II SA/Ol 824/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kształcenia specjalnego ucznia oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. z 2001r. Nr 13, poz. 114 ze zm.) utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na zagrożenie niedostosowaniem społecznym W uzasadnieniu decyzji Kurator opisał ustalenia dokonane w sprawie. Jak wskazał, wnioskiem z dnia "[...]" 2008r. E. K. wystąpiła do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w "[...]" o wydanie orzeczenia o kształceniu specjalnym dla swojego syna A. K. wskazując, że postępuje zgodnie z zaleceniem Sądu rodzinnego. Po rozpatrzeniu w dniu "[...]" 2008r. wniosku E. K., Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w "[...]", na podstawie art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), orzeczeniem nr "[...]", orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego A. K. w młodzieżowym ośrodku socjoterapii w okresie do końca nauki w gimnazjum. Uzasadniając podjęte orzeczenie Zespół wskazał, iż z uwagi na zagrożenie niedostosowaniem społecznym, jak też postanowienie Sądu Rejonowego z dnia "[...]" 2008r., uczeń wymaga kształcenia specjalnego w młodzieżowym ośrodku socjoterapii, co umożliwi mu realizację obowiązku szkolnego i uchroni przed niedostosowaniem społecznym. W odwołaniu od tego orzeczenia E. K. podniosła, iż nie zgadza się na umieszczenie syna w młodzieżowym ośrodku socjoterapii, gdyż jest to placówka o obniżonym standardzie nauczania. Wyraziła zdziwienie, że zaledwie po dwóch godzinach badań jej syna podjęto decyzję o konieczności jego umieszczenia w ośrodku. W jej ocenie jest to krzywdzące i stanowi podstawę do powtórzenia badań. W konkluzji stwierdziła, iż jej syn jest osobą życzliwą, ciepłą i nie pozwoli go skrzywdzić, nadto dodała, iż nieprawdziwe są opinie, że spożywa alkohol, pali papierosy i zadaje się z elementem przestępczym. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia z dnia "[...]" Kurator wskazał, iż sprawa trafiła do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich, który po rozpoznaniu sprawy A. K. ustalając, że nieletni wykazuje przejawy demoralizacji, postanowił zastosować wobec niego środek wychowawczy w postaci umieszczenia w młodzieżowym ośrodku socjoterapii. Podniósł, iż pomimo okoliczności, że akta sprawy zawierają wywiad środowiskowy, opinię wychowawcy, opinię wraz z wynikami opracowane przez Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny, dokonując oceny merytorycznej sprawy, postanowił zasięgnąć opinii specjalistów (trojga psychologów i pedagoga) co do zasadności kształcenia specjalnego ucznia z uwagi na niedostosowanie społeczne. Specjaliści wskazali, że uczeń wymaga zastosowania specjalnej organizacji nauki. Dodał, że młodzieżowe ośrodki socjoterapii przeznaczone są dla uczniów przejawiających zaburzenia emocjonalne, takich, którzy nie potrafią funkcjonować w szkołach masowych, mają problemy rodzinne lub środowiskowe i wymagają wsparcia o charakterze socjoterapeutycznym. Dlatego też decyzja podjęta przez Poradnię jest w pełni zasadna i stwarza uczniowi szansę na rozwój i ukończenie kolejnych etapów edukacyjnych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła E. K. podnosząc, że nie zgadza się z decyzją Kuratora, jak też rozstrzygnięciem Zespołu dotyczącym umieszczenia jej syna w ośrodku. W uzasadnieniu skargi w całości przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji. Wskazała nadto, że została pozbawiona możliwości uczestniczenia w posiedzeniu Zespołu, co przesądziło o treści jego rozstrzygnięcia. Wskazała, że jej syn nie powinien przebywać w ośrodku ponieważ znajdująca się tam młodzież jest zdeprawowana. Nadto, A. jest osobą zdrową psychicznie, mogącą uczęszczać do "normalnej" szkoły i tylko zła wola kadry pedagogicznej powoduje, że nie osiąga on dobrych wyników w nauce. Dodała, iż koniecznym byłoby przebadanie syna w innej placówce psychologicznej. W odpowiedzi na skargę Kurator wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Sąd nie jest natomiast właściwy do oceniania decyzji z punktu widzenia słuszności czy też celowości rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej. Ponadto należy wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wbrew jej wielowątkowym zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 70 Konstytucji RP Państwo jest zobowiązane do podejmowania odpowiednich działań zapewniających warunki niezbędne do realizacji przez dzieci obowiązku szkolnego. