez Ż. M. zatrudnienia. Dlatego decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca mu sprawę do ponownego rozpatrzenia nie narusza art. 138 § 2 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Wobec tego skargę, jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).