II SA/Ol 817/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Ś i T.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.Ś. i T.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności nieruchomości postanawia odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. K. i T. Ś., wezwani do uiszczenia 200 zł tytułem wpisu od skargi, zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, iż skarżący utrzymują się wyłącznie z emerytur; ponoszą "ogromne" wydatki na leczenie. Skarżący ma problemy ze słuchem, w związku z czym nastąpiła konieczność zakupu aparatu słuchowego, "a to stanowiło ogromny wydatek - 2536,50 zł i bardzo uszczupliło /.../ budżet." Skarżąca "na swoje leczenie i zakup niezbędnych leków" miesięcznie musi wydać ok. 200 zł. "W związku z tym, iż posiada(ją) służebność mieszkania pono(szą) również koszty związane z zakupem opału, zapłatą za wodę, prąd i gaz." Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika dodatkowo, iż skarżący nie posiadają wartościowego majątku, a suma brutto ich emerytur wynosi miesięcznie 2628,38 zł (2453,68 zł netto - k. 15 akt). Do wniosku załączone zostały kopie dwóch faktur z 11 lutego 2002 r., z których każda dokumentuje sprzedaż aparatu słuchowego oraz wkładki (k. 26 i 27), i faktur za leki, wystawionych w styczniu, lutym, kwietniu, maju, lipcu i wrześniu 2009 r. (k. 28-33). W odpowiedzi na wezwanie do dostarczenia wyciągów z rachunków bankowych skarżący oświadczyli, iż rachunków takowych nie posiadają. Jednocześnie poinformowali, że "na skutek stresowej sytuacji w jakiej się znaleźli(-) zapomnieli(-) dołączyć fakturę za zakup nowych słuchawek dla męża /.../. Zakup /.../ został /.../ częściowo sfinansowany ze środków PFRON, jednak i tak (ich) budżet w tym momencie uszczuplił się o ponad 3 tys. zł." Załączona do pisma faktura z 26 października 2007 r., opiewająca na sumę 4691,76 zł, dotyczy sprzedaży dwóch aparatów słuchowych i dwóch wkładek. Na odwrocie znajduje się adnotacja powiatowego centrum pomocy rodzinie, z której wynika, że dofinansowanie ze środków PFRON dotyczyło jednego aparatu słuchowego oraz wkładki i wyniosło 1575,88 zł. Rozstrzygając zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych bądź poszczególnych ich składników (opłat sądowych, wydatków) lub ich części, czyli przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym [art. 245 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej "p.p.s.a.], stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). "Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. /.../. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli" (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 10 września 2009 r., sygn. akt II FZ 324/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zdaniem referendarza, dane przedstawione przez skarżących nie przekonują, by znajdowali się oni w sytuacji szczególnej. Uzyskiwanie stałego miesięcznego dochodu w wysokości ok. 2450 zł, nawet po pomniejszeniu go o wykazane wydatki na leki, umożliwia poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych. Należy odnotować, iż eksponowane w uzasadnieniu wniosku "uszczuplenie budżetu" nastąpiło przeszło siedem lat temu, a od tego, o którym mowa w piśmie z 9 października 2009 r. minęło już dwa lata (za każdym razem kupowane były po dwa aparaty słuchowe). Jak się to przekłada na ich aktualną kondycję finansową, skarżący nie wyjaśnili. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.