II SA/Ol 817/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 27 lipca 2011 r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1/ przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata, 2/ oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Postanowieniem z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 817/11, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał M.F prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Stwierdził, że w świetle art. 239 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący zwolniony był z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie z mocy ustawy, wobec czego w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostawała kwestia ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tej części uznał za uzasadnione ustanowienie dla skarżącego adwokata, gdyż wobec przedstawionej sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny, nie był on w stanie ponieść kosztów jego ustanowienia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla swojej dwuosobowej rodziny. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego, w którym zwrócił się o ustanowienie adwokata, gdyż jest już zwolniony od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, prawidłowo opisanej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 października 2011 r. Dodał, że córka musiała zadłużyć się w celu zapłaty kosztów sądowych w sprawie o podniesienie alimentów na swoje dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wnioskodawca, skarżąc w niniejszej sprawie działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wyjaśnić skarżącemu należy, że powyższe zwolnienie ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), przez cały tok tego postępowania, zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tej sytuacji Sąd nie wydaje odrębnego orzeczenia w tym zakresie, gdyż skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Wobec powyższego, rozważenia wymaga wyłącznie kwestia zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego przez ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wniosek skarżącego winien zatem zostać rozpatrzony w oparciu o kryterium wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który przewiduje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A., zajmują dwupokojowe mieszkanie, a na dochód rodziny składają się: renta inwalidzka skarżącego w kwocie 821,35 zł oraz renta socjalna i świadczenie pielęgnacyjne córki w łącznej kwocie 693 zł. Nie posiadają żadnego majątku ani zasobów pieniężnych. Skarżący jest inwalidą I grupy, a ze względu na swój stan zdrowia nie może podjąć pracy zarobkowej. Córka również jest inwalidką. Skarżący podał, że spłaca kredyty w kwocie po 245 zł, zaciągnięte na spłatę zadłużenia za energię elektryczną, a ponadto opłaca podatek od nieruchomości i opłaty za nieczystości. Córka również ponosi wydatki związane ze spłatą kredytu w kwocie 300 zł i płaci alimenty w kwocie 50 zł. Wydatki rodziny skarżącego na leki, energię, wodę, podatek, alimenty i spłatę zaciągniętych kredytów kształtują się na poziomie około 680 zł. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 11 maja 2011 r. wynika ponadto, że druga córka skarżącego nie pomaga finansowo ojcu i siostrze, z uwagi na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy, obejmujące ustanowienie adwokata. Ustalona sytuacja materialna skarżącego i jego córki dowodzi bowiem, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w szczególności kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w niniejszej sprawie powoduje, że koszty ustanowienia adwokata również ponosi Skarb Państwa. Skarżący nie jest zatem obciążony obowiązkiem poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.