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego (w tym i kształcenia specjalnego) określa ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty. Zgodnie z treścią art. 71b ust. 1, 2, 3 i 4 tej ustawy kształceniem specjalnym objęte się dzieci i młodzież niepełnosprawna oraz niedostosowana społecznie, która wymaga stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 tej ustawy. Zatem Państwo organizuje kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę, zapewnia resocjalizację oraz specjalistyczną pomoc i opiekę. Z kolei orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Zgodnie z treścią § 3, § 4 ust. 1, 2 i 2a, § 5 ust. 2, § 6, § 7, § 8, § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania, o potrzebie kształcenia specjalnego orzekają powołane przez dyrektora poradni zespoły orzekające. W skład zespołu wchodzą: dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba - jako przewodniczący zespołu, psycholog - opracowujący diagnozę psychologiczną, pedagog - opracowujący diagnozę pedagogiczną, logopeda - opracowujący diagnozę logopedyczną, lekarz - opracowujący diagnozę lekarską, inni specjaliści, w tym spoza poradni, jeżeli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny - opracowujący diagnozę w zakresie posiadanej specjalności. Pracą takiego zespołu kieruje jego przewodniczący. Zespoły wydają orzeczenia na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka (wnioskodawców), którzy składają wniosek w tej sprawie do właściwego zespołu. Do wniosku dołączona powinna być posiadana dokumentacja uzasadniającą wniosek, w szczególności wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich. Jeżeli wnioskodawca nie posiada takiej dokumentacji albo przedstawiona przez niego dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia albo opinii, badania niezbędne do wydania orzeczenia albo opinii przeprowadzają członkowie zespołu lub inne osoby wskazane przez przewodniczącego zespołu, odpowiednio do posiadanej specjalności. Kompletny wniosek wraz z dokumentacją przewodniczący zespołu kieruje do członków zespołu w celu przygotowania przez nich diagnozy oraz ustala termin posiedzenia zespołu. Do wniosku przewodniczący dołącza posiadaną przez poradnię dokumentację dotyczącą dziecka, informując o tym wnioskodawcę. Zespół orzekający może zasięgnąć opinii nauczycieli uczących ucznia w celu przedstawienia problemów dydaktycznych i wychowawczych ucznia. Wnioskodawca może wziąć udział w posiedzeniu zespołu, dlatego też przewodniczący zespołu zawiadamia go o terminie posiedzeniu zespołu. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że kwestionowane orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego A. K. zostało podjęte w wyniku wniesienia przez skarżącą w dniu "[...]" 2008r. wniosku o wydanie orzeczenia w tym przedmiocie. Orzeczenie z dnia "[...]" 2008r. wydane zostało przez prawidłowo powołany do tego zespół orzekający, którego skład zgodny był z określonymi prawem wymaganiami. Poprzedziło je przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, w trakcie którego syn skarżącej badany był przez specjalistów (psycholog, logopeda, pedagog). Na podstawie badań i zgromadzonej w sprawie dokumentacji sporządzone zostały wymagane prawem opinie, a na ich podstawie sformułowane przez członków zespołu orzekającego odpowiednie diagnozy i zalecenia. Zespół orzekający, przy podejmowaniu orzeczenia, uwzględnił również znajdującą się w aktach opinię szkoły o uczniu. Merytoryczną ocenę zarzutów skargi poprzedzić należy wskazaniem, iż w niniejszej sprawie Sąd ocenił wyłącznie przeprowadzone przez organy administracji postępowanie administracyjne i trafność zastosowania norm prawa materialnego mając na względzie, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może uczynić przedmiotem swej kontroli kwestii stanu zdrowia A. K. (jednym z argumentów skargi jest stan zdrowia syna skarżącej umożliwiający mu powrót do "normalnej" szkoły). Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący nie poinformowania skarżącej o terminie posiedzenia Zespołu Orzekającego, co w konsekwencji miało przyczynić się do wydania niekorzystnego dla niej orzeczenia. W aktach sprawy znajduje się bowiem informacja o terminie posiedzenia Zespołu, jego przedmiocie, a także o możliwości uczestniczenia przez skarżącą w posiedzeniu Zespołu. Z powyższą informacją skarżąca zapoznała się w dniu "[...]" 2008r. o czym świadczy jej własnoręczny, czytelny podpis. Z sobie tylko wiadomych powodów skarżąca nie skorzystała z przysługującej jej możliwości brania udziału w posiedzeniu Zespołu w dniu "[...]". Dlatego też, uwzględniając okoliczność, iż skarżąca zapoznała się z treścią informacji, co potwierdziła podpisem, zarzut nie powiadomienia o posiedzeniu Zespołu jest bezzasadny. Ponadto, w ocenie Sądu, zachowane zostały wszelkie procedury związane z rozpatrzeniem wniosku skarżącej. Członkami Zespołu Orzekającego byli specjaliści (lekarz, psycholog, pedagog, logopeda), Zespół, przed podjęciem orzeczenia, uwzględnił również wyniki wywiadu środowiskowego, opinię wychowawcy klasy, opinię Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego. Swoje orzeczenie oparł też na osobistym zbadaniu dziecka, którego wynik członkowie Zespołu opisali w swoich diagnozach. Orzeczenie Zespół szczegółowo uzasadnił, przedstawiając argumentację przemawiającą za potrzebą kształcenia specjalnego A. K. Dlatego też nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w skardze wniosek o ponowne przeprowadzenie badań ucznia, skarżąca bowiem nie podważyła skutecznie stanowiska Zespołu, a jej odmienne od ustaleń organów wywody odnoszące się do zachowania i postępów w nauce syna są gołosłowne sprzeczne z zebranymi w sprawie dowodami. Nadto, w postępowaniu odwoławczym Kurator zasięgnął opinii psychologów i pedagoga. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się sprzecznego z obowiązującymi przepisami sposobu postępowania członków Zespołu, czy też Kuratora. W sprawie istotnym też jest okoliczność, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich zastosowany został wobec nieletniego A. K. środek wychowawczy w postaci umieszczenia go w młodzieżowym ośrodku socjoterapii. Dlatego wyłącznie orzeczenie sądu rodzinnego, a nie wojewódzkiego sądu administracyjnego, może zmienić lub uchylić zastosowanie wskazanego środka wychowawczego. Powyższe oznacza, iż gdyby nawet postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zakończyło się uwzględnieniem skargi, tzn. wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonych aktów, tj. decyzji Kuratora i orzeczenia Zespołu Orzekającego, to i tak istniałby prawny obowiązek umieszczenia A. K. w ośrodku socjoterapii. Rozstrzygnięcia organów administracji dotyczyły wyłącznie kwestii orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia w ośrodku socjoterapii, bowiem ośrodki te prowadzone są m.in. dla osób, które z powodu zaburzeń rozwojowych, trudności w uczeniu się i zaburzeń w funkcjonowaniu społecznym mogą być zagrożone niedostosowaniem społecznym lub uzależnieniem i wymagają stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz specjalistycznej pomocy psychoedukacyjnej. Rozstrzygnięcie sądu rodzinnego, który zadecydował o umieszczeniu A. K. w młodzieżowym ośrodku socjoterapii musiało mieć wpływ na zalecenie Zespołu, aby kształcenie specjalne dziecka odbywało się w tymże ośrodku. Niewątpliwie uchylenie bądź zmiana środka wychowawczego przez sąd rodzinny będzie podstawą do zmiany formy kształcenia specjalnego na inną wskazaną w art. 77b ustawy o systemie oświaty, na podstawie § 7a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego. Należy też przypomnieć, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego A. K. stanowiące szansę na prawidłowy jego rozwój emocjonalno-społeczny, zostało wydane na wniosek jego matki i zgodnie z § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego tylko na wniosek rodziców może być realizowane. Wszelkie zarzuty skarżącej dotyczące nieprawidłowości w działaniu Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w "[...]", nawet zakładając że są prawdziwe, nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji Kuratora Oświaty którą należało uznać za zgodną z prawem. W tych okolicznościach, Sąd nie znalazł podstaw by uwzględnić skargę, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.