II SA/Ol 816/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E.L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich postanawia odmówić przyznania E.L. prawa pomocy. We wniosku z dnia 12 września 2007 r., złożonym na urzędowym formularzu, E.L. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniósł, iż mieszka wspólnie z żoną "[...]". Dochody z emerytury przeznacza w całości na bieżące utrzymanie i zakup leków. W związku z powyższym nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną "[...]". Łączny dochód 2-osobowej rodziny z tytułu emerytur wynosi 2.655,02 zł. "[...]". Pismem z dnia 18 września 2007 r. E.L. wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W piśmie procesowym z dnia 21 września 2007 r., przesłanym w odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący wyraził przekonanie, że załączone do niego dokumenty potwierdzą jego trudną sytuację bytową. "[...]". Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to w świetle art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznawane jest prawo pomocy w zakresie częściowym. Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych, kosztów postępowania. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego i jego żony nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Ze złożonego wniosku oraz przesłanych dokumentów wynika, iż skarżący dysponuje wraz z żoną stałym miesięcznym dochodem w wysokości 2.655,02 zł netto. We wniosku z dnia 12 września 2007 r., skarżący wskazał wprawdzie, iż jest on w całości przeznaczany na bieżące utrzymanie i zakup leków, jednakże stwierdzenie to nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w zakresie prawa pomocy. Na wezwanie z dnia 18 września 2007 r. do złożenia wyjaśnień, dotyczących ponoszonych przez skarżącego i jego żonę miesięcznie wydatków poprzez wskazanie ich wysokości i przeznaczenia (czynsz, leki, itd.) oraz dowodów potwierdzających fakt ponoszenia konkretnych wydatków w wykazanej wysokości, skarżący złożył jedynie dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych miesięcznie opłat czynszowych "[...]" oraz wydatków na leki "[...]". "[...]". Podniósł wprawdzie ponownie, iż "dużo się wydaje", ale nie wskazał na jakie konkretnie cele i w jakiej wysokości wydatki ponosi. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, aby dochód 2-osobowej rodziny był w całości przeznaczany na wydatki koniecznego dla niej utrzymania. Mając natomiast na uwadze wskazaną wyżej wysokość dochodu skarżącego i jego żony, stwierdzić można w tych warunkach, że środki pieniężne, którymi dysponuje skarżący dają realną możliwość poczynienia oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, o czym świadczy pośrednio także to, że skarżący ponosił dotychczas koszty "[...]", "[...]" w sprawie niniejszej, opłacił bowiem wpis od skargi. Uiszczenie tego wpisu stanowi natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego jedyny wymóg dla nadania sprawie dalszego biegu. Zauważyć należy, iż skarżący nie wskazywał, aby jego sytuacja finansowa uległa obecnie pogorszeniu. W konsekwencji stwierdzić należy, iż dochód we wskazanej wyżej wysokości umożliwia zgromadzenie środków finansowych nie tylko na pokrycie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny, w tym wydatków na leki, ale również na zgromadzenie oszczędności na uiszczenie kosztów postępowania sądowego związanych z ewentualnym ustanowieniem adwokata na obecnym etapie postępowania, jak również tych, których konieczność uiszczenia pojawić się może dopiero na dalszym jego etapie. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych, kosztów postępowania. Na marginesie tylko zauważyć natomiast należy, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący nie musi być zastępowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego. Stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Sama obecność stron na rozprawie również nie jest obowiązkowa, bowiem w razie ich nieobecności, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Podkreślić należy również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu administracyjnego. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie znajdują zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Generalnie, tzw. "przymusem adwokacko-radcowskim" objęte jest natomiast dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